ปกิณณกธรรม ตอนที่ 874

ตอนที่ ๘๗๔

สนทนาธรรม ที่ โรงแรมแคนทารีฮิลล์ จ.เชียงใหม่

วันที่ ๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๙

ท่านอาจารย์ สภาพธรรมที่เกิดมีหลายระดับ ขณะนี้วิริยะมี ปัญญามี ศรัทธามี สติมี หิริมี โอตตัปปะมี สภาพที่เป็นโสภณธรรมคือโสภณเจตสิกที่ดี ก็ต้องเกิดร่วมกันอย่างน้อยที่สุด ๑๙ เจตสิก แต่อย่างอ่อนๆ เห็นไหม จะให้ไปถึงการรู้แจ้งสภาพธรรมที่กำลังเกิดดับเดี๋ยวนี้ได้หรือ ในเมื่อเพียงเริ่มต้น เพราะฉะนั้นถึงแม้ว่าจะเป็นบารมีก็ต้องมีตามลำดับด้วย คำว่ากาม หรือกามะ หมายความถึงสภาพที่ใคร่ น่าใคร่น่าพอใจติดข้อง เพราะฉะนั้นโลภะสภาพธรรมที่ติดข้อง ก็คือกาม ติดข้องพอใจในวัตถุกาม สิ่งใดซึ่งเป็นที่พอใจสิ่งนั้นเป็นวัตถุของความยินดีต้องการ ไม่ว่าอะไรทั้งหมดเลยทั้งสิ้น โลภะชอบสิ่งใดติดข้องสิ่งใด สิ่งนั้นเป็นกามวัตถุที่ตั้งของความติดข้อง เพราะฉะนั้นสภาพธรรมที่ตรงกันข้ามกับความติดข้อง คือการสละ ได้ยินคำว่าเสียสละ แต่สละอะไร สละความติดข้อง สละความโกรธ หรือสละความไม่ดี สละความไม่รู้ ทั้งหมดเป็นการสละตรงกันข้ามกับความติดข้อง ถ้ายังติดข้องจะสละไหม นี่เราใช่ไหม ยังไม่สละเลย เพราะฉะนั้นการสละต้องเริ่มต้นจากการที่ว่า เราทุกคนติดข้องในหลายๆ อย่างมากด้วย สละสิ่งที่เราติดข้องได้ไหม ไม่ได้ ถ้าติดข้องมากไม่ยอมแน่ใช่ไหม ถ้าน้อยลงน้อยลงก็อาจจะพอสละได้ แต่บางคนก็ยังเสียดาย ทั้งๆ ที่สละแล้วเห็นเยื่อใยไหมของความติดข้อง

เพราะฉะนั้นที่จะสละความเป็นเราออกจากสภาพธรรมที่กำลังปรากฏ จะยากสักแค่ไหน วัตถุภายนอกก็ยังสละยาก แต่ก็ยังพอสละได้ แต่ถ้าเป็นตัวเราทั้งหมดที่จะไม่ใช่เราอีกต่อไป ถ้าไม่เคยสละอะไรมาบ้างเลย จะสละได้ไหม เพราะฉะนั้นเนกขัมมะคือสละความติดข้อง เพราะฉะนั้นเราจะเป็นคนที่รู้ตัวเอง เป็นผู้เสียสละ ธรรมดาธรรมดาในชีวิต คนอื่นจะไม่รู้เลย นอกจากคนที่เสียสละ เขาสละอะไรบ้าง เพื่อใครบ้าง อาจจะในบรรดาพี่น้อง เราก็อาจจะมีการเสียสละสิ่งนี้คนนั้นชอบให้เขาไป หรืออะไรอย่างนี้ก็ได้ ซึ่งไม่มีใครรู้เลย ทำไมเราไม่เลือกสิ่งที่ดี เพราะให้คนอื่นเขาก็ได้ใช่ไหม เพราะฉะนั้นชีวิตประจำวันก็เป็นธรรมอย่างละเอียดยิ่ง สละความโกรธที่จะไม่พูดคำที่ไม่น่าฟัง เคยสละไหม สละการที่จะพูดตามใจชอบที่ไม่น่าฟัง อยากจะว่าก็ว่า อยากจะพูดก็พูด หรือว่าสงสารเขา คงไม่มีใครชอบฟังคำอย่างนี้ใช่ไหม เพราะฉะนั้นการเสียสละมีได้ทุกวัน ถ้าเราเป็นคนที่ละเอียดไม่ว่าจะในการเป็นอยู่ ในการรับประทานอาหาร ในการสนุกสนานเพลิดเพลิน ไม่ว่าอะไรทั้งหมด ถ้าเราสละได้เพิ่มขึ้นบ่อยขึ้น ความติดข้องของเราก็น้อยลง และถ้ามีปัญญาก็ยิ่งเห็นว่าควรสละไหม หรือควรติด แต่ก็ยากแสนยาก เพราะเหตุว่าติดมานานแสนนาน

ด้วยเหตุนี้แม้แต่ผู้ที่รู้แจ้งอริยสัจธรรมถึงความเป็นพระโสดาบัน สละความเป็นเราจากทุกอย่างที่กำลังมีขณะนี้ จากเห็นจากได้ยินจากคิดอะไรทั้งหมด ก็ยังติดข้องในรูปในเสียงในกลิ่นในรสในโผฏฐัพพะ เพราะได้สะสมมานาน เพราะฉะนั้นเป็นผู้ที่ตรงต่อเหตุผลว่าการที่จะละกิเลส กิเลสมากมายเหลือเกินจะละอะไรก่อน ถ้าไม่ละการยึดถือสภาพธรรมว่าเป็นเรา ไม่มีทางที่จะดับกิเลสใดๆ ได้เลย

อ.อรรณพ ท่านอาจารย์ใช้คำว่าวัตถุกามหรือกามวัตถุ ก็มีทั้งสองคำในพระไตรปิฎก เพราะฉะนั้นแมันิดหน่อยก็ยังสละไม่ได้เลย ก็ไม่ต้องไปพูดถึงการที่จะไปสละความเป็นเรา ซึ่งตระหนี่ความเป็นเราไว้อย่างนั้น อย่างอื่นยังพอจะสละได้บ้าง แต่การสละความเป็นเรานี่ยาก

ท่านอาจารย์ ถ้าเป็นผู้ที่มีอุปนิสัยเข้าใจธรรม และเห็นประโยชน์ของการสละ สละได้ทุกวัน มีเรื่องที่จะสละได้ทุกวัน มากหรือน้อยก็แล้วแต่ อาจจะไม่มีการสังเกตเลย แต่ว่าก็จะรู้ได้ว่าสละได้ทุกวันจริงๆ ไม่ว่าสละอะไร สละที่นั่งในรถประจำทางได้ไหมใช่ไหม สละชีวิตเพื่ออะไรอะไรก็แล้วแต่ เพราะฉะนั้นก็เป็นแต่ละหนึ่งที่จะเห็นประโยชน์ของการสละเพื่อประโยชน์

อ.ธีรพันธ์ บางทีผมก็ได้ยินคำว่าเนกขัมมะวิตก

ท่านอาจารย์ กำลังเป็นเนกขัมมะวิตกหรือเปล่าเดี๋ยวนี้

อ.ธีรพันธ์ เป็น

ท่านอาจารย์ กุศลทั้งหมด ก็เป็นประโยชน์ที่เราจะได้รู้ว่า เดี๋ยวนี้ไม่ใช่พูดเรื่องนี้ และอยู่ไหนเมื่อไหร่ แม้แต่เดี๋ยวนี้สละการที่จะไปนั่งสบายๆ ข้างนอกหรือเปล่า สละการที่จะต้องดื่มน้ำออกไปข้างนอกหรือเปล่า เพื่อประโยชน์ก็แล้วแต่ คือว่าถ้าเข้าใจจริงๆ แล้ว จะเป็นผู้ที่มีกุศลได้ แม้เล็กน้อยก็ดีกว่าที่จะให้อกุศลเกิด ทีละนิดทีละหน่อยทีละเล็กทีละน้อย น้ำแต่ละหยดจนกว่าจะเต็มโอ่ง จนกว่าจะเต็มมหาสมุทรหรือเปล่า ทั้งหมดนี้ก็คือ กถาคำพูดเพื่อความเพียร เพื่อความอดทนซึ่งก็เป็นบารมี ถ้าเราไม่เข้าใจประโยชน์จริงๆ ของการได้ฟังพระธรรม เราก็จะฟังบ้างไม่ฟังบ้าง แต่ถ้าเห็นประโยชน์จริงๆ เพิ่มความมั่นคง อธิษฐานไม่ใช่ขออะไรใครเลย แต่การตั้งจิตมั่น ไม่ใช่ใครตั้งด้วย ปัญญาที่เห็นประโยชน์ทำให้จิตนั้นมั่นคงที่จะไม่ไปสู่ทางอื่นคือทางไม่รู้

อ.อรรณพ ท่านอาจารย์บอกว่าสละได้ทุกวัน แต่ตรงกันข้ามทุกวันมีแต่ความติดข้อง

ท่านอาจารย์ เพราะฉะนั้นการฟังธรรม แล้วเข้าใจประโยชน์เห็นไหม ใครช่วยให้ทุกคนเป็นคนดี ใครช่วยทำให้ความไม่รู้หมดไป ต้องเป็นผู้ที่เสียสละทรงบำเพ็ญพระบารมีไม่ใช่เพียงเป็นผู้ที่เป็นสาวกเท่านั้น ไม่ใช่ถึงความเป็นพระปัจเจกพุทธเจ้า แต่ถึงความเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า มิฉะนั้นเราจะไม่มีโอกาสได้ยินได้ฟังแม้คำเดียวว่า ธรรม แต่ละคำแต่ละคำ ไม่มีโอกาสจะได้ฟังเลย เพราะฉะนั้นคิดถึงผู้ที่สละตนเอง เพื่อผู้อื่นที่จะมีโอกาสได้เข้าใจความจริงด้วย เพราะว่าต้องบำเพ็ญบารมีนานกว่าผู้ที่เป็นสาวก เพราะฉะนั้นจะฟังคำของคนอื่นที่ไม่ใช่วาจาสัจจะ หรือว่าจะมีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง

อ.คำปั่น พระธรรมแต่ละคำสำหรับละคือละอะไร แล้วอะไรที่จะเป็นสภาพธรรมที่ละ

ท่านอาจารย์ ก็ละความไม่รู้ ชัดเจนไหม ถ้ารู้แล้วก็คงจะไม่มีอะไรอีก แต่เพราะเหตุว่าไม่รู้จึงติดข้องในสิ่งซึ่งมีจริงเพียงชั่วคราวแล้วก็หมดไป เพราะเหตุว่าการตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ถึงที่สุด เพราะฉะนั้นคำที่เป็นจริงและมีเหตุมีผล เป็นการแสดงว่าได้เข้าถึงคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ถ้าไม่ใช่คำจริง แล้วก็ไม่มีเหตุผลไม่สามารถที่จะเข้าใจได้ คำนั้นไม่ใช่คำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะฉะนั้นต่างคนก็ต่างสะสมเหตุปัจจัยที่จะได้ยินได้ฟังธรรมมาแต่ละหนึ่งแต่ละหนึ่ง ซึ่งหลากหลายมาก แต่เมื่อได้พบปะกัน ใครเลยที่สามารถที่จะเข้าใจคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตลอดทั้งหมด ไม่มีใครเลย แม้แต่ท่านพระสารีบุตรก็ต้องไปเฝ้าทูลถามในครั้งโน้น แล้วเราก็เป็นพุทธบริษัทที่มีโอกาสจะได้ฟังเพื่อเข้าใจจริงๆ เพื่อความแจ่มแจ้ง ไม่ใช่เพื่อเก็บเป็นข้อสงสัยไว้ เพราะฉะนั้นทุกครั้งที่มีการสนทนากัน ขอให้เป็นผู้ที่ได้ความเข้าใจจริงๆ ไม่มีการที่จะต้องเกรงใจ เพราะถูกคือถูก และก็ผิดคือผิด และประโยชน์สูงสุดคือ เมื่อเกิดมาแล้วมีโอกาสได้ฟังพระธรรม ก็ควรที่จะได้สิ่งที่ถูกต้อง เพื่อจะเป็นการสะสมต่อไป ถ้ามีความสงสัยคลางแคลงใจไม่มั่นใจ ก็จะเป็นอย่างนี้ไปอีกนานแสนนาน

เพราะฉะนั้นเมื่อมีโอกาสได้พบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในชาติหนึ่ง ก็อาจจะเป็นคนที่ไม่ได้สะสมความเป็นผู้ตรง ในเหตุในผลในความเข้าใจแจ่มแจ้งในคำที่ได้ฟัง ถ้าคนอื่นพูด ไม่มีทางแจ่มแจ้ง แต่ถ้าเป็นพระธรรมที่ได้ทรงตรัสรู้แล้ว ไม่มีทางที่จะเข้าใจผิด ขึ้นอยู่กับการฟัง เป็นผู้ที่มีเหตุผลมีความจริงใจ มีความตรง มีความมั่นคงที่จะเข้าใจสิ่งที่มี เพราะโอกาสที่จะเกิดเป็นมนุษย์ ไม่ง่าย สัตว์เดรัจฉานกับมนุษย์จำนวนไหนมากกว่ากัน บ้านเดียวมีคนไม่กี่คน แต่มีสัตว์มาก มด ผีเสื้อ จิ้งจก ตุ๊กแกก็มากมายไป ไม่มีโอกาสได้เข้าใจธรรม มีโอกาสเพียงได้ยินเสียง แต่ไม่รู้ว่าเสียงแต่ละเสียงที่คนที่ได้เกิดเป็นมนุษย์มีความสามารถที่จะเข้าใจความหมายของเสียงนั้น เสียงทุกเสียงคล้อยไปตามภาษาที่ใช้ที่จะให้เข้าใจสิ่งที่กำลังมีในขณะนี้ เพราะฉะนั้นโอกาสที่หายากคือโอกาสที่จะได้ฟังพระธรรม เมื่อฟังแล้วควรจะได้ประโยชน์จริงๆ คือรอบรู้มั่นคงในแต่ละคำ ซึ่งจะทำให้ไม่ผิด แต่ถ้าไม่รอบรู้ ฟังธรรมแล้วได้ยินคำว่าอนัตตา แต่ไปประพฤติปฏิบัติหนทางอื่นที่เข้าใจว่า จะทำให้เข้าใจสภาพธรรมที่กำลังปรากฏ ลองคิดถึงเหตุผลเพื่อความถูกต้อง ใครจะเข้าใจอย่างไรเป็นเรื่องของแต่ละบุคคล เราไม่สามารถที่จะเปลี่ยนธาตุแข็งให้เป็นธาตุน้ำได้

เพราะฉะนั้นแต่ละคนเป็นแต่ละธาตุจริงๆ โลภะธาตุ โทสะธาตุ โมหะธาตุ อิสสาธาตุ ทั้งหมดเป็นธาตุ เพราะเหตุว่าไม่มีคนไม่มีสัตว์ในสิ่งนั้นเลย แต่เป็นสิ่งซึ่งอาศัยกันและกันเกิดขึ้น ดับอย่างเร็วสืบต่อเหมือนสิ่งที่หมุนกลิ้งไปรวดเร็วสุดที่จะประมาณได้ ก็ปรากฏเป็นรูปร่างสัณฐาน ให้ความไม่รู้ยึดถือติดข้องในความเป็นเรา เมื่อมีความเป็นเรา ลองคิดดู พวกเดียรถีย์ความเห็นอื่นมีความเป็นเรา ไม่ได้ต้องการความจริง ไม่ต้องการความเข้าใจ เพียงแต่ว่ายึดถือในความเห็นของตัวเอง เพราะฉะนั้นผู้ที่มีความเห็นอื่นทั้งหมด คือผู้ที่ไม่ฟังคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยความเคารพ หรือฟังแล้ว เพราะไม่เข้าใจก็เอาคำนั้นแหละมาอธิบายหรือว่ามาพูดตามความเข้าใจของตนเอง ทำให้บุคคลอื่นพลอยเชื่อตามไปด้วย เพราะฉะนั้นทั้งหมดที่มีความเห็นต่างจากความเป็นจริงเป็นเดียรถีย์ ผู้ที่มีความเห็นอื่นมีความยึดถือมั่นอย่างอื่นซึ่งไม่ตรงกับความเป็นจริง แล้วทุกคนอยากจะเป็นอย่างนั้นทุกชาติหรือเปล่า ไม่ใช่ชาติเดียว เป็นชาตินี้ชาติต่อไปก็เป็นอีก

เพราะฉะนั้นมีทางใดที่จะเข้าใจธรรม รู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เห็นพระคุณก็รู้ว่า ที่พึ่งอันแท้จริง ไม่ใช่ทรัพย์สินเงินทองลาภยศสรรเสริญบริวารต่างๆ แต่เป็นความเห็นถูกความเข้าใจถูกในสิ่งที่มี เพราะเวลานี้ทุกคนโศกเศร้ายึดถือเดือดร้อนเพราะไม่รู้ความจริงว่าไม่มีเราเลย เป็นธรรมทั้งหมด ถ้าเข้าใจอย่างนี้จะเดือดร้อนอะไร แล้วธรรมทั้งหมดก็เพียงมีปัจจัยเกิดแล้วดับ เร็วกว่าที่คิดสุดที่จะประมาณได้ อาศัยพระธรรมจากการที่ได้ทรงตรัสรู้ ก็ทำให้บุคคลอื่นมีโอกาสจะได้ฟังความจริง เพื่อที่จะสะสมต่อไป เพราะฉะนั้นก็ต้องเห็นประโยชน์อย่างยิ่งของการสนทนาธรรม ถ้าเป็นความจริงเป็นสัจจะทุกเรื่องสามารถที่จะค่อยๆ เข้าใจได้ และพระธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดง ยิ่งเปิดเผยยิ่งรุ่งเรือง ถ้าปกปิดไว้ไม่มีทางที่ใครเห็นก็เข้าใจผิดกันไป เพราะฉะนั้นบารมี ธรรมที่จะทำให้ถึงการดับกิเลส เห็นโทษของกิเลสหรือเปล่า ถ้าไม่เห็น แล้วร้องไห้ทำไม ไม่มีกิเลสจะร้องไห้หรือ ดิ้นรนขวนขวายทำทุจริตทำไม ถ้าไม่รักตัวจะทำอย่างนั้นไหม นี่ก็คือสิ่งซึ่งไม่รู้เลย เกิดมาก็ไม่รู้ แล้วก็ดีชั่วตามการสะสมที่ค่อยๆ พอกพูนขึ้นเพราะความไม่รู้

เพราะฉะนั้นก็ต้องเป็นผู้ที่ได้บำเพ็ญบุญมาแล้วแต่ปางก่อน เป็นลาภอันประเสริฐที่ได้ฟังสิ่งที่มีประโยชน์ มีค่ายิ่งกว่าทรัพย์สินเงินทองใดๆ ทั้งสิ้น เพราะเหตุว่ามั่งมีศรีสุขอย่างไร จากโลกนี้ไปเอาอะไรไปได้ แต่ติดเสียมากมายในสิ่งที่มี ไม่ยอมสละ หรือว่าอะไรก็ตามแต่ ถึงกับทุจริตต่างๆ เพื่อใคร เพื่อตัวเอง แต่ไม่มีตัวเลย ไม่มีตัวตนจริงๆ แล้วก็จากโลกนี้ไป เอาเงินทองสมบัติที่สะสมไว้ไปให้ใคร ตามไปได้ไหม ก็ไม่ได้เลย เพราะฉะนั้นจะเห็นคุณจริงๆ ว่าทุกคนเกิดมาสั้น ถึงอายุจะสักร้อยกว่าปีก็ยังไม่เท่าอายุของเทวดา เพราะฉะนั้นก็เป็นโอกาสที่มีโอกาสจะได้ฟังธรรมสะสม เพราะเหตุว่าโอกาสยากที่จะมีโอกาสได้เกิดเป็นมนุษย์ เมื่อเป็นมนุษย์แล้วก็ยากที่จะเป็นผู้ที่มีสติปัญญาร่างกายสมบูรณ์ และก็ถึงมีอย่างนั้น ก็ยากที่ว่าจะได้ฟังพระธรรม เพราะฉะนั้นแต่ละท่าน แม้แต่ในครั้งอดีตพระเจ้าพิมพิสารท่านก็ปรารถนาไว้ ที่จะได้เป็นพระเจ้าแผ่นดิน ยังไม่หมดความที่ยังมีความติดข้อง แต่ประโยชน์ของการเป็นพระเจ้าแผ่นดินที่ดี มีประโยชน์ไหมใช่ไหม เพราะว่าเป็นผู้ที่ปรารถนาคุณธรรม ไม่ได้เพียงต้องการเป็นพระเจ้าแผ่นดินเท่านั้น แต่รู้ว่าสามารถจะช่วยคนได้แม้ในทางโลก ความปรารถนาต่อไปก็คือว่า ขอให้พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จมาสู่แคว้นของพระองค์มาสู่ประเทศของพระองค์ มาทำไม เพื่อทรงแสดงธรรมให้ท่านมีโอกาสได้เข้าเฝ้าได้ฟังพระธรรม แล้วก็ได้รู้แจ้งอริยสัจธรรม ความปรารถนาของแต่ละคนไม่เหมือนกัน บางคนชอบสีเขียว บางคนชอบสีเหลือง บางคนชอบสีแดง แค่สียังต่าง แล้วอย่างอื่นมิยิ่งต่างกว่านี้หรือ

เพราะฉะนั้นแต่ละคนก็รู้ได้ว่าเป็นแต่ละหนึ่ง ไม่เหมือนใคร เพราะเหตุว่าไม่ใช่ใครที่จะไปทำให้เหมือนใคร แต่ว่าความเป็นธาตุที่เป็นอย่างนี้ก็เป็นอย่างนี้ เพราะฉะนั้นความปรารถนาของแต่ละคน จะปรารถนาอะไรก็ตามแต่ สำเร็จได้ด้วยกุศล คงไม่มีใครปรารถนาไปตกนรก คงไม่มีใครปรารถนาให้เป็นคนยากจนข้นแค้น คงไม่มีใครปรารถนาที่จะไร้ญาติขาดมิตรสหายหมด ไม่มีใครที่ปรารถนาที่จะมีปัญหามากมายเดือดร้อน แต่ว่ามาจากไหนปัญหาเหล่านี้ ก็ต้องเพราะความไม่รู้ เพราะฉะนั้นทุกสิ่งทุกอย่าง ก็จะสำเร็จตามความปรารถนาได้ด้วยกุศลธรรมที่เหมาะควร ไม่ใช่ว่าขอ ขอได้ไหม ไปกราบไหว้ใคร แล้วขอให้เป็นอย่างนั้นอย่างนี้ ไหว้ทีเดียวขอเยอะ แล้วจะสำเร็จได้อย่างไร ไม่มีเหตุมีผลเลย

เพราะฉะนั้นพระธรรมเท่านั้นที่สามารถที่จะทำให้เข้าใจถูกเห็นถูก จนกระทั่งสามารถรู้ว่าสิ่งที่มีประโยชน์ที่สุดในชีวิตคือเข้าใจพระธรรม เข้าใจความจริง เข้าใจสิ่งที่กำลังมีในขณะนี้ เพราะโอกาสที่จะได้เข้าใจไม่มากและไม่นาน

ผู้ฟัง ในเรื่องของรูปที่เป็นอวินิพโภครูป ๘ ประกอบด้วยมหาภูตรูป ๔ แล้วก็อุปาทายรูป ๔ ที่ประกอบขึ้น จะมีสีกลิ่นรสโอชา ก็เกิดความสงสัยขึ้นมาว่าเสียงก็เป็นรูปๆ หนึ่ง ทำไมเสียงถึงมีสีกลิ่นรสโอชาได้อย่างไร

ท่านอาจารย์ นี่ก็เป็นประโยชน์อย่างยิ่ง การได้พบกันเพื่อจะได้เข้าใจจริงๆ เพราะว่าต่างคนต่างอ่าน ต่างคนต่างฟัง ก็มีข้อสงสัยต่างๆ ก่อนอื่นขอสนทนาด้วย สิ่งที่มีจริงมีแน่นอนถูกต้องไหม เพราะฉะนั้นเสียงมีจริงแน่นอน

ผู้ฟัง ค่ะ

ท่านอาจารย์ มองเห็นเสียงไหม

ผู้ฟัง มองไม่เห็น

ท่านอาจารย์ แล้วอะไรรู้เสียง

ผู้ฟัง โสตปสาท

ท่านอาจารย์ เห็นไหม ถ้าไม่ได้สนทนากัน จะติดเล็กๆ น้อยๆ คิดว่าเหมือนเข้าใจแล้ว แต่ความเข้าใจต้องชัด นี่คือว่าจะได้ชัดต่อไปในชาติต่อไป นี่คือความรอบรู้ ถ้าเราฟัง เราก็ฟังคำหลายคำ เมื่อสักครู่นี้มีคำหลายคำมาก ซึ่งแต่ละคำควรที่จะเข้าใจจริงๆ จนกระทั่งไม่ต้องเปิดตำรา เมื่อไหร่ก็อยู่ในใจ เพราะมีความเข้าใจจริงๆ ด้วยเหตุนี้เมื่อสักครู่พูดถึงโสตปสาทรูปใช่ไหม สภาพธรรมที่เป็นรูปสามารถจะรู้อะไรได้ไหม

ผู้ฟัง ไม่ได้

ท่านอาจารย์ ไม่ได้เลย เพราะฉะนั้นเสียงมีจริงๆ เป็นสภาพธรรมอะไร ต้องเป็นธรรมแน่นอน แต่สภาพธรรมมี ๒ อย่าง อย่างหนึ่งไม่สามารถจะรู้อะไรได้เลย แข็งเย็นร้อนเสียงพวกนี้ แต่ถ้าไม่มีธาตุรู้ ไม่มีใครไปยับยั้งได้ มีปัจจัยให้เกิดขึ้นได้ยินเสียง เช่นเดี๋ยวนี้เกิดแล้ว ไม่มีใครไปทำอะไรเลย แต่มีปัจจัยที่จะให้ธาตุได้ยินเกิดขึ้นรู้เฉพาะเสียงที่ปรากฏเท่านั้น เสียงอื่นก็เกิดเพราะปัจจัยอื่นทั่วไปหมด แต่ไม่ได้ยิน เสียงในป่าก็มี ในครัวเดี๋ยวนี้ก็มี ข้างนอกห้องก็มี แต่ไม่ใช่สิ่งที่ถูกได้ยิน เพราะฉะนั้นเมื่อมีจิตซึ่งเป็นธาตุรู้ เสียงเป็นสิ่งที่จิตรู้คือได้ยิน เสียงเป็นอารมณ์ของจิต เพราะเมื่อมีสิ่งที่รู้ก็ต้องมีสิ่งที่ถูกรู้ด้วยคู่กันไป แล้วเสียงอยู่ที่ไหนเห็นไหม เสียงอยู่ไหน มี มีแน่ เพราะกำลังได้ยิน แล้วเสียงอยู่ที่ไหน เกิดลอยๆ ได้ไหม

ผู้ฟัง ไม่ได้

ท่านอาจารย์ เกิดไม่ได้ เพราะฉะนั้นพอได้ยินคำว่ารูป มีหลายประเภท แต่ในบรรดารูปทั้งหมด มี ๔ รูป ซึ่งเป็นใหญ่เป็นประธาน ถ้าจะใช้ภาษาไทย เข้าใจภาษาไทยในภาษาของตนของตนก่อน พอเข้าใจแล้วเวลาได้ยินภาษามคธีซึ่งเป็นภาษาบาลี ซึ่งดำรงพระศาสนา เพราะว่าทรงแสดงธรรมในภาษานั้น ก็สามารถที่จะเข้าใจได้ เพราะเข้าใจอยู่แล้ว เพียงแต่คำ เราก็รู้ได้คำนี้คืออะไร แต่ถ้าเราไปจำชื่อก่อน ไม่เคยได้ยิน มหาภูตรูป ขอเชิญคุณคำปั่น

อ.คำปั่น โดยความเป็นจริงก็คือรูปที่เป็นใหญ่เป็นประธานของรูปทั้งหลาย เพราะว่ารูป ๔ รูปนี้เป็นใหญ่เป็นประธานจริงๆ ถ้าหากว่าไม่มีรูป ๔ รูปนี้ รูปอื่นๆ ก็เกิดขึ้นไม่ได้ ก็คือธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ และก็ธาตุลม

ท่านอาจารย์ ฟังอย่างนี้ รู้แค่ไหน เห็นไหม ธรรมไม่ใช่เรื่องที่เราจะได้ยินคำหนึ่งแล้วผ่านไปเลย นั่นจะไม่ใช่ความรอบรู้ และจะไม่รู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วย แต่ถ้าแต่ละคำที่ได้ฟัง มีความเข้าใจที่มั่นคง ก็จะรู้เลยว่าเมื่อไหร่ ใครถาม กี่ปีมาแล้ว หรือกี่ปีข้างหน้า ก็ต้องเป็นคำตอบอันนี้คือความจริงใช่ไหม เพราะฉะนั้นมหาภูตรูป รูปที่เป็นใหญ่เป็นประธาน ใช้คำว่ารูปที่เป็นใหญ่เป็นประธานของรูปทั้งหมด หมายความว่ารูปใดๆ ก็ตาม จะเกิดโดยไม่มีมหาภูตรูปไม่ได้ เพราะฉะนั้นรูปอื่นๆ ที่อาศัยมหาภูตรูปเกิด เพราะเหตุใดจึงใช้คำว่าอาศัย เพราะเหตุว่าถ้าไม่มีมหาภูตรูป รูปนั้นๆ เกิดไม่ได้เลย