ปกิณณกธรรม ตอนที่ 1483

ตอนที่ ๑๔๘๓

สนทนาธรรม ที่ ธนาคารแห่งประเทศไทย

วันที่ ๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๓

ลงติดคลองบาง และความไม่ดีทั้งหลายนะคะ เพราะไม่รู้จึงเกิดขึ้นเป็นทุจริตทั้งทางกายวาจาใจนี้ก็แสดงให้เห็นว่าไม่ใช่เรานะคะ ไม่ใช่ใครเลยแต่เป็นธรรมะไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้นทั้งหมดค่ะบีบจริงแตกต่างกันประเภทนึงไม่รู้อะไรเลย อีกประเภทหนึ่งเกิดขึ้นต้องรู้ไม่รู้ไม่ได้แล้วแต่ว่าขณะนี้หรือขณะนั้นนะคะ กำลังมีอะไรปรากฏให้รู้ ชั่วคราวกระแสสั้น และก็ดับไปอนิจจังทุกขังอนัตตาเริ่มเข้าใจว่าไม่ได้อยู่ที่อื่นเลยนะคะ เร็วนี้ และเริ่มรู้ว่าอะไรเป็นธรรมะที่อนิจจังทุกขังอนัตตาแต่ไม่ใช่ผู้ตามคะแต่รู้จริงๆ ทีละเล็กทีละน้อย กราบเรียนท่านจะได้กล่าวประเด็นตรงนี้ครับที่จะรักษาพระพุทธศาสนาที่ถูกต้องจริงๆ เนี่ยคือยังไง คิดยิ่งสันติหรือเปล่าคิดว่าศาสนาของเราเนี่ยมีคนยกย่องเราก็ดีใจ ค่ะคิดไป และสันติมีจริงๆ หรือเปล่า เห็นไหมคะต้องเป็นคนที่ละเอียดมากก็ยิ่งก็พูดคำที่ไม่รู้จัก และตามๆ กันไป โลกจะได้สงบเพราะสันติ และสันติมีจริงหรือเปล่า และคืออะไรอยู่ที่ไหนถ้าไม่รู้จริงๆ เลยค่ะจะสันติได้ไหม ที่บุญไหว้กันเพราะไม่รู้ที่มีเรื่องต่างๆ เกิดขึ้นนะคะ เทพไม่ดีงามทั้งหลายเนี่ยก็เพราะไม่รู้สันติหรือเปล่า เพราะฉะนั้นไม่ใช่ว่าเพียงพูดคำว่าสันติแต่ไม่รู้ว่าสันติคืออะไร และอยู่ในมีจริงหรือเปล่าถ้าไม่มีจะพูดไหม แต่ตั้งแต่เกิดนะคะ พูดคำที่ไม่รู้จัก แม้แต่สันติก็พูดกันสันติภาพภาวะที่สงบอยู่ในแหละค่ะ มีจริงหรือเปล่าเป็นเราหรือเปล่าเห็นไหมคะไม่ใช่แบบเพียงพูดแล้วก็พูดกันทั้งโลกแต่ไม่รู้ว่าคืออะไรถ้าไม่มีธาตุรู้ ไม่มีจิต และเจตสิกนะคะ จะมีสันติไหมคะต้นไม้ใบหน้าดอกไม้พืชพรรณต่างๆ สันติหรือเปล่าไม่ได้ทำอะไร เห็นไหมคะต้องเข้าใจจริงๆ ว่าเดี๋ยวนี้สันติมีหรือเปล่า และอยู่ใน และอะไรคือสันติ เป็นธรรมะถ้ามีจริง ธรรมะนี้สองอย่างนามธรรมกับรูปธรรม รูปธรรมหมายความถึงธรรมะที่เกิดแล้วไม่รู้อะไรเลยทั้งสิ้นไม่ใช่สภาพรู้แต่ขณะใดก็ตามนะคะ ที่เป็นสภาพรู้โกรธนี้ค่ะเป็นความรู้สึกที่เกิดกับสภาพที่กำลังรู้ว่าสิ่งที่กระทบหูคืออะไรหมายความถึงอะไรหรือสิ่งที่กระทบตาเป็นอะไรคืออะไร จะเกิดความไม่พอใจความไม่พอใจก็ต่างกับจิตซึ่งเป็นประธานในการรู้แจ้งอารมณ์คือสิ่งที่กำลังปรากฏที่จิตกำลังรู้ไหมรักไหมช่างทั้งสิ้นถ้ารักช่างก็เป็นเจตสิกต่างๆ ใน๕๒ประเภทของเจตสิก เพราะฉะนั้นสันติเนี่ยมีจริงไหมมีหรือเปล่า ต้องมีจริงครับสันติมีจริงเป็นธรรมะใช่ไหมคะธรรมะคือสิ่งที่แค่จริงใจธรรมะสองอย่างหนามาทำกับรูปประกันสันติเป็นอะไร เป็นสภาพรู้เป็นนามธรรมเพราะว่าโต๊ะ๙อี้ก็ไม่ได้รู้อะไรก็ไม่ต้องพูดถึงว่าสันติหน้ามาทำมี๓อย่างนะคะ เกิดพร้อมกันรู้สิ่งเดียวกันลักษณ์พร้อมกันด้วยไม่ใช่แยกกันเกิดแยกกันรู้เลยแยกๆ กันดับแต่พร้อมกันทันที เพราะฉะนั้นจิตเป็นใหญ่เป็นประธานในอะไรคะ รู้แจ้งสิ่งที่ปรากฏเท่านั้นค่ะ สีแดงมีตั้งหลายสีใช่ไหมคะปลม่วงบ้างแก่บ้างอ่อนบ้างจิตรู้ทั้งหมดเลย ขอบฟ้ากับมหาสมุทรจิตหยั่งรู้เลย วันนั้นขอบฟ้ารีบมหาสมุทรเพราะฉันรู้แจ้งในสิ่งที่ปรากฏหน้าทีเดียวนะคะ ประจักษ์คือรู้จริงๆ ในอารมณ์นั้นไม่ใช่รู้อย่างอื่นไม่ใช่ปัญญาไม่ใช่ความเห็นถูกความเข้าใจถูก เพราะฉะนั้นจิตจึงประกอบด้วยเจตสิหลากหลายเป็นจิตประเภทต่างๆ เพราะฉะนั้นถ้ากล่าวว่าสันติมีจริง เป็นธรรมะเป็นธาตุรู้เป็นนามธรรม และเป็นนามธรรมประเภทไหน ก็ต้องเป็นเจสซิดนีย์ค่ะค่อยๆ ดู และว่าไม่ใช่เราคืออย่างนี้ใช่ไหมคะ เพราะฉะนั้นอกุศลความโกรธสันติไม่ไหม้สันติหล่อพระโทสะโมหะไม่สันติอกุศลทั้งหมดไม่สงบแต่ขณะใดก็ตามที่ไม่มีอกุศล ขณะนั้นนะคะ มีสภาพธรรมะที่เป็นธาตุรู้ที่เกิดกับจิตก็ยังหลากหลายไปอีก ถ้ากล่าวโดยละเอียดได้เวลาที่ไปวัดสวดศพ จะได้ยินคำว่ากุสลาธัมมาอะกุสะลาธัมมาอัพยากตะทำมาใช่ไหมคะแล้วรู้ไหมว่าธรรมะที่เป็นกุศลก็มีเป็นกุสลาธรรมาธรรมะที่เป็นอกุศลก็มีอ่ะกูสราธรรมาธรรมะที่ไม่ใช่กุศล และอกุศล เป็นอัพยากตะทำมาใหม่ความว่า ไม่รู้ก็มีอย่างต้นไม้ใบหญ้าสภาพที่อ่อนแข็งเนี่ยไม่รู้อะไร เป็นกุศลไม่ได้เป็นอกุศลไม่ได้จึงเป็นอัพยากตะทำ เพราะฉะนั้นเริ่มเข้าใจสิ่งที่มีเพิ่มขึ้นในความเป็นธรรมมะซึ่งไม่ใช่เราจึงจะเริ่มรู้จักพระสัมมาสัมจ้างใหม่ฉะนั้นก็โน่นก็ราวนี้ก็เราใช่ไหมคะแต่ความจริงเป็นจิตเจตสิต และรู้ถ้าเป็นสิ่งที่มีชีวิต แล้วแต่ละเอกสิทธิ์ในการแสดงความละเอียดอย่างยิ่งค่ะว่าเจตสิกไม่สงบ ถ้า๗๐นั้นไม่เกิดก็ไม่ใช่สงบ คิดเองได้ไหมคะ ถ้าไม่ฟังคำของพระสัมมาสัมเจ้าใครจะรู้ สนทนาธรรมที่คณะอายุรศาสตร์ศิริราชพยาบาลวันที่๗สิงหาคม พุทธศักราช๒๕๖๓ จากที่ได้ยินได้อ่านผ่านตามาบ้างธรรมะคือธรรมชาติค่ะ เพื่อเชิญการฟังเพื่อทำนะคะ ต้องละเอียดมากแม้แต่คำตอบธรรมะคือธรรมชาติ แต่ถามคนตอบธรรมะคืออะไรชาติชาติคืออะไรไม่อย่างงั้นไม่ใช่คำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพราะคิดกันเอง และเข้าใจว่าเข้าใจคำนั้นนี่เพลินมากเลยค่ะแสดงว่าไม่รู้จักก็สัมมาสัมเจ้าจริงๆ พระองค์เหนือบุคคลใดทั้งสิ้นทุกคำใดเป็นคำธรรมดา แต่ความลึกซึ้ง และการประจักษ์แจ้งความจริงของทุกอย่างจะรู้ได้เลยค่ะไม่เคยมีเลยจนกว่าจะได้ฟังคำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระเซนเริ่มรู้จักพระองค์เมื่อเข้าใจทุกคำของพระองค์ทุกคำด้วยพระตรง และก็จริง บางคนบอกว่าพระพุทธศาสนาเหมือนคนแก่คนเฒ่าคนล้าสมัยสนใจคนเดียวนี้นะคะ ไม่สนใจคิดว่าเป็นคนสมัยใหม่แต่สมัยคืออะไรรู้ไหม ทุกคำเนี่ยไม่มีทางเลยค่ะเพราะฉันไม่รู้ตัวว่าพูดคำที่ไม่รู้จักตั้งแต่เกิดจนตายถ้าไม่เข้าใจพระธรรมหรือคำที่พระองค์ตรัสรู้ และทรงแสดงถึงพระปัญญาของพระองค์มิเช่นนั้นจะไม่เห็นเลยทุกวันเลยค่ะ ก็สมณเจ้าทรงมีพระปัญญาอะไรลูกอะไรระดับไหนแค่ไหนไม่เคยรู้ก็เป็นโรคเด็กโรคไม่รู้ ดูธรรมดามากนะคะ แต่ก็เป็นโรคนี้ตลอดไปถ้าไม่ได้ฟังคำของภาษามาสัมผัสแชร์เริ่มดูแล้วใช่ไหมคะถ้าตอบว่าธรรมะคือธรรมชาติไม่ใช่เราพูดตามแต่คืออะไรล่ะธรรมชาติเป็นคำสองคำธรรมะกับชาติชาตินะคะ แปลว่าเกิด ธรรมะเกิด จึงมีธรรมะถ้าไม่เกิดก็ไม่มีแต่ถึงอย่างนั้นก็ยังไม่รู้ว่าธรรมะคืออะไร เพราะฉะนั้นใครก็ตามนะคะ ที่พูดธรรมะง่ายๆ เข้าใจหรือเปล่า แต่คำของภาษามาสัมพุทธเจ้าแม้คำเดียวค่ะต้องกระจ่างชัดตั้งแต่เบื้องต้นจนถึงที่สุดนั่นคือพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้ามิเช่นนั้นไม่รู้เลยค่ะพระองค์ทรงเป็นใครรู้อะไรสอนอะไร บอกได้แค่นี้ทรงตรัสรู้ความจริง แล้วก็ไม่รู้ว่าความจริงอยู่ในเดี๋ยวนี้มีรึเปล่า เพราะฉันจะนับ๔ความไม่รู้ด้วยความไม่เข้าใจความจริงนะคะ ไม่ใช่นับถือสัมมาสัมพุทธเจ้าถ้านับถือพระสัมมาส้มเจ้าต้องรู้พระองค์ทรงเป็นใครพระสัรู้ไม่ใช่รู้ธรรมดานะคะ ตรัสรู้ประจักษ์แจ้งความจริงของสิ่งที่กำลังมีเดี๋ยวนี้ ซึ่งคนอื่นรู้ไม่ได้แน่นอนถ้าไม่ฟังคำของพระองค์ ใครเคยคิดนะคะ จริงหรือเปล่าไปดูคนตรง บารมี๑๐สัจจะบารมีให้เห็นว่าบารมีหมายความว่าธรรมะสิ่งที่มีจริงที่จะทำให้เกิดความเห็นถูกจนกว่าจะรู้ความจริงของสิ่งที่กำลังเป็นอย่างนี้แต่ไม่มีใครรู้เลย เพราะฉะนั้นต้องฟังคำเพื่อให้เกิดความเข้าใจถูกต้องว่าธรรมะขี้อะไรก่อนอื่นจะสนทนาธรรมแต่ไม่รู้ว่าทำไมถึงอะไร ศึกษาธรรมะแต่ไม่รู้ว่าธรรมะคืออะไรฟังธรรมะแต่ไม่รู้ว่าธรรมะคืออะไร แอพจะมีประโยชน์อะไรเพราะฉันคำแรกนะคะ ที่จะต้องเข้าใจต่อจากคำว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าซึ่งทรงตรัสรู้ความจริงของธรรมะ เพราะฉะนั้นได้ยินชื่อประจำมา๓เจ้าทรงประจักษ์แจ้งความจริงคือสิ่งที่มีเดี๋ยวนี้ เพราะฉะนั้นธรรมะขี้อะไรเวลาฟังพระธรรมในการประโยชน์สูงสุดนะคะ คิดเองไตร่ตรองได้ยินคำไหนไม่ใช่ผ่านไปเหมือนคำอื่นเลยค่ะ แต่ฟังแล้วจริงหรือเปล่าไม่ความถึงอะไรเริ่มมีปัญญาของตนเองซึ่งเงินเท่าไหร่ก็ซื้อไม่ได้ไม่มีใครเอาเงินไปซื้อปัญญาได้เลยนะคะ แต่คำของพระองค์ทุกคำนะคะ ประเสริฐมีค่ายิ่งกว่าสาบใดๆ ในสากลจักรวาลจะเป็นซากของมนุษย์หรือทรัพย์ของเทพเทวดาหรือใครก็ตามแต่ เพราะไม่รู้ความจริงจะเอาไปเป็นประโยชน์อะไรแม้แต่ทรัพย์ก็ไม่รู้อะไรไม่รู้อะไรเลยสักอย่างเดียวถ้าได้ฟังคำของพระองค์แล้วเริ่มเข้าใจนะคะเพราะฉะนั้น ธรรมชาติคืออะไรคะ ติดตามได้ที่นี่จะได้ดูว่าตรงไหมกับคำที่พระองค์ตรัสไว้ คือสภาพที่ทรงไว้นะคะ อะไรเลยค่ะส่งไวส่งไวซึ่ง คำสอนของพระพุทธเจ้าค่ะพระองค์สอนว่าอะไรเข้ามาสอนว่ามีอภิชาจึงทำให้เกิดวัฏจักรคือเราเกิดมาขอความไม่รู้ ไม่รู้ใช่ไหมคะใช่ค่ะค่ะที่นี่เพราะไม่รู้แล้วว่าไม่รู้คือไม่รู้ไม่รู้หมดเลยคะจะรู้คืออะไร และรู้อะไร รู้ในคำสอนของพระพุทธเจ้าใช่ไหมคะคำทุกคำค่ะแต่ถามให้ตอบทุกอย่างที่คนอื่นตอบไม่ได้รู้ไม่ได้ด้วย เพราะว่าหนูไม่รู้เรื่องให้เขาไปเรียนถูกต้องค่ะนี่คือประโยชน์ที่เรามาฟังค่ะไม่งั้นเสียเวลามากเลยใช่ไหมคะแต่เพราะเริ่มรู้ว่าไม่รู้คำของพระสัมมาสัมเจ้าคำพูดของคนอื่นรู้แต่คำของภาษามา๓เจ้ารู้หรือเปล่าว่าต้องศึกษาด้วยความเคารพอย่างยิ่ง ว่าครั้งนั้นต้องมีความหมายลึกซึ้ง ยากที่จะรู้ได้ถ้าพระองค์ไม่ทรงแสดงไม่มีใครสามารถจะรู้ได้เลยที่สุดได้ด้วยตัวเองเป็นความรู้ของตัวเองซึ่งจะติดตามไปเวลาใครทำอะไรที่พูดอะไรเรื่องไหนสามารถจะรู้ได้ว่าเขาพูดถูกหรือเขาพูดผิดจากความเป็นจริงของสิ่งนั้น เปรมปฏิเสธที่สุดคือเราสามารถที่จะเกิดความเข้าใจถูกในแต่ละคำที่พระองค์ตรัส และก็สามารถจะรู้ว่าถูกคืออะไร และพิษคืออะไร เพราะฉะนั้นยังฟังคำว่าธรรมะคือธรรมชาติเนี่ยไม่ได้เข้าใจเลยเข้าใจ เป็นคนอาจจะคิดว่าสนทนาธรรมเหรอเนี่ย แต่นี้แหละค่ะคือสิ่งที่จะนำไปสู่ความเข้าใจคำของพระสัมมาสัมแจงไม่ใช่คำของคนอื่น และจะรู้ด้วยว่าคำอื่นๆ ที่ทุกคนพูดถึงว่าเป็นคำของชาวเป็นคำของพระองค์จริงๆ รึป่าว เรียกว่ากล่าวตู่เพราะไม่รู้ไม่ได้ศึกษาด้วยความเคารพ ทุกคนเนี่ยไม่สงสัยเลยใช่ไหมคะมีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งพูดกันแต่ถ้าไม่รู้จักเพราะนัดนัดไร และพูดว่ามีพนัสตนะไตรเป็นที่พึ่งเน็ตลองคิดดูซะไม่ต้องให้คนอื่นรู้ได้ตัวเองขำขันไม่พูดอะไร พูดทำไม เข้าใจอะไร เพราะฉะนั้นต้องเป็นคนที่ตรงที่สุดค่ะ ธรรมะเป็นคำขอ๓ ๓เจ้าในภาษามะฆะที่ซึ่งดำรงพระศาสนาปาละรักษาไว้ดำรงไว้จึงเป็นภาษาบาลี รักษาป้าจิ๊ต้องปาลีใช่ไหมคะแต่ว่าคนไทยเนี่ยเปลี่ยนปเป็นบ่อเสมอเปลี่ยนหลายอย่างฮะรวมทั้งความหมายด้วยคือไม่ศึกษาด้วยความละเอียดที่จะเข้าใจถูกต้องจริงๆ ขาดไม่ได้เลยถามไปได้จนถึงที่สุดทุกคำเพราะเป็นความรู้จริงจริง แต่ถ้าไม่ใช่ความรู้นะคะ ก็ตอบไม่ได้ และเถียงได้ฟัง และก็เชื่อแล้วก็ไม่ได้รู้จริงว่าคำนั้นเป็นคำที่ผู้สัมมาสัญเจ้ากลับหรือเปล่าแต่ทุกคำที่เป็นคำของพระองค์กำลังมีเดี๋ยวนี้ แต่ไม่รู้ต่างกันแล้วค่ะรู้กับไม่รู้ พิชชาต่างกับอ่ะเมตรชาย เพราะฉะนั้นธรรมชาติสั้นๆ อย่างนี้ไม่พอใช่ไหมคะที่ฝังมาในเข้าใจว่าอะไรเป็นธรรมชาติ เพราะฉะนั้นธรรมะคือสิ่งที่มีจริงนะคะ ทุกอย่างทั้งหมดที่มีจริงไม่เว้นอะไรเลยที่มีจริงมากมายหลายอย่างมีชื่อต่างๆ สำหรับธรรมะแต่ละหนึ่งแต่ละหนึ่งซึ่งหลากหลายรวมเมื่อเป็นสิ่งที่มีจริงทั้งหมดเป็นธรรมะ แต่ไม่ใช่รวมกันแล้วเป็นหนึ่งธรรมะนะคะ หนึ่งก็เป็นธรรมะทุกอย่างที่มีจริงแต่ละหนึ่งๆ เป็นธรรมะทั้งหมด ใครก็ปฏิเสธไม่ได้ถ้าไม่มีพระพุทธเจ้าจะตรัสรู้อะไร ก็ต้องตรัสรู้สิ่งที่มีจริงนะคะและครูความจริงของสิ่งที่มีเซยากที่จะรู้ได้ ถ้าพระองค์ไม่ตรัสไม่รู้เลย เพราะฉะนั้นเพียงคำเดียวต้องศึกษาด้วยความมั่นคงไม่เปลี่ยน และเข้าใจขึ้นเข้าใจขึ้นนะคะ ด้วยตัวเอง ธรรมะมีจริง เพราะฉะนั้นเดี๋ยวนี้มีรึเปล่าธรรมะ มีได้ยินครับค่ะถูกต้องค่ะทุกคนต้องคิดแทนมีได้ยินได้ยินจริงๆ จะบอกไม่จริงได้ยังไงถูกไหมเพราะฉันได้ยินเป็นธรรมะหรือเปล่า มีจริงๆ ก็ต้องเป็นธรรมะค่ะเริ่มเป็นผู้ตรงธรรมะคือสิ่งที่มีจริง ในพระไตรปิฎกนะคะ มีเรื่องได้ยินไหมเห็นไหมคะถ้าไม่พบ ไม่ได้อ่านไม่รู้คิดว่าพูดเลยแต่ทั้งหมดที่มีจริงทั้งหมดแต่ละหนึ่งแต่ละหนึ่งนะคะ ไม่ใช่เรา เพราะถ้าไม่มีไม่เกิดขึ้นจะเป็นเราได้ยังไงก็ต้องไม่มีเราแต่เพราะมีสิ่งที่เกิดขึ้นแล้วไม่รู้แต่ละสิ่งนะคะ ก็คิดว่าสิ่งนั้นเกิด และไม่ดับไปเลย เป็นเราหรือเป็นของเราหรือเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใด รวมหมดเลยค่ะเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดเป็นหรอกไม้เป็นโต๊ะเป็นคนเป็นสัตว์ เป็นปลาเป็นนกหนูเป็นอะไรก็คือเข้าใจว่านั้นมีจริงใช่ไหมคะแต่ว่าความจริงนะคะ ลึกซึ้งกว่านั้นอีกว่าถ้าสิ่งต่างๆ ที่เราเข้าใจว่าเป็นเราหรือเป็นดอกไม้ต้นไม้อะไรก็ตามแต่ไม่เกิดขึ้นจะมีเราหรือจะมีสิ่งต่างๆ ได้ไหม เห็นไหมคะ เพราะฉันกำลังมีอยู่ตรงนี้ เป็นธรรมะหรือเปล่าหรือเป็นเราไม่ใช่เป็นบังคับให้เชื่อแต่คิด จนกระทั่งปฏิเสธไม่ได้ด้วยตัวของตัวเองนั้นก็เริ่มเข้าใจถูกต้องในคำที่พระองค์ตรัสรู้ และทรงแสดงว่าสิ่งที่มีจริงนะคะ พระองค์รู้แจ้งถึงที่สุดของสิ่งที่มีทุกอย่างที่มี กระแสเริ่มเข้าใจนะคะ ข้างนอกห้องมีธรรมะไหมคะ บีที่บ้านมีไหม มีทุกอย่างที่เกิดปรากฏว่ามีนั่นแหละเป็นธรรมะทั้งหมดเพราะฉันกำลังได้ยิน ใครทำให้เกิดได้ยิน ตัวเองใช่ไหมคะทำยังไง พูดได้ยินค่ะเราจะเข้าใจว่าเราทำได้ค่ะแต่คนตายพูดได้ไหมคุณไม่ได้เพราะสัญญาชีพไม่มีแล้วเพราะไม่มีจิตสภาพรู้หรือธาตุรู้ทนเจ็บความเป็นบุคคลได้โดยสิ้นเชิงจะกลับเป็นคนในอีกแง่หนึ่งขนาดเล็กๆ น้อยๆ ก็ไม่ได้เลยจากโรคนี้นะคะ สิ้นสุดความเป็นบุคคลใด แต่ระหว่างนี้ค่ะเหมือนมีเราแต่พอสิ้นสุดความเป็นบุคคลนี้ และเราไปไหนล่ะอยู่ไหนล่ะ เห็นไหมคะนี่ยังน้อยมากค่ะต่อการที่จะเข้าใจคำที่พระองค์ตรัสรู้ และทรงแสดง๔๕พรรษาเพื่อให้รู้ความจริงนะคะ ซึ่งทุกคนไม่รู้มันนานเท่าไหร่ และไม่มีโอกาสจะรู้ด้วยถ้าไม่ฟังคำของพระองค์อย่างคิดเองบอกว่าเราทำได้ก็เราพูด ใช่ไหมคะแต่ถ้าไม่มีจิตล่ะ และจิตคืออะไรก็ไม่รู้ คราวคิดเอาเองบ้าง ว่ามีจิตนกมีจิตไหมคะ นี่สิคะนกได้ยินไหมได้ยินอ่ะ เพราะฉะนั้นได้ยินเป็นอะไรคะ ตวิจารณ์ใช่ไหมคะได้ยินถามคำว่าได้ยินทุกคนรู้จักแม่พูดคำนี้ใช่ไหมคะได้ยินค่ะแต่ว่าได้ยินอะไร แล้วถามได้ยินได้หรือ เริ่มจะรู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้าค่ะ จะพ้นทุกข์เมื่อได้เข้าใจ เป็นคนไม่สนใจเลยนะคะ เขาก็บอกเขาเป็นสุขดีกว่าจะสนใจด้วยซ้ำไปแต่หารู้ไม่ว่าถูกแน่นอนค่ะไม่รู้จักว่าคืออะไรจึงทำสิ่งที่ไม่รู้ว่าอะไรทั้งๆ ที่เป็นโทษอย่างยิ่งเป็นสิ่งที่ไม่ควรอย่างยิ่งแต่ก็ทำกันทั้งบ้านทั้งเมืองทั้งโลกเพราะไม่รู้ความจริง ด้วยเหตุนี้นะคะ เมื่อจะเคารพบุคคลใดก็คือว่าฟังคำของบุคคลซึ่งประเสริฐสด และก็หรูได้เลยค่ะมีใครพูดเรื่องเห็นบ้างมีใครพูดเรื่องได้ยินบ้างก็เป็นแต่เพียงจักษุแพทย์ใช่ไหมคะแต่รู้หรือเปล่านั่นอะไรที่เป็นความจริงถึงที่สุด คือถ้าไม่มีอะไรเกิดขึ้นไม่มีอะไรเลยจะมีลูกไหม อาทิตย์พระจันทร์ดาวไม่เกิดจะมีใหม่จะมีดวงอาทิตย์ดวงจันทร์ดวงดาวมั้ยก็ไม่มีแต่เมื่อมีแล้วไม่รู้นะคะ แล้วก็มีความคิดว่าของเราหรือเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดหรือเป็นเราซึ่งความจริงถ้าไม่เกิดไม่มี เพราะฉะนั้นแต่ละอย่างนะคะ เกิดแล้วสิ่งที่ชาวโลกที่ไม่ใช้ภาษามาสองเจ้าที่ยังไม่ได้ฟังคำของพระองค์ ไม่รู้ และก็ไม่ใช่รู้ว่าง่ายๆ นะคะ ลึกซึ้งอย่างยิ่งรงกัสว่าสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่มีความเกิดเป็นธรรมดาถูกต้องไหมคะธรรมะตาภาษาบาลีภาษาไทยจากตอเต่าก็เป็นเด็กแล้วก็ออกมาพูดว่าธรรมดา แต่ธรรมะคือสิ่งที่มีจริงด่าคือความเปลี่ยนแปลงความเป็นไปของสิ่งที่มีจริง ฝนตกเป็นธรรมดาใหม่ เป็นธรรมะเอาตกใช่ไหมคะยังไม่ตกก็เป็นธรรมดาไม่ค่ะเริ่มรู้ว่าธรรมดาคืออะไรคือสิ่งที่มีจริงทั้งหมดที่จะต้องเป็นไปตามความเป็นสิ่งนั้นๆ บังคับบัญชาไม่ได้ เหรียญ เมฆให้เป็นสีก็ไม่ได้แต่ทำไมฟ้าร้อง ทุกสิ่งทุกอย่างนะคะ มีจริงๆ ทั้งหมดไม่รู้ทั้งหมดไม่เคยรู้ทั้งหมดแล้วก็จะไม่รู้เลยถ้าไม่สนใจไม่มีพระร้านสัมมาสัมเจ้าทรงเป็นที่พึ่ง พระรัตนตรัย เพราะฉะนั้นแต่ละคำนะคะ เราจะไม่เป็นคนที่พูดที่ไม่เข้าใจหรือว่าไม่รู้จัก และก็พูดต่างๆ กันแต่พระธรรมทำให้เข้าใจว่าต้องเป็นคนตรงต่อความจริงจึงสามารถที่จะรู้ความจริงซึ่งมีตั้งแต่เกิดจนตายก็ไม่จบ ก่อนเกิดก็มีชาติก่อนตายแล้วก็มีชาติหน้าไม่เชื่อเพราะไม่รู้ว่าเดี๋ยวนี้คืออะไร เพราะฉะนั้นนะคะ เมื่อกี้ทุกคนได้ยินคำว่าโสตะวิญญาณพ่อจะร้องโซตะคือหูโรคกาฬโรคหูใช่ไหมคะจากคุณแพทซุวะแพทย์อะไรก็แล้วแต่ไม่ใช่ภาษาไทยก็เลยเราเองแต่ความจริงก็คือตรงกันในภาษาไทยแต่ต้องเข้าใจความจริงไม่ใช่สุดแต่อย่างเดียวนะคะ ไม่ใช่เราสัตวแพทย์นะโสตะวิญญาณ เพราะฉะนั้นวิญญาณคืออะไร วิญญาณก็คือการรู้อารมณ์ อารมณ์คืออะไรคะคือวิญญาณเห็นมั้ยคะนี่ค่ะเพราะไม่ได้เข้าใจซักถาม แสดงเห็นว่านะคะ เราตามข่าวแล้วเราก็คิดเองมากมายแต่ไม่รู้จักพระสัมมาสัมเจ้ายังไม่มีพระองค์เป็นที่พึ่ง แต่ถ้ามีพระองค์เป็นที่พึ่งนะคะ คำที่พระองค์ตรัสไม่จริงอะไรเป็นความจริงอย่างไรทุกคำต้องไตร่ตรอง และก็ความจริงนั้นไม่เปลี่ยนเลยค่ะจึงใช้คำว่าตรัสรู้ เป็นจริงอย่างไรก็เป็นจริงอย่างนั้นตามความเป็นจริงของสิ่งนั้นไม่มีใครสามารถที่จะไปเปลี่ยนได้ มีตามีหูตอนนี้กำลังพูดเฉพาะได้ยินก็ได้นะคะ มีหูจริงๆ และก็ไม่เคยเห็นหูหรอกที่กระทบกับเสียง กระทบทีไรก็แข็งตรงนั้นน่ะ จะมีใครกระทบหูเป็นโรคพิเศษ ที่อยู่กลางหูนะคะ แล้วก็มองไม่เห็นด้วย เห็นไหมคะแยกละเอียดไหมเนี่ยที่จะรู้ว่าธรรมะเป็นธรรมะไม่ใช่เราจึงมีคำที่พระองค์ตรัสว่าธรรมะทั้งหลายเป็นอนัตตาสัพเพธัมมาอนัตตาไม่เว้นต้องเว้นไม่เว้นเลยซักอย่างเดียวเป็นอนัตตาหมายความว่าไม่ใช่เราหรือสิ่งหนึ่งสิ่งใด เป็นสิ่งที่มีเมื่อเกิดขึ้นแล้วก็ดับไปเร็วมาก นี่เป็นเหตุที่มีโรคต่างๆ เกิดขึ้นต้องรักษาการณ์ขณะนั้นแต่ละหนึ่งขณะก็ต่างกันไปตั้งแต่เริ่มเป็นจนกระทั้งอาการหนักจนกระทั่งแล้วแต่อะไรจะเกิดขึ้นตามที่มีเหตุปัจจัยที่จะเกิดจึงเกิดขึ้นได้ไม่ใช่เราทำค่ะแต่หมายความว่าสภาพธรรมะเป็นอย่างนั้น พอจะมีวิชาการต่างๆ มากมายนะคะ แต่ต้องมีถ้ารู้เราใช้คำว่าสิ่งที่มีจริงเป็นทาสภาตุคทงสะอาตอเต่าซาอุฯคาดถูกหมายความว่าสิ่งซึ่งมีนั้นทรงสภาพความเป็นอย่างนั้นเปลี่ยนแปลงไม่ได้เลย แข็งเตาเป็นแข็ง ทำให้แข็งเป็นวานได้มั้ยคะ ทำให้แสงเป็นวานไม่ได้ค่ะจะอยู่ตรงไหนแข็งต้องเป็นแข็งหวานต้องเป็นหวานแต่ไม่รู้ว่าหวานอยู่ที่ไหนอยู่ตรงไหนอีกเห็นไหมคะแต่สัมมาสัมเจ้าทรงแสดงละเอียดมากมีแข้งตรงไหน ธาตุดินภาษาบาลีใช้คำว่าปฐวีธาตุ โดดโดดไม่ได้ต้องมี๔ธาตุซึ่งอาศัยกัน และกันเกิดนะคะ คนไทยเนี่ยคงได้ยินมาตั้งแต่เล็กแต่น้อยถ้ามีปู่ย่าตายายนะคะ ที่พูดคำเนี้ยคาดเป็นธาตุน้ำธาตุไฟธาตุลมธาตุทั้ง๔