ปกิณณกธรรม ตอนที่ 1487

ตอนที่ ๑๔๘๗

นทนาธรรม ที่ เทศบาลอ่างศิลา จ.ชลบุรี

วันที่ ๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๓

เขาถึงแก่กรรมหมายความถึงแก่การสิ้นสุดของกรรมที่ทำให้เป็นคนนี้ ทุกคำนะคะ ถ้าเข้าใจก็เป็นธรรมะโหมดนะคะ แต่ถ้าไม่เข้าใจก็เป็นเราไม่รู้ว่าไม่มีกันเพราะฉันที่มั่นคงที่สุดที่จะไม่นำความทุกข์มาให้เลยนะคะ ก็คิดว่าไม่มีเรา อยากรสชาติก่อนไหมคะ เดี๋ยวนี้เป็นชาติก่อนของชาติหน้า ถูกต้องมั้ยคะ ไม่ต้องถามใครเลยเดี๋ยวนี้เป็นชาติก่อนของชาติหน้า เขตแดนถ้าใครก็ตามนะคะ เห็นประโยชน์ตั้งแต่เดี๋ยวนี้ชาตินี้ที่ได้ฟังพระธรรมเส้นยากที่จะได้ฟังเพราะต้องศึกษาด้วยความเคารพจริงๆ นะคะ ด้วยความไม่ประมาทในความลึกซึ้งเพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระรู้ความจริงของสิ่งซึ่งมีทุกวันอย่างนี้แหล่ะแต่ไม่เคยรู้มาก่อนเลย ถ้าเห็นประโยชน์จริงๆ นะคะ เป็นสาวกโพธิสัตว์ เห็นมั้ยคะโพสต์ที่คือผู้ที่คล่องในการที่จะเข้าใจความจริงของสิ่งที่มีจริงจริงในทุกชาติไม่ใช่ชาตินี้ชาติเดียวค่ะชาติก่อนก็เป็นอย่างนี้ก็มีการเห็นมีการได้ยินมีสุขมีทุกข์ชาติหน้าก็เป็นอย่างนี้อีกแต่พอถึงชาติหน้าจะจำชาติก่อนไม่ได้แต่ขณะนี้กำลังเป็นชาติก่อนของชาติหน้า ทำดีทำชั่วแค่ไหนจะให้ผลอย่างไรไม่ใช่จากคนอื่นนะคะ แล้วก็ถ้าเป็นผู้ที่คลองอยู่ในการที่จะรู้ความจริงเนี่ยมีถึง๓ระดับระดับที่ถึงความเป็นภาษามา๓เจ้าต้องทรงบำเพ็ญพระบารมีมากเจริญกระทั่งปราบศัตรูด้วยพระปัญญาซึ่งไม่มีใครเปรียบได้เลยนะคะ สิ่งที่ทรงแสดงเบนนี่นะคะ เพียงนิดเดียวที่เราได้ฟังแต่ทรงแสดง๔๕พรรษามากกว่านี้ทิ้งไปนั้นก็อุปมาเหมือนใบไม้เพียงสอง๓ใบในฝ่ามือ ส่วนปัญญาของพระองค์เปรียบได้กับใบไม้ในป่า เพราะฉะนั้นก็เริ่มเห็นนะคะ ว่าความจริงเป็นสิ่งที่รู้ยากแต่รูได้ เพราะฉะนั้นผู้ใดที่ เห็นประโยชน์จริงๆ นะคะ ก็ไม่ละทิ้งการที่ได้มีชีวิตอยู่เพื่อที่จะให้ปัญญาปรากฏคือการสามารถเข้าใจความจริงไม่ได้นะคะ ขอเป็นสาวกโพธิสัตว์เพราะไม่ถึงกับการที่จะตรัสรู้ความจริงถึงความเป็นสัมมาสัมเจ้าแต่ความยากของธรรมะได้ค่ะ ใครรู้ได้แค่ว่าเราจะรู้เมื่อไหร่อย่างที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงแทงตลอดว่าขณะนี้กำลังเกิดเอ๊ะไม่มีเราเลยสามารถที่จะรู้แจ้งบริษัทซีที่เราเคยได้ยินได้ฟังตั้งแต่ครั้งเด็กนักเรียนก็มีแต่ไม่ได้เข้าใจเลยนะคะ เพียงแต่จำชื่อแต่ว่าความเข้าใจที่ลึกซึ้งละเอียดขึ้นนะคะ ยิ่งทำให้ล่ะ ความหวังว่าจะรู้ได้โดยรวดเร็วเพราะเหตุว่าเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ด้วยเหตุนี้นะคะ ไม่สามารถรู้ได้จะรู้ความจริงอย่างนั้นเมื่อไหร่แต่ถ้าเหตุสมควรแก่ผลก็รู้ได้ก็เป็นพระปัจเจกพุทธเจ้าในสมัยที่ไม่มีคำสอนของพระสัมมาชัญเจ้าหรืออยู่เลยแต่การสะสมของปัญญานะคะ ทำให้ มีผลเกิดขึ้นจริงๆ คือความจริงพร้อมที่จะให้ผู้ที่ได้สะสมมาที่เข้าใจถูกตามลำดับเนี่ยประจักษ์แจ้งความจริงซึ่งกำลังเกิดนักเดี๋ยวนี้ตามปกติโดยความเป็นอนัตตาไม่ใช่การไปพยายามจะให้เป็นอย่างนั้นพยายามจะให้เป็นอย่างนี้นะคะ แต่สำหรับผู้ที่จะบำเพ็ญบาเมล์ด้วย ความที่เห็นประโยชน์ของสัตว์โลกมากมายที่ไม่สามารถที่จะรู้ได้ด้วยตัวเองก็บำเพ็ญพระบารมีถึงความเป็นพระสัมมาสัมเจ้านานกว่าโพธิสัตว์ระดับเองนะคะ แล้วแต่ว่ามากด้วย ศรัทธามากด้วยวิริยะหรือวะมากโดยปัญญก็แล้วแต่แต่ละการสะสมของแต่ละพระองค์ก็จะมีการตรัสรู้เป็นโพธิสัตว์๓ระดับ เพราะฉะนั้นขณะนี้นะคะ ถ้าใครเห็นประโยชน์ไม่ละเลยการที่จะฟังต่อทุกชาติก็เป็นสาวกภิกษุ ไม่ใช่ว่าพระโพธิสัตว์อยู่ตรงนั้นตรงนี้เป็นคนโน้นคนนี้เราต้องไปไหว้นะคะ แต่ต้องเข้าใจว่าโพธิศิริผู้ที่รู้สัสคลิปผู้ที่ของในการที่จะเข้าใจความจริงเดี๋ยวนี้ได้ และก็เป็นสาวกคือต้องอาศัยผู้ที่เป็นพระสัมมาสัมเจ้าเท่ากับว่าไม่ทำเองจนถึงแต่ว่าอาศัยปัญญาของผู้ที่เป็นสัมมาสัมจ้า เหมือนยุคนี้สมัยนี้ มีใครคิดจะเป็นเท็จสัมมาสัมเจ้าไหมคะหรือ๓ก๊กก็แสนยาแต่เป็นได้ค่ะ ด้วยบารมีสิก เพราะฉะนั้นได้ยินคำว่าบารมีบ่อยๆ นะคะ ก็ต้องรู้ว่าบารมีเพื่ออะไรเพื่อที่จะรู้ความจริงจนกระทั่งสามารถที่จะดับกิเลสได้ถึงความซึมทุกข์แต่บาเมคือคุณความดีทุกอย่างเพราะว่าขณะใดที่ความดีให้เกิดขึ้นขณะนั้นอกุศลเกิดทั้งหมด ขอบคุณต่อไปก็ยิ่งยากขึ้น เพราะฉะนั้นจึงต้องอาศัยวิริยะบารมีนะคะ ความเพียรที่กำลังฝันหรือแม้เป็นความเพียรไม่ใช่เราเลยนะคะและขันติบารมีด้วยบางคนก็อาจจะง่วงบางคนก็อาจจะเบื่อสารพัดนะคะ แต่ว่าถ้ายังมีศรัทธาจิตผ่องแผ้วที่ยากจะเข้าใจถูกรู้ว่าความจริงเป็นสิ่งที่ประเสริฐหัวอย่างอื่นได้ และโอกาสที่จะได้ฟังความจริงก็ไม่มาก และไม่บ่อยด้วยนะคะ ก็จะทำให้ขณะนั้น และเป็นโอกาสที่ดีที่ได้ฟังก็ต้องเป็นขันติระดับนี้ มันคงเป็นอธิษฐานบารมีต่อความเป็นจริงของธรรมะคือสัจจะบารมีนี้ค่ะทุกอย่างเป็นไปเพื่อการละความติดข้องว่าเป็นเรา เราจะต้องทำอย่างนี้เร่งขนขวายเร่งรัดให้เกิดปัญหาก็ผิดนะคะเพราะฉะนั้นขณะนั้นก็ต้องเป็นปัญญาบารมีที่รู้ความจริงเพื่อนละเป็นเลขธรรมะบารมีทุกอย่างนะคะ มีอยู่ในขณะที่ได้เข้าใจความจริงเดี๋ยวนี้ว่าอะไรเป็นอะไรเพราะไม่ใช่เราต้องเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่เป็นธรรมะ เพราะฉะนั้นทรงแสดงธรรมมากละเอียดมาก เคยได้ยินชื่อจิตนะคะ คงไม่มีใครไม่เคยใช่ไหมคะจิตแต่ก็ไม่รู้ว่าจิตคืออะไรจิตอยู่ในแต่พระองค์ทรงแสดงความจริงทุกประการ สนใจไม่รู้ได้เข้าใจได้ตามลำดับขั้นเริ่มจากการฝัน และไตร่ตรอง เมื่อถามว่าเดี๋ยวนี้มีจริตนะคะ ตอบได้แน่ๆ เลยทุกคนถูกมั้ยค่ะ๘ถามว่าจิตคืออะไรตอบไม่ได้ เพราะฉะนั้นยังไม่ใช่ความเข้าใจ เพราะว่าเข้าใจเองก็ไม่ได้ กำลังมีอยู่จริงๆ เลยค่ะเดี๋ยวนี้อยู่ตรงหน้านี้ด้วยอยู่ตรงนี้ด้วยไม่ต้องไปแสวงหาที่ไหนด้วยแต่ก็ยังไม่รู้จักสิ่งที่กำลังมีพระจันทร์ความไม่รู้หรืออวิชาเหนื่อยแค่ไหน เพราะฉะนั้นกว่าจะโหมดได้นะคะ นานแสนนานเพราะไม่รู้มาตั้งแสนโกรธครับ นานกว่านั้น เราอดทนจริงๆ ไม่ทราบ ใครจะเป็นสาวกโพธิสัตว์ปั่นค่ะ คนอื่นตอบไม่ได้นอกจากตัวเองเป็นไหมคะเป็นสิคะค่ะก็จะฟังต่อไปจะเข้าใจต่อไปจนกว่าจะประจักษ์ความจริงซึ่งสามารถรู้ได้เดี๋ยวนี้เลย โดยความเป็นอนัตตา สนทนาธรรมที่มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา วันที่๒๖เมษายนพุทธศักราช๒๕๕๙ เพราะฉะนั้นถ้าใครพูดอะไรเนี่ยไม่ได้หมายความว่าเรารู้จักนั้นเขาบอกว่าให้เราเจริญสติประธานเราก็คิดว่าเรารู้จักเค้าบอกให้ทำเราก็ทำไปได้เลยแต่ไม่ใช่ความเข้าใจอะไรเลยทั้งสิ้น แต่สำหรับพระธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ และทรงแสดงเพื่อให้เข้าใจใช่ค่ะไม่ใช่ไปทำอะไรเลยเพราะว่าคำว่าพุทธะคือผู้รู้ โหติ ผู้เบิกบานผู้รู้คือผู้ที่ทรงตรัสรู้ความจริงของทุกสิ่งทุกอย่างที่มีจริงจริง และก็เป็นผู้ที่ตื่นจากกิเลสแสดงให้เห็นว่าแต่ก่อนไม่เคยตื่นไม่เคยรู้ความจริงอย่างนี้เลยคิดว่ามีเราที่กำลังเห็น เพราะฉะนั้นไม่รู้ความจริงเลยแท้ที่จริงเนี่ยเห็นแบบแล้วเมื่อเช้านี้หมดเลยทุกเคสเมื่อเช้านี้ไม่เดินเลย ทั้งหมดไม่มีหรือ เพราะฉะนั้นก็ย่อมไม่มีเราแน่นอน เพราะฉะนั้นถ้าสามารถที่จะรู้ความจริงอย่างนี้ก็ตื่นจากความไม่รู้แหละเพราะตื่นแล้วจะเบิกบานที่ได้รู้ความจริงที่ไม่เคยรู้มาก่อนในสังสารวัฎเจ้าค่ะยังไม่ไปถึงสติปัฐานใหม่ไปถึงอะไรทั้งสิ้นแต่ต้องมีความเข้าใจว่าเดี๋ยวนี้มีสิ่งที่มีจริง เพราะฉะนั้นความเป็นผู้ตรงก็คือว่าพระคุณเจ้ารู้จักสิ่งที่กำลังมีจริงๆ เบลล์นี้หรือยัง ก็ดูจากตามที่ปัญหาสมาร์ทดูได้นะปัญญารู้ว่าอะไรจะค่ะก็ดูสิกำลังปรากฏให้รู้ยังไงจะใช้ในขณะไหนก็มีการได้เห็นเห็นมีจริงๆ แล้วรู้ยังไงคะ ก้อรู้สิ่งที่กระทบ พระคุณเจ้ารู้สิ่งที่กระทบจรัมพรสิ่งที่กระทบคืออะไรจะคะ๔กตากระทบตา และตาจากนั้น ก็แอ่นสีหน้าเห็นเกิดขึ้นได้ยังไงใช่ค่ะก็ไม่สิ่งที่กระทบ ถ้ารู้อะไรไหมใช่ค่ะไม่รู้อะไร และสิ่งที่กระทบตารู้อะไรหรือเปล่าก็ไม่รู้ เพราะฉะนั้นก็เหมือนของที่ไม่รู้อะไรทั้งสองอย่างกระทบกันไม่มีความรู้เกิดขึ้น และรู้อะไรจะคะ ไม่ได้สร้างไม่ทราบก็คือว่าไม่มีทางที่จะรู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะใครๆ ก็รู้ว่าขณะนี้มีเห็น เห็นต้องมีสิ่งที่ถูกเห็น ก็รู้แค่นี้ แต่จะรู้กันกระทบมั้ย ไม่สามารถที่จะรู้ได้เพราะฉันรู้ก็คือว่ารู้ว่า เห็นไม่ใช่สิ่งที่กำลังปรากฏให้เห็น ต้องรู้ความต่างของสิ่งที่มีจริงสองอย่างจึงจะรู้ว่าทั้งสองอย่างไม่ใช่ความที่เคยเป็นเราเห็นมาเลย เราเข้าใจว่าเราเห็นดอกไม้ แต่เวลาที่เข้าใจธรรมะก็คือว่าเห็นเห็นสิ่งที่ปรากฏให้เห็นได้ และเห็นไม่ใช่สิ่งที่ปรากฏให้เห็น มีสัญญานคือเห็นอย่างหนึ่งแล้วสิ่งที่ถูกเห็นอย่างหนึ่งทั้งสองอย่างเกิดเมื่อมีปัจจัยที่เหมาะที่ควรที่จะเกิดขึ้นแต่ถ้าไม่มีปัจจัยที่จะทำให้เกิดขึ้นคือไม่มีตา หรือว่ามีตราจริงแต่ว่าขณะนั้นคิดเรื่องอื่น คือเสียงปรากฏขณะนั้นไม่มีจิตที่เกิดขึ้นเห็นสิ่งที่กำลัง เพราะฉะนั้นแต่ละหนึ่งเนี่ยเป็นสิ่งที่มีจริงที่ใช้คำว่าธรรมอ่ะจ๊ะ เพราะฉะนั้นยังไม่เป็นสติปัฐานยังไม่เป็นอะไรทั้งสิ้นแต่เมื่อตรัสรู้แล้วก็สามารถพระเจ้าทรงทำอะไรเจ้าคะ หลังจากที่ตรัสรู้แล้วทรงทำอะไร ชอบแสดงธรรมทรงแสดงธรรมให้ใครฟัง ถ้าไม่มีคนฟังจะแสดงธรรมะ ไปไม่มี เพราะฉะนั้นเมื่อพระผู้มีพระภาคทรงแสดงธรรมใครฟัง ต้องมีผู้ฟัง เพราะฉะนั้นทุกคนขณะนี้กำลังเป็นผู้ฟัง คำที่พี่สัมมาสัมเจ้าได้ทรงตรัสรู้ ลูกจ้างไม่ได้ให้ใครทำอะไรเลยไม่ใช่เพราะใครไปเฝ้าก็เอาไปนั่งทำสติปัฐานหรือทำวิปัสสนาไม่มีในคำสอนของพระสัมมาสังเจ้าเลยเพราะว่าเมื่อตรัสรู้แล้วทรงแสดงความจริงโดยการทรงแสดงธรรมะที่ใช้คำว่าเทศนาหรือวัดแสดงธรรมก็คือกล่าวถึงสิ่งที่มีจริง ให้คนได้เข้าใจ ถ้าไม่เข้าใจแล้วจะบอกให้เค้านั่งแล้วค่อยทำสติปัฐานวิปัสสนาไม่มีความเข้าใจอะไรเลยทั้งสิ้น เพราะฉะนั้นคำสอนใดๆ ก็ตามที่ไม่ทำให้มีความเห็นความเข้าใจที่ถูกต้องคำสอนไม่ใช่คำสอนของสัมมาสัมพุทธเจ้า ในคำสอนทุกคำของพระองค์เกิดจากพระปัญญาที่ส่งก๊าซสดุถึงความเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อให้คนเนี่ยได้เข้าใจแต่ละคำซึ่งทรงจำแนกความจริงของธรรมะซึ่งไม่เคยได้ยินได้ฟังมาก่อน แม้แต่กำลังเห็นก็ไม่เคยได้ยินได้ฟังมาก่อนว่าทรงแจ่มแน่ว่าขณะนั้น เป็นสิ่งที่เกิดขึ้น เป็นไม่ใช่ยาว และมีสิ่งที่ถูกเห็น ขณะนี้ยังไม่ใช่สติประธานยังไม่ใช่วิปัสสนาเป็นแต่เพียงเริ่มได้ยินได้ฟังคำที่พระสัมมาสัมแจ้งทรงแสดง๔๕พรรษา เพราะฉะนั้นเมื่อพระสัมมาสองเจ้าทรงตรัสรู้ทรงแสดงพระธรรมก็ต้องมีผู้ฟังพระธรรมให้เข้าใจจนกระทั่งเป็นปัญญาของตนเอง จนกระทั่งปัญญานันเจริญขึ้นจนมีความเข้าใจถูกในแต่ละคำที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงเพิ่มขึ้นจนสามารถที่จะถึงการเข้าถึงลักษณะของสภาพธรรมะ และประจักษ์แจ้งความจริงตรงตามที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงยังไม่ได้ใช้คำว่าสติยังไม่ได้ใช้คำว่าประธาน ยังไม่ใช้คำว่าวิปัสสนาเพราะยังไม่ได้เข้าใจแม้ในการฟังคำของพระสัมมา๓เจ้าฟังเท่านี้ปฏิบัติไม่ได้มีพัฒนาไม่ได้มิใช่เพราะสามารถพระเจ้าก็ไม่ต้องทรงแสดงพระธรรมมาก แต่รู้ว่าเพราะไม่รู้กันมาก่อนเลย และกว่าจะรู้ความจริงได้การรู้ความจริงต้องตามลำดับทีละเล็กที่ละ แล้วก็ไม่ใช่เรา เพราะฉะนั้นจะรู้ความต่างกันของเราคิดกับคิดเป็นธรรมะอย่างหนึ่งเราเห็นความจริงก็คือเห็นเป็นสภาพที่กำลังรู้ธาตุรู้เกิดขึ้นเห็นทั้งหมดต้องเป็นปัญญาตามลำดับเจ้าค่ะด้วยเหตุนี้จึงมีปริญัติติปฏิปฏิปฏิเวช พอดีญัตติหมายความถึงฟังพระพุทธพจน์ถ้าฟังคำของคนอื่นจะไม่กล่าวถึงสิ่งที่มีจริงเดี๋ยวนี้แต่ให้ไปนั่งทำวิปัสสนา แต่ถ้าเป็นคำของสัมมาสัมพุทธเจ้ากล่าวถึงตาหูจมูกลิ้นกายใจทุกชาติปีแต่ไม่เคยมีใครรู้เลย เพราะฉะนั้นไม่ใช่เราไปทำไปปฏิบัติแต่ต้องเป็นปัญญาซึ่งอบรมเจริญขึ้นตามลำดับด้วยเหตุนี้ถ้าไม่มีความเข้าใจจริงๆ อย่างถ่องแท้อย่างรอบรู้ไม่ใช่เปลี่ยน การที่ไปเรียนชื่อต่างๆ จิตมีประเภทเท่าไรมีจำนวนเท่าไรเจตสิกมีเท่าไหร่รูปมีเท่าไหร่แล้วก็สอบไม่มีในคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้มีการสอบ ไม่มีเลยค่ะแต่ทุกครั้งที่ส่ง๑๐แดกผู้ฟัง เข้าใจหรือเปล่ารัฐถามด้วยเห็นขณะนี้เที่ยงไหม ถ้าเขาไม่รู้เขาไม่เข้าใจเขาจะตอบได้มั้ยก็ตอบไม่ได้แต่เมื่อตอบคำไหนหมายความว่าเข้าใจอย่างนั้นจึงตอบอย่างนั้นแต่ความเข้าใจก็มีหลายระดับขั้นเช่นความเข้าใจคันรอบรู้ในพระพุทธพจน์มั่นคงมั่นคงว่าขณะนี้เป็นธรรมะ มั่นคงยังใช้คะ อย่างถึงจะถูกต้องเพราะเหตุว่ากว่าจะมั่นคงก็คือไม่ไปไหนเดี๋ยวนี้เองปัญญาเกิดสามารถรู้ความจริง เพราะฉะนั้นเมื่อปริยัติมั่นคงเป็นสัจญาณในอริยสัจธรรม๔ ในทุก สภาพสมัใดก็ตามเมื่อเกิดระดับใครเปลี่ยนแปลงไม่ได้เลยควรยินดีในสิ่งที่ไม่มีเหลือหรือเปล่าหลงเข้าใจว่ายังมียังอยู่ยังเหลือความจริงไม่มีเลย เพราะฉะนั้นความไม่รู้ทำให้พอใจในสิ่งที่ไม่มีเลยเที่ยงจากไม่มีก็เกิดปรากฏว่ามีชั่วคราว สั้นมากแล้วก็ไม่มี ไม่มีแล้วมีแล้วหามีไม่หามีไม่คือไม่เหลือเลยทั้งสิ้น ไม่เหลือเลยจริงๆ แต่ว่าการที่ยึดถือว่ายังมีอยู่ทำให้หลงเข้าใจผิด และยินดีในสิ่งนั้นซึ่งความจริงก็เท่ากับว่ายินดีในสิ่งที่ไม่มีเพราะหมดแล้ว หมดไปหมดทุกข์แจ้ง เพราะฉะนั้นถ้าไม่มีความมั่นคงเป็นสัจจะญาณกิจจะญาณหรือปฏิบัติก็เกิดไม่ได้เพราะไม่ใช่เราเพราะเหตุว่าธรรมะทั้งหลายเป็นอนัตตา ด้วยเหตุนี้ต้องมีความเข้าใจในปริยัตซึ่งมั่นคงเมื่อเข้าใจมันคงค่อยๆ ละคลายความเป็นเราที่จะทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดรู้ว่าขณะนี้ไม่ต้องทำอะไรก็เกิดแล้วหมด เห็นก็เกิดแล้ว พอได้ยินได้ยินก็เกิดแล้วเวลาคิดคิดก็เกิดแล้ว จำก็จำแล้วทุกอย่างไม่ใช่ใครเลยสักคนเดียวเป็นสภาพธรรมะเส้นมีอยู่เมื่อเกิดขึ้นแล้วก็ดับไปตามเหตุตามปัจจัยถ้ามั่นคงอย่างนี้ละความเป็นเราที่จะปฏิบัติ และความเป็นราวที่จะไปสู่สำนักปฏิบัติ และความเป็นเราที่จะทำตามที่คนอื่นบอกโดยที่ว่าไม่ได้เข้าใจอะไรเลยทั้งสิ้นแต่มีพระธรรมเป็นที่พึ่งเพราะรู้ว่าเมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสรู้แล้วพระองค์ทรงแสดงธัมมถ้าไม่มีใครฟังไม่ต้องฟังเลยไปนั่งปฏิบัติ๔๕พรรษาที่ทรงแสดงดีประโยชน์อะไร ไม่มีประโยชน์เลยสักนิดเดียวนี้เป็นสิ่งซึ่งต้องใคร่ครวญให้ถูกต้องเข้าใจให้ถูกต้องวัดคำใดเป็นคำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าคำใดที่ไม่กล่าวถึงสภาพธรรมะที่มีจริงให้เข้าใจถูกต้องเป็นคำของคนอื่นทั้งหมด แล้วเรามีอะไรเป็นที่พืชเรามีคนอื่นเป็นที่พึ่งหรือว่าเรามีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง ถ้ามีพระรัตนตรัยคือมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นที่พึ่ง ในพระปัญญาคุณของพระองค์ ในพระบริสุทธิคุณในพระมหากรุณาคุณ ดับกิเลสทรงแสดงพระธรรม๔๕พรรษาไม่ได้หวังอะไรทั้งสิ้นเป็นการตอบแทนด้วยดอกไม้ธูปเทียนเครื่องบูชาต่างๆ ที่ทรงแสดงก็คือว่าเพื่อให้เขาได้ฟังได้เข้าใจคำที่พระองค์ตรัสเพื่ออนุเคราะห์ด้วยความเมตตาเพราะเขารู้เองไม่ได้ต้องฟังคำของพระองค์แต่ละคำแต่ละคำจึงสามารถที่จะรู้ความจริงได้ด้วยพระมหากรุณา พระจันทร์มีพระอัสมะเจ้าเป็นพระพุทธรัตนะเป็นที่พึ่งโดยคำสอนของพระองค์ถ้าเป็นที่พึ่งโดยไม่ศึกษาธรรมะคนนั้นไม่จริงใจไม่ตรงนับ๔ใครถนัดเจพระอรหันตสัมมาสัมเจ้าแล้วไม่ฟังคำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่ศึกษาด้วยความเคารพ จะชื่อว่านับถือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้อย่างไร ตอบไม่ถูกถ้าใครเขาถามว่าทำไมนับถือก็สัมมาสัมพุทธเจ้าแต่เมื่อได้ฟังพระธรรมแล้วรู้ความจริงเข้าใจแล้ว ก็ตอบได้ มีพระธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงตรัสรู้ และทรงแสดงเป็นที่พึ่ง เพื่อถึงความเข้าใจถูกอย่างที่พระองค์ได้ตรัสรู้จนกระทั่งสามารถที่จะ ปัญญา เข้าใจถูกต้องขึ้นเจริญขึ้น ดับกิเลสได้เช่นเดียวกับพระองค์ จากความไม่รู้จนถึงการดับกิเลสจากโสดาบันถึงความเป็นพระอรหันต์ เป็นสังฆรัตนะ ต้องเป็นผู้ที่ตรงจริงๆ ใช่ค่ะเป็นผู้ที่กล้าอาจหาญมั่นคงไม่หวั่นไหวคำจริงกลัวอะไร แล้วก็คำที่ถูกต้องเพื่อประโยชน์ไม่เป็นโทษกับใครเลยกลัวอะไร ทุกอย่างที่ถูกต้องเป็นสิ่งที่ควรเปิดเผยด้วยเหตุนี้พระธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีข้อความว่าพระธรรมยิ่งเปิดเผยยิ่งรุ่งเรือง แล้วเราจะเก็บไว้ทำไม ไม่พูดไม่อะไรทั้งนั้นแต่ไปนั่งปฏิบัติธรรมอะไร ก็กลายเป็นผู้ที่ไม่รู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแม้จะกล่าวคำว่าพุทธทางสนังคัจฉามิก็ไม่ได้มีพระองค์เป็นที่พึ่งเพราะไม่ได้ศึกษาคำสอนให้เข้าใจ แล้วก็ประพฤติปฏิบัติ มิสชามะ คำนี้มีในพระไตรปิฏก เพราะเห็นว่าถ้าจะกล่าวว่าสัมมามากๆ คือหนทางไปไหนไปสู่การรู้แจ้งสภาพธรรมะที่ดับกิเลสถ้าไม่ไปหนทางนี้อบรมเจริญปัญญาสัมมาทิฏฐิเป็นโอแรกก็ไม่สามารถที่จะรู้แจ้งสภาพธรรมะได้ เพราะฉะนั้นทุกคำสอดคล้องกันตั้งแต่คำแรกจนถึงคำทั้งหมดที่ได้ฟัง แต่ละคำแต่ละคำสอดคล้องกันยิ่งขึ้น ด้วยเหตุนี้ปัญญาคือความเห็นถูกความเข้าใจถูกไม่ใช่ความไม่รู้แล้วมีตัวตนที่หวังที่ทำ และแล้วใช้คำซึ่งไม่เข้าใจเลยสติคืออะไรประธานคืออะไรวิปัสสนาคืออะไรไม่เข้าใจเลย เพราะฉะนั้นใครก็ตามที่ไม่ได้ศึกษาธรรมะโดยละเอียดด้วยความเคารพยิ่งไม่รู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และใครก็ตามที่กล่าวคำที่พระองค์ไม่ได้ตรัสไว้แต่กล่าวคำอื่น คำนั้นๆ ก็ทำลายคำสอนของพระองค์ ที่ว่าจะส่งเสริมพระพุทธศาสนาแต่เมื่อไม่รู้ก็คือไม่ใช่ส่งเสริมแต่ทำลายพระพุทธศาสนา ถ้าส่งเสริมต้องไปความเห็นถูกความเข้าใจถูกแต่เมื่อเป็นความเห็นผิดความเข้าใจผิดจะส่งเสริมได้อย่างไร เพราะฉะนั้นคำเท็จ ก็ทำให้คำจริงสูญสิ้น๘หมดสิ้นไปเพราะขั้นเทพไม่รู้จักว่าความจริงคืออะไรคำจริงคืออะไร ต้องเป็นผู้ที่ตรงอย่างยิ่งเจ้าค่ะด้วยเหตุนี้บารมี๑๐เริ่มรู้ว่าแม้จะได้ยินได้ฟังถ้าขาดความอดทนขันติบารมี และวิริยะความอุตสาหะความเพียรซึ่งไม่ใช่เราเลยขณะนี้ที่กำลังฟังนี่แหละเป็นธรรมมะเป็นความเพียรที่จะเข้าใจธรรมะแต่ละคำ ที่ได้ฝัน เพราะฉะนั้นหนทางนี้เป็นหนทางรู้ว่าไม่ใช่ตัวตนเป็นหนทางหลักการยึดถือสภาพธรรมะจนกระทั่งดับกิเลสได้คาดติดหนทางผิดไม่ใช่หนทางของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย มาตย์ครูคณาจารย์ก็บอกว่าศึกษาถามว่าของพระผู้มีพระภาคด้วยความเคารพด้วยความเคารพยังไงด้วยความเคารพเจตไม่คิดเอง ไตร่ตรองจนกระทั่งเข้าใจถ้ามีผู้บอกเพราะคุณจะว่าสติปัฎฐาน ให้ทำสติประธาน ทำอะไรได้ซักอย่างรึเปล่า แล้วใครทำสติปัถ้ารู้จักสติหรือเปล่า ถ้าไม่รู้จักสติทำสติทำยังไงรู้จักป่ะฐานะที่ตั้งของสติหรือเปล่าก็ไม่รู้เลยแล้วทำได้ยังไงนี่คือไม่ได้ไตร่ตรองไม่รู้ว่าใครก็ตามที่บอกให้ทำสติปัฎฐานนั้นผิด ไม่ใช่คำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะทำไม่ได้ใครทำอะไรได้ธรรมะทั้งหลายเป็นอนัตตาทุกคำต้องสอดคล้องตั้งแต่ต้นคือธรรมะไม่ใช่เราเป็นอนัตตาไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใครไม่ใช่ใคร ทุกครั้งต้องสอดคล้องกันใช่ค่ะต้องเป็นความจริงตั้งแต่ต้น มิฉะนั้นแล้วก็ไม่สามารถที่จะเกิดความเห็นที่ถูกต้องได้เป็นมิตรชามัคห์ทั้งหมดเพราะเริ่มต้นจากมิจฉาทิฎฐิไม่ใช่สัมมาทิฏฐิ สมัครมี๘มิตามะก็มี๘คิดดูถ้าไม่ทรงแสดงไว้ใครรู้ใครจะคิดไว้ว่านี่ไม่ใช่ซ้ำมามะ ไปนั่งหลับตาเดินเดินอะไรคะไม่ปกติ เดินไม่เป็นปกติเลยเวลาไปสำนักปฏิบัติ และใครสอนให้ผิดปกติถ้าปัญญารู้สภาพธรรมะได้โดยไม่ผิดปกติแล้วไปทำอะไรอย่างนั้นหน้าปัญญาจะเกิดได้ยังไง ประมาทปัญญามากปัญญาเป็นความเห็นถูกต้องเริ่มจากการฟังเข้าใจขึ้น ฟังพระธรรมที่ทรงแสดง๔๕พรรษาเพื่อให้มีความเข้าใจที่ถูกต้องขึ้น