ปกิณณกธรรม ตอนที่ 875

ตอนที่ ๘๗๕

สนทนาธรรม ที่ โรงแรมแคนทารีฮิลล์ จ.เชียงใหม่

วันที่ ๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๙

ท่านอาจารย์ เพราะฉะนั้นรูปอื่นๆ ที่อาศัยมหาภูตรูปเกิด เพราะเหตุใดจึงใช้คำว่าอาศัย เพราะเหตุว่าถ้าไม่มีมหาภูตรูป รูปนั้นๆ เกิดไม่ได้เลยทั้งสิ้น ไม่ว่ารูปใดทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นเสียงเป็นกลิ่นเป็นรส เป็นอะไรก็ตามแต่ จะปราศจากมหาภูตรูป ๔ นี้ไม่ได้เลย ถูกต้องไหม แต่ว่ามหาภูตรูปมีตลอดวัน ไม่เคยรู้ พูดได้ทุกอย่าง พูดชื่อธรรม จะพูดในพระสูตรในพระวินัยในพระอภิธรรม หรือว่าอภิธัมมัตถสังคหะ ซึ่งย่ออภิธรรมปิฎก เป็นกถาที่ไม่มาก แต่ก็กล่าวถึงสิ่งที่มีทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นพระคัมภีร์อรรถกถา หรือตำราไหนก็ตาม อ่านเผินไป รู้ไหมว่า เดี๋ยวนี้มีมหาภูตรูป เห็นไหม แล้วการศึกษาธรรมไม่ใช่เพียงให้รู้ชื่อและจำชื่อ แต่ให้เข้าใจความเป็นธรรมว่า มหาภูตรูปมี ๔ คือ ๑ เย็นหรือร้อน อ่อนหรือแข็ง ๒ ตึงหรือไหว ซึมซาบหรือเกาะกุม แค่นี้ ยังไม่มีชื่อพิเศษ แข็งอ่อนมีไหม

ผู้ฟัง แข็งอ่อนมี

ท่านอาจารย์ มีเมื่อไหร่

ผู้ฟัง มีเมื่อกระทบ

ท่านอาจารย์ เมื่อมีกระทบ ตั้งแต่เช้ากระทบเยอะไหม

ผู้ฟัง เยอะมาก

ท่านอาจารย์ จำได้ไหมเมื่อไหร่ที่กระทบ

ผู้ฟัง จำไม่ได้

ท่านอาจารย์ กระทบตลอดเวลาไม่รู้ความจริงว่า แท้ที่จริงแล้วสิ่งนั้นแหละเป็นที่ตั้งของความยึดถือ อุปาทานขันธ์ ถ้าเป็นรูปก็เป็นรูปขันธ์ที่ตั้งของความยึดถือ รูปูคือรูป รูปะกับอุปาทานกับขันธ์ รวมกันก็เป็นรูปูปาทานขันธ์ ยึดมั่นในรูป ธรรมนี่คือเรื่องจริง แต่ไม่เคยรู้เลย เพราะฉะนั้นการศึกษาธรรมเพื่อรอบรู้เพื่อเข้าใจจริงๆ ไม่ใช่เพียงแค่อ่านแล้วก็จบ มหาภูตรูป ๔ แต่ว่ามหาภูตรูป ๔ เกิดปรากฏทุกวัน วันไหนบ้างที่มหาภูตรูปไม่ได้เกิดปรากฎมีไหม ไม่มีใช่ไหม แต่ไม่รู้มากี่วัน ตั้งแต่เกิด จนกว่าจะได้ฟังพระธรรม ก็เป็นอย่างนี้ เพราะฉะนั้นผู้ฟังต้องละเอียด และก็รู้จุดประสงค์ว่าทำไมพูดถึงมหาภูตรูป เพราะมีมหาภูตรูป แล้วมหาภูตรูปก็เป็นที่ตั้งของความยึดถือด้วย แล้วจะหมดความยึดถือในมหาภูตรูปได้อย่างไร ถ้าไม่รู้ในลักษณะที่เป็นเพียงรูปที่แข็ง เป็นเพียงรูปที่อ่อน เพราะฉะนั้นปฐวีธาตุ ภาษาบาลี ก็หมายความถึงธาตุที่มีลักษณะที่อ่อน หรือแข็ง ทีนี้ภาษาบาลีไม่มีปัญหาแล้วใช่ไหม ปฐวีก็คือสิ่งที่กำลังปรากฏลักษณะที่อ่อน สิ่งที่กำลังปรากฏลักษณะที่แข็ง แต่ผู้ที่ไม่ได้ฟังพระธรรมไม่รู้เลย มหาภูตรูปหรือรูปใดๆ ทั้งสิ้นเมื่อเกิดแล้วก็ดับ จิตเกิดแล้วก็ดับ เจตสิกเกิดแล้วก็ดับ สิ่งหนึ่งสิ่งใดที่มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นมีการดับไปเป็นธรรมดา ฟังเหมือนปริยัติ ต่อไปก็จะเป็นปฏิปัตติแน่นอน ต่อไปก็จะเป็นปฏิเวธแน่นอน ถ้าไม่มีพื้นความเข้าใจอย่างนี้ไม่มีทางที่จะรู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คิดเองหมด ได้ยินชื่อก็เอามาคิดแล้วเอามาพูดต่อๆ กันไป จนกระทั่งกลบคำสอน ทำให้คำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอันตรธานด้วยความไม่รู้

เพราะฉะนั้นผู้ที่มีโอกาสที่ได้สะสมบุญแล้วแต่ปางก่อน มีโอกาสได้ฟัง ละเอียด ต้องให้หมดความสงสัย ต้องไตร่ตรอง ต้องพิสูจน์ถึงที่สุด คือเมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสว่า ทุกสิ่งที่เกิดดับขณะนี้เองทั้งหมด ความไม่รู้แค่ไหน ไม่ได้ปรากฏว่าอะไรเกิดดับเลย เพราะฉะนั้นกว่าจะถึงปัญญาที่อบรมแล้วตามลำดับขั้น สภาพธรรมจึงจะปรากฏตามความเป็นจริงได้ นี่ยังไม่ถึงเสียง ถ้าพูดเสียงทีเดียวจะเข้าใจไหม แค่ตอบ แต่ถ้าให้รู้ความจริงว่าขณะนี้มีอะไร ถ้าไม่พูดถึงมหาภูตรูปไม่มีทางรู้เลยว่า เสียงมาแต่ไหนหรืออยู่ที่ไหน เพราะฉะนั้นทุกคนก็ได้ยินคำว่า ปฐวี ซึ่งอีกภาษาหนึ่ง ก็คืออ่อนหรือแข็ง เตโช เย็นหรือร้อน พูดคำว่าเย็นก็เข้าใจ พูดคำว่าร้อนก็เข้าใจ แต่ถ้าเราไปพูดกับคนที่เขาใช้ภาษาอื่น เขาเข้าใจไหม ไม่เข้าใจ เพราะฉะนั้นก็เข้าใจธรรมในภาษาของตนของตน ใช้ภาษาอะไรก็ได้ ขณะนี้เย็นหรือร้อน

ผู้ฟัง เย็น

ท่านอาจารย์ เย็น รู้ได้ทางไหน

ผู้ฟัง ทางกาย

ท่านอาจารย์ ตอบได้ รู้ได้ทางกายตรงไหน

ผู้ฟัง ทั้งตัว

ท่านอาจารย์ พร้อมกันหรือเปล่า

ผู้ฟัง พร้อมกัน

ท่านอาจารย์ เป็นไปได้อย่างไรเห็นไหม การศึกษาด้วยตัวเองกับการได้สนทนาธรรม ต้องมีความต่างกัน รู้ทีเดียวทั้งตัวได้หรือ ไหนลองกล่าวถึงมหาภูตรูปที่ปรากฏตรงนั้นจริงๆ ทั้งตัวหรือเปล่า หรือเฉพาะตรงที่ปรากฏ

ผู้ฟัง เฉพาะตรงที่ปรากฏ

ท่านอาจารย์ เห็นไหม เปลี่ยนแล้ว จากการที่เคยคิดเองว่าทั้งตัว เป็นไปไม่ได้เลย ต้องตรงกับความเป็นจริงว่าทั้งตัวไม่ได้ แล้วความจริงขณะที่มีสิ่งที่ปรากฏว่าแข็งกับสภาพที่รู้แข็ง อย่างอื่นมีไหม

ผู้ฟัง ไม่มี

ท่านอาจารย์ แต่ยังไม่รู้ความจริงถึงที่สุด แต่เมื่อความจริงเป็นอย่างนี้ต้องเป็นอย่างนี้ ก็จะเป็นอีกโลกหนึ่ง คือโลกที่ได้ฟังพระธรรมแล้วเข้าใจขึ้นเข้าใจขึ้น จนรู้ว่ายังไม่ได้อยู่ในโลกนั้น ซึ่งมีแต่เฉพาะแข็งกับสภาพที่รู้แข็ง ยังคงอยู่ในโลกที่ปะปนรวมกันหมด ทั้งทางตาทางหูทางจมูกทางลิ้นทางกายทางใจ แต่ว่าเห็นก็ไม่ใช่แข็ง และจิตก็เกิดขึ้นทีละหนึ่งขณะ เพราะฉะนั้นถ้าจิตกำลังเห็นขณะนั้นไม่มีแข็งปรากฏ ขณะที่แข็งกำลังปรากฏ คนในห้องนี้ก็ไม่มี อะไรก็ไม่มี เสียงก็ไม่มี มีแต่เฉพาะธาตุรู้กับแข็ง ขณะนั้นเป็นปัญญาอีกระดับหนึ่ง ปฏิปัตติถึงเฉพาะลักษณะของสภาพธรรมที่กำลังปรากฏ ด้วยความเห็นถูกความเข้าใจถูกในความเป็นจริงว่าไม่มีเรา เพราะฉะนั้นที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่าธรรมทั้งหลายเป็นอนัตตา กว่าจะรู้ว่าคำนั้นเป็นคำจริง ต้องตั้งแต่ขั้นฟัง จนกระทั่งถึงปฏิปัตติ จนกระทั่งถึงปฏิเวธรู้แจ้งสภาพธรรม มิฉะนั้นดับการยึดถือสภาพธรรมว่าเป็นเรา หรือว่าเป็นตัวตนไม่ได้ เพราะเหตุว่าสะสมมานานมาก

เพราะฉะนั้นการฟังธรรมอย่างนี้ทำให้เป็นผู้ตรงไหม สภาพธรรมกำลังปรากฏ ไม่มีทางอื่นเพราะไม่รู้ในสิ่งที่ปรากฏ และยึดถือสิ่งที่ปรากฏว่าเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่เที่ยง จะหมดความเห็นว่าเที่ยง จะหมดความเห็นว่าเป็นเรา จะหมดความเห็นว่าอยู่ในอำนาจบังคับบัญชา ก็ต่อเมื่อรู้ว่า สิ่งนี้เกิดแล้ว เห็นเกิดแล้วใครทำให้เห็น ได้ยินเกิดแล้ว ทันทีที่ได้ยินได้ยินเกิดแล้ว ไม่มีใครทำเลย เพราะฉะนั้นค่อยๆ ฟัง ค่อยๆ เข้าใจ ค่อยๆ เห็นความจริงว่า ความจริงสามารถที่จะรู้ได้ทุกขณะในชีวิตประจำวัน เมื่อมีปัญญาเมื่อมีการเข้าใจธรรม แต่ถ้าไม่มีการฟังไม่มีความเข้าใจธรรมเลย สิ่งเหล่านี้มี ไม่ใช่ไม่มี แต่ปรากฏกับอวิชชาไม่รู้ เพราะฉะนั้นความไม่รู้ก็พอกพูน ไม่รู้แล้วก็ติดข้องในสิ่งที่ปรากฏ ก็เป็นเราหรือว่าเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใด ซึ่งเป็นอีกคำหนึ่งของคำว่าอัตตา ตรงกันข้ามกับอนัตตา มหาภูตรูป ๔ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ ธาตุลมแยกกันไม่ได้เลย เป็นสหชาตปัจจัย เราพูดบ่อยๆ สภาพธรรมทั้งหลายที่จะเกิดขึ้นต้องอาศัยกันและกันเกิดขึ้น จะเกิดตามลำพังไม่ได้เลย ฟังตั้งแต่คำแรกจนไปถึงคัมภีร์ปัฏฐาน ซึ่งเป็นคัมภีร์สุดท้ายของพระอภิธรรม ไม่ใช่ว่าให้เราไปตั้งต้นเรียนเป็นตอนๆ แต่ฟังแล้วสามารถที่จะเข้าใจตามลำดับตั้งแต่ต้นว่า ธรรมทั้งหลาย ถ้าไม่มีปัจจัยเกิดไม่ได้เลย ถูกต้องไหม เพราะฉะนั้นสภาพธรรมที่มี ก็มีจิต มีเจตสิก มีรูป จะเอาอื่นมาเป็นปัจจัยได้ไหม ก็มีเพียงเท่านี้

เพราะฉะนั้นจิตก็อาศัยเจตสิกเกิด เจตสิกก็อาศัยจิตเกิดถูกต้องไหม แล้วต้องเกิดพร้อมกัน แยกกันไม่ได้ด้วยเป็นสหชาตะ สหคือพร้อมกัน ชาตะแปลว่าเกิด เพราะฉะนั้นสภาพธรรมใดที่ต้องเกิดพร้อมกัน เพราะอาศัยกัน ก็เพราะโดยเป็นปัจจัยซึ่งกัน และกันในขณะนั้น แล้วแต่ว่าสภาพนั้นจะเป็นนามธรรมหรือเป็นรูปธรรม ก็แยกความละเอียดไปอีกตามการตรัสรู้ ทำไมต้องรู้ละเอียด เพื่อละความเป็นเราว่า แต่ละหนึ่งที่ได้ฟัง ไม่ใช่เราเลย แข็งเป็นเราหรือเปล่า เห็นเป็นเราหรือเปล่า เพียงแค่เกิดขึ้นเพราะมีเหตุปัจจัยแล้วก็ดับไป จะไปเป็นเราได้อย่างไร แต่เพราะไม่รู้ จึงต้องค่อยๆ เข้าใจขึ้น

ผู้ฟัง คือทุกอย่างในโลกนี้ที่เป็นรูปที่ประกอบด้วยมหาภูตรูป ๔ ในส่วนที่เป็นธาตุลม ก็คือทำให้รูปมีการเคลื่อนไหวได้

ท่านอาจารย์ ลักษณะของแต่ละธาตุ ต้องมีต่างกัน เพราะเป็นธาตุต่างกัน ที่ว่าเป็นธาตุต่างกัน เพราะมีสภาวะเป็นของตน ภาวะที่เป็นอย่างนั้นเปลี่ยนไม่ได้ เพราะฉะนั้นแข็งอยู่ตรงไหนก็เป็นแข็ง ร้อนอยู่ตรงไหนก็ต้องเป็นร้อน ธาตุลมอยู่ตรงไหนก็ต้องเป็นธาตุลม ธาตุน้ำอยู่ตรงไหนก็ต้องเป็นธาตุน้ำ แต่เราไม่เคยเข้าใจความเป็นธาตุของลม และความเป็นธาตุของน้ำ เรารู้จักแต่น้ำที่เราดื่ม ลมที่พัดข้างนอก หรือเวลาที่เราพัด เราก็บอกนี่ธาตุลม แต่จริงๆ แล้ว เราคิดตามคำที่เราเคยได้ยิน วันนี้ลมแรง แล้วลมคืออะไร อยู่ไหนมองเห็นหรือเปล่า แล้วที่กระทบตัวนั่นอะไร แล้วมาจากไหน ไม่มีการที่จะเข้าใจธรรม ทั้งๆ ที่เป็นธรรมทั้งหมด ไม่มีอะไรเลยซึ่งไม่ใช่ธรรม ไม่ว่าในอดีตนานแสนนานและต่อไปข้างหน้า ธรรมก็เป็นธรรมซึ่งเปลี่ยนไ่ม่ได้ แต่เพราะไม่รู้ก็เลยเข้าใจผิด ต้องค่อยๆ พิจารณา ความจริงเป็นอย่างนี้ แต่ว่ากว่าจะรู้ได้ แต่ให้ทราบว่าคำว่ามหาภูตรูปมี ๔ แต่ละหนึ่งเป็นมหาภูตะ เพราะเหตุว่าปราศจากกันไม่ได้เลย และก็เป็นที่อาศัยของรูปอื่น

เพราะฉะนั้นที่ว่ารูป ๔ รูปนี้เป็นใหญ่เป็นประธาน ก็คือว่าไม่ว่ารูปใดๆ ถ้าปราศจาก ๔ รูปนี้แล้วเกิดไม่ได้เลย มีไม่ได้เลย ค่อยๆ เข้าใจขึ้น ธาตุดินเข้าใจแล้ว เดี๋ยวนี้ก็มีปรากฏกระทบสัมผัส ธาตุไฟก็รู้ได้เย็นหรือร้อน ธาตุลมตึงหรือไหว บางคนก็สงสัยเมื่อไหร่ ลักษณะอย่างไร บอกว่าลมตึงแล้วก็ไหว ไม่เคยไหวไม่เคยตึงหรืออย่างไร ตั้งแต่เกิด แต่ไม่รู้พอมีชื่อเข้ามาก็งงแลัวใช่ไหม เพราะว่าไม่สามารถที่จะเข้าใจความต่างของแต่ละธาตุซึ่งอาศัยกันเกิดขึ้น ที่ใดร้อนที่นั่นต้องมีที่ตั้งของความร้อน ที่ตั้งของความร้อนก็คือปฐวี และเมื่อมีปฐวีแล้วก็จะมีธาตุไฟอาศัยเกิดรักษาปฐวีนั้นให้ดำรงอยู่ อาศัยกันจริงๆ อย่างรวดเร็วมากเป็นไปตามธรรมที่เป็นอย่างนั้น ซึ่งไม่มีใครสามารถที่จะรู้ แม้แต่ในรูปที่เล็กที่สุด แยกย่อยแตกไปแล้ว ละเอียดอย่างไรก็ตาม ต้องประกอบด้วยรูป ๘ รูป ในรูป ๘ รูป เป็นมหาภูตรูป ๔ อีก ๔ รูปอาศัยเกิดกับมหาภูตรูป แต่ไม่ใช่มหาภูตรูป

นี่คือความต่างกัน แม้รูปยังต่าง เป็นมหาภูตรูป ๔ ส่วนรูปอื่นทั้งหมดใช้คำว่าอุปาทารูป หรือว่าอุปาทายรูป ไม่ต้องจำก็ได้ แต่รู้ว่าต้องมีรูปอื่นอยู่ด้วยอีก ๔ รูป รวม ๘ รูปไม่แยกกันเลย เล็กที่สุดอย่างไรก็แยกไม่ได้ ซึ่งภาษาบาลีจะใช้คำว่าอวินิพโภครูป เพราะฉะนั้นแต่ละคำให้เข้าใจก่อน แล้วก็จะได้รู้ว่าเพราะเหตุใดรูปอื่นๆ ถ้าไม่มีมหาภูตรูป ๔ เป็นใหญ่เป็นประธาน รูปอื่นเกิดไม่ได้เลย ขณะนี้กำลังเห็น เห็นแข็งได้ไหม

ผู้ฟัง ไม่ได้

ท่านอาจารย์ เห็นร้อนได้ไหม

ผู้ฟัง ไม่ได้

ท่านอาจารย์ เห็นเย็นได้ไหม

ผู้ฟัง ไม่ได้

ท่านอาจารย์ เห็นตึงไหวได้ไหม

ผู้ฟัง ไม่ได้

ท่านอาจารย์ แต่กระทบสัมผัสได้

ผู้ฟัง ค่ะ

ท่านอาจารย์ เวลาที่กระทบสัมผัส ไม่มีชื่อเลย กลืนของลงไปในคอไหวหรือเปล่า หรือติดค้างอยู่ที่คอ เห็นไหม ถ้าไม่มีธาตุที่สามารถจะไหวเคลื่อนไป รูปนั้นเคลื่อนไม่ได้ ด้วยเหตุนี้ลักษณะที่ไหวหรือเคลื่อน ก็เป็นลักษณะของธาตุชนิดหนึ่ง ซึ่งไม่ใช่แข็ง หรือร้อน แต่เป็นธาตุที่ตึงหรือไหว ถ้าไม่เคลื่อนก็ตึงอยู่ตรงนั้นแหละใช่ไหม เพราะฉะนั้นสิ่งต่างๆ เหล่านี้มีในชีวิตประจำวัน แต่เป็นเราไปหมดด้วยความไม่รู้ เพราะฉะนั้นพอฟังธรรมเหมือนเมื่อไหร่ ลักษณะนั้นเป็นอย่างไร ไหนลองบอกว่าตึงเมื่อไหร่ไหวเมื่อไหร่ ต้องขณะนั้นเอง สภาพธรรมนั้นแม้ไม่เรียก ก็เป็นอย่างนั้น เพราะฉะนั้นธรรมพิสูจน์ได้ด้วยความเห็นถูกความเข้าใจถูก ตึงมีแน่ ไหวมีแน่ พอรู้แล้ว ต่อไปแล้วแต่ปัญญาจะเกิดรู้ในขณะนั้นหรือไม่ เป็นอนัตตาบังคับบัญชาไม่ได้ รู้ไปทำไม ก็ไม่ใช่เรา เพราะเป็นสภาพที่แข็งหรืออ่อน เราจะเป็นแข็งหรืออ่อนได้อย่างไร หรือแข็งหรืออ่อนจะเป็นเราได้อย่างไร แข็งก็ต้องเป็นแข็ง อ่อนก็ต้องเป็นอ่อน ธรรมตรงไปตรงมา ผู้ที่ตรงจะได้สาระจากพระธรรมเพราะเข้าใจถูก เพราะฉะนั้นเดี๋ยวนี้ ๓ ธาตุแล้ว ธาตุดินอ่อนหรือแข็ง ธาตุไฟเย็นหรือร้อน ธาตุลมตึงหรือไหว

ผู้ฟัง ก็เหลือเป็นธาตุน้ำ

ท่านอาจารย์ ธาตุน้ำภาษาบาลีว่าอาโป

ผู้ฟัง ค่ะ

ท่านอาจารย์ น้ำที่เราดื่ม ไม่ใช่อาโปใช่ไหมคุณคำปั่น

อ.คำปั่น จริงๆ ไม่ได้เห็นธาตุน้ำ สิ่งที่เราดื่มเป็นน้ำโดยสมมติเรียกใช่ไหม แต่ว่าความเป็นจริงก็คือไม่ว่าจะเป็นรูปอะไรก็ตาม ก็มีธาตุน้ำอยู่ แต่ว่าธาตุน้ำไม่ได้ปรากฏทางตา ไม่ได้ปรากฏทางกายด้วย เพราะว่าเป็นรูปที่ซึมซาบเกาะกุมรูปอื่นๆ ไม่ให้กระจัดกระจาย นี่คือความเป็นจริงของอาโปธาตุ หรือเรียกว่าธาตุน้ำ

ท่านอาจารย์ แล้วดื่มอะไร ถ้าไม่ดื่มน้ำ ภาษาอื่นที่เป็นภาษามคธีไม่ใช่ภาษาไทย เขาก็ต้องดื่มน้ำ ทุกคนก็ต้องดื่มน้ำ แต่พอเราไปที่โน่น เราอยากดื่มน้ำ เราพูดคำว่าดื่มน้ำ เขาไม่รู้ไม่เข้าใจ เพราะฉะนั้นภาษาที่ไม่ใช่ภาษาไทย ภาษามคธีดื่มน้ำ น้ำใช้คำว่าอะไร

อ.คำปั่น น้ำใช้คำว่าปานียะกับอุทะกะ

ท่านอาจารย์ เห็นไหม เราก็เคยได้ยิน แต่ว่าไม่ค่อยจะเข้าใจ ก็เลยลืมไปบ้าง ไม่รู้บ้าง พูดผิดๆ ถูกๆ บ้าง เพราะฉะนั้นก็ให้เข้าใจในภาษาของตน ใครรู้จักน้ำบ้าง ภาษาไทย

ผู้ฟัง รู้จักน้ำ

ท่านอาจารย์ รู้จัก แต่ไม่ใช่รู้จักธาตุน้ำ ต่างกันแล้ว รู้จักน้ำแต่ไม่รู้จักธาตุน้ำ กำลังอาบน้ำ หลับตา อะไรปรากฏที่กาย

ผู้ฟัง ธาตุไฟ

ท่านอาจารย์ คือ

ผู้ฟัง ความร้อนกับความเย็น

ท่านอาจารย์ อะไรอีก มีโอกาสที่จะเปิดน้ำแรงๆ มากไหม กับน้ำอ่อนๆ ก็มีอ่อนหรือแข็ง และมีไหวไหมทั่วตัวหรือเปล่า

ผู้ฟัง มี

ท่านอาจารย์ ตรงไหนไม่ไหวก็ตึง เพราะฉะนั้นธาตุที่สามารถจะปรากฏที่กายได้ในมหาภูตรูป ๔ เพียง ๓ รูปหรือ ๓ ธาตุ คือ ธาตุดินอ่อนหรือแข็ง ธาตุไฟเย็นหรือร้อน ธาตุลมตึงหรือไหว ธาตุน้ำไม่ปรากฏทางกาย กระทบเมื่อไหร่ก็กระทบได้เพียง ๑ ใน ๓ ธาตุ คือกระทบเย็นหรือร้อน อ่อนหรือแข็ง ตึงหรือไหว ใครรู้ ถ้าไม่ศึกษา เราก็บอกเรากระทบได้ใช่ไหม แต่ว่านั่นไม่ใช่ความหมายของธาตุ ตัวธาตุจริงๆ ปฐวีอ่อนหรือแข็ง เตโชเย็นหรือร้อน วาโยตึงหรือไหว ๓ รูปนี้เป็นแต่ละหนึ่ง ถ้าไม่มีธาตุน้ำที่เกาะกุมซึมซาบ ธาตุทั้ง ๔ นี้ก็ต้องแยกกัน แต่เพราะเหตุว่าธาตุทั้ง ๔ แยกกันไม่ได้เลย ด้วยเหตุนี้แม้ว่าจะต้องมีธาตุดินธาตุไฟธาตุลม ก็ต้องมีธาตุน้ำเกาะกุมทั้ง ๓ ธาตุนี้ให้ไม่แยกจากกัน ด้วยเหตุนี้กระทบเมื่อไหร่ จะไม่กระทบธาตุซึ่งเกาะกุมซึมซาบธาตุทั้ง ๓ นี้ไว้ แต่ว่าจะกระทบแต่เพียงธาตุอ่อนหรือแข็ง เย็นหรือร้อน ตึงหรือไหว จะไปบอกคนอื่น เขาก็คงไม่เข้าใจ นอกจากคนที่ได้ฟังธรรมและเข้าใจเรื่องความเป็นธาตุ และรู้ว่าพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ แม้แต่สิ่งที่กระทบกายแยกกันไม่ออก แต่ก็ปรากฏเพียง ๓ ธาตุ

เพราะฉะนั้นด้วยเหตุนี้บางวันก็กระทบแข็งบางขณะ บางขณะก็กระทบร้อน บางขณะก็ตึงหรือไหว ๓ ธาตุ รวมเป็นโผฏฐัพพารมณ์ หมายความว่าสิ่งที่สามารถกระทบกายให้รู้ได้ เป็นอารมณ์ที่ปรากฏทางกาย เวลากระทบกาย จับดอกไม้สีขาว หรือจับดอกไม้สีเหลือง

ผู้ฟัง จับดอกไม้ กระทบแต่ธาตุดินไหม แต่ว่าไม่กระทบสีเพราะสีกระทบทางตา

ท่านอาจารย์ ถูกต้อง นี่คือเริ่มแยกแล้ว เวลากระทบกายต้องเป็นอ่อนหรือแข็ง ไม่ปรากฏว่าเป็นดอกไม้ เพราะกำลังกระทบแข็งไม่มีดอกไม้ตรงนั้นเลย แต่จำไว้ต่างหากใช่ไหม ทางตาว่าเห็นสิ่งที่กำลังกระทบกายว่าเป็นสีเหลืองหรือสีชมพู แต่ลักษณะที่กระทบแท้ๆ จริงๆ ขณะนั้นอ่อนหรือแข็งเท่านั้น หรือว่าเย็นหรือร้อนก็ได้ ในครัวชัดเจนเลยใช่ไหม จับอะไรก็เดี๋ยวก็ร้อน ยกออกมาจากเตาใหม่ๆ ก็ร้อน จับถ้วยจับจานก็แข็ง เพราะฉะนั้นก็เป็นสิ่งที่มีในชีวิตประจำวัน แต่เพราะไม่รู้ก็เลยปกปิดความจริงว่า เป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใด เห็นอะไรก็กลายเป็นเห็นดอกไม้ เห็นดอกกุหลาบ เห็นได้อย่างไร เห็นสีสันวรรณะหลากหลายที่ทำให้เกิดรูปร่างสัณฐานต่างๆ แล้วจำ เพราะฉะนั้นสภาพจำมีจริง เป็นธรรมหรือเปล่า

ผู้ฟัง เป็นธรรม

ท่านอาจารย์ เป็นนามธรรมหรือรูปธรรม

ผู้ฟัง สัญญาเป็นนามธรรม

ท่านอาจารย์ เป็นจิตหรือเป็นเจตสิก

ผู้ฟัง เป็นเจตสิก

ท่านอาจารย์ เป็นเราหรือเปล่า

ผู้ฟัง ไม่ใช่

ท่านอาจารย์ แล้วก็เป็นรูปหรือเปล่า

ผู้ฟัง ไม่ใช่

ท่านอาจารย์ อันนี้ก็คือว่าความเข้าใจที่ถูกต้อง ไม่ใช่ให้เข้าใจไปเฉยๆ ในชาติหนึ่ง ชาติหนึ่ง แต่ความเข้าใจนี้แหละจะค่อยๆ สะสมติดตามไป เพราะฉะนั้นสิ่งที่ปรากฏทางตาสามารถกระทบจักขุปสาท เป็นปัจจัยให้ธาตุรู้หนึ่งในบรรดาธาตุรู้ทั้งหมด เกิดขึ้นเป็นใหญ่เป็นประธานรู้แจ้งลักษณะของสิ่งที่ปรากฏ เช่น เดี๋ยวนี้รู้แจ้งแต่ละหนึ่ง แต่ละหนึ่ง ซึ่งรูปไม่รู้ แต่ว่าธาตุนี้แหละซึ่งเกิดขึ้นเห็น ถ้าไม่เห็นเราจะบอกได้ไหม นั่นสีส้มอ่อน นี่สีแดงแก่ ถ้าไม่เห็นบอกไม่ได้เลย แต่เมื่อมีธาตุรู้ที่เกิดขึ้นเห็น จึงสามารถที่จะเห็นความหลากหลายของสิ่งที่มีที่มหาภูตรูป ไม่ว่าเห็นอะไร ก็ต้องมีมหาภูตรูปอยู่ที่นั่นทั้งนั้น ถ้าไม่มีมหาภูตรูปจะเห็นได้ไหม เห็น ให้มหาภูตรูปออกไป สิ่งที่จะกระทบตากระทบไม่ได้ ก็ไม่เห็นแล้ว

เพราะฉะนั้นนี่ก็คือการเข้าใจถูกต้องว่า รูปอื่นทั้งหมดจะมีไม่ได้เลย ถ้าไม่มีมหาภูตรูป ๔ แต่ว่าความละเอียดมีมาก แม้แต่รูป ๔ รูป มหาภูตรูป และรูปอื่นๆ เกิดจากกรรมก็มี ต่างกับขณะที่เกิดจากจิต เกิดจากอุตุความเย็นความร้อนก็มี เกิดจากอาหารที่บริโภคเข้าไปก็มี อาหารบางอย่างบริโภคแล้วร่างกายแข็งแรงสีสันวรรณะผ่องใส อะไรก็แล้วแต่ ล้วนเป็นสิ่งซึ่งเป็นสิ่งนั้น ซึ่งเปลี่ยนไม่ได้ ต้องเป็นไปตามธรรมนั้นๆ เพราะฉะนั้นแต่ละหนึ่งขณะที่ปรากฏ เกิดแล้วดับเร็วมาก ยากที่จะรู้แจ้งได้ มีการศึกษาวิชาการต่างๆ หลายสาขา ไม่ว่าจะโภชนาการเรื่องอาหาร เรื่องอะไรก็ตามแต่ แต่ว่าใครจะรู้เรื่องธรรมซึ่งไม่ใช่ตัวตน