ปันธรรม - ปัญญ์ธรรม ... ครั้งที่ ๗๙๕

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ขออนุญาตแบ่งปันข้อความธรรม (ปันธรรม) ที่ได้จากการฟังพระธรรมจากท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ในแต่ละครั้ง รวบรวมเป็นธรรมเตือนใจเพื่อศึกษา และพิจารณาร่วมกัน เพื่อความเข้าใจธรรม (ปัญญ์ธรรม) ตามความเป็นจริง ซึ่งเป็นข้อความที่สั้นบ้าง ยาวบ้าง แต่ก็มีอรรถที่สมบูรณ์ พอที่จะเข้าใจได้ควรค่าแก่การพิจารณาอย่างยิ่ง ดังนี้

ปันธรรม - ปัญญ์ธรรม ... ครั้งที่ ๗๙๕

*** ~ การเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ต้องมีเหตุที่สมควร ไม่ใช่ว่าใครก็ตามนึกอยากจะเป็นก็ได้ และเมื่อได้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว จะเห็นพระมหากรุณาที่ได้ทรงแสดงพระธรรมสำหรับพวกเราในยุคนี้ด้วย เพราะเหตุว่าคำสอนที่ผู้ซึ่งได้รับฟังจากพระโอษฐ์ก็ได้สืบทอดต่อๆ มา จนกระทั่งจารึกเป็นพระไตรปิฎกแล้วก็ยังไม่สูญสิ้นไป เพราะฉะนั้นเราก็ยังมีโอกาสที่จะได้ฟังพระธรรมแท้ๆ จากที่ได้ทรงแสดงแล้วและจารึกไว้ เพราะฉะนั้นจะเห็นพระมหากรุณาว่าแม้จะปรินิพพานไปแล้วแต่พระธรรมก็ยังอยู่ เป็นศาสดาแทนพระองค์***
(ที่มา : ปกิณณกธรรม ตอนที่ 81)

~ บัณฑิตดูจะเป็นไม่ยาก คือ ไม่เก็บความโกรธไว้ และเห็นว่าสิ่งใดเป็นโทษ ก็ไม่ยึดถือสิ่งนั้น แต่เวลาที่กำลังโกรธและไม่ยกโทษให้คนอื่น ลืมว่าการเป็นบัณฑิตซึ่งแท้ที่จริงก็ไม่ยากอะไร เพียงแต่ไม่โกรธต่อไปอีกและให้อภัยคนอื่น แต่ในขณะที่อกุศลจิตเกิดนั้น เป็นบัณฑิตไม่ได้
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ตอนที่ 1470)

~ ผู้ที่เป็นพาล มีข้อความในพระไตรปิฎกกล่าวว่า คือ ผู้ที่เพียงมีลมหายใจเข้าและลมหายใจออกเท่านั้น ไม่สามารถที่จะเจริญกุศลหรือทำประโยชน์ ได้มากกว่านั้น เพราะฉะนั้น คนพาลก็อยู่ไปวันหนึ่งๆ โดยที่มีลมหายใจเข้าและมี ลมหายใจออก แต่ไม่ได้เจริญกุศลให้ยิ่งขึ้น
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ตอนที่ 1470)

*** ~ พระพุทธศาสนาไม่เคยสอนให้ใครชั่ว ไม่เคยสอนให้ใครทำไม่ดี แต่ว่าจะสอนให้เข้าใจว่าดีตั้งแต่เล็กๆ น้อยๆ จนกระทั่งดีสูงสุด นั่นคืออย่างไร คำสอนทั้งหมดเป็นเรื่องของความดีทั้งหมด เพราะฉะนั้น ยิ่งเข้าใกล้พระธรรม ก็ยิ่งรู้ว่าตัวเองมีความเข้าใจในเรื่องความดี แล้วก็มีเหตุที่จะทำให้เป็นคนดีเพิ่มขึ้น เพราะฉะนั้น เมื่อมีพระธรรม ไม่ว่าจะทำธุรกิจหรือทำอะไรก็ตาม อยู่ที่ไหนก็ตามก็เป็นคนดีเพิ่มขึ้น เป็นประโยชน์เพิ่มขึ้น***
(ที่มา : ปกิณณกธรรม ตอนที่ 81)

~ เวลาโกรธและไม่สามารถจะยับยั้งได้ ก็ขอให้ดูการกระทำอกุศลกรรมหรือทุจริตกรรมทางกาย ทางวาจา บางครั้งไม่ถึงกับทำร้ายเบียดเบียนประทุษร้าย แต่วาจาทุจริตเกิดแล้ว แสดงให้เห็นว่าในขณะนั้นความโกรธไม่ได้อยู่ในอำนาจ เพราะว่าทำให้ล่วงทุจริตทางกาย ทางวาจา
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ตอนที่ 1470)

~ การที่มิตรจะแหนงหน่ายหรือคลายความสนิทสนมกัน ก็เพราะเสียงหรือวาจาได้ เพราะฉะนั้น เป็นการเตือนให้เห็นสิ่งที่มีและใช้ให้เป็นประโยชน์ อย่างเสียงหรือวาจา ถ้าใช้ในทางกุศลก็เป็นประโยชน์ แต่ถ้าเป็นไปในทางอกุศล ย่อมทำให้แม้มิตรก็แหนงหน่ายหรือคลายความสนิทสนม
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ตอนที่ 1470)

*** ~ คิดดู ที่ไม่มีการให้ทาน ไม่มีการทำบุญประการต่างๆ ก็เพราะขาดศรัทธา เพราะฉะนั้น ขณะใดที่มีการให้ทานและมีกุศลกรรมต่างๆ ขณะนั้นย่อมแสดงว่าเพราะมีศรัทธา***
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ตอนที่ 1470)

*** ~ พระศาสดาทรงปรินิพพานแล้ว เหลือพระธรรมวินัยเป็นศาสดาแทนพระองค์ ตราบใดที่พระธรรมวินัยยังไม่อันตรธาน ย่อมเป็นความอุ่นใจได้ สำหรับผู้ที่ศึกษาและเข้าใจ ประพฤติปฏิบัติตามโดยถูกต้อง ไม่ใช่ด้วยความประมาท***
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ครั้งที่ 5)

~ คิดเกิดแล้วเพราะเหตุปัจจัย อยากจะคิดอะไรก็ได้หรือว่าที่คิดอย่างนี้เพราะเหตุปัจจัยไม่ใช่เรา? ความเข้าใจอย่างนี้ค่อยๆ ละว่าเป็นเราคิด เพราะเหตุว่าความจริงคิดก็ต้องเกิดเพราะเหตุปัจจัย ทั้งหมดเป็นธรรมจนกว่าจะทั่ว ไม่เหลือความเป็นเราหรือเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่เที่ยงเลย
(ที่มา : พื้นฐานพระอภิธรรม ตอนที่ 920)

*** ~ ต้องเป็นผู้ตรง นับถือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหรือไม่ นับถือแล้วฟังพระธรรมหรือไม่ ถ้าไม่ฟังชื่อว่านับถือหรือไม่ เพราะฉะนั้นไม่ใช่เพียงแต่นับถือ แต่ต้องรู้ว่าพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าคือใคร เมื่อนับถือแล้วก็ต้องศึกษาพระธรรมด้วย มิฉะนั้นไม่ชื่อว่าเคารพ เพียงนับถือแต่ไม่ศึกษาพระธรรมจะเคารพได้อย่างไร***
(ที่มา : พื้นฐานพระอภิธรรม ตอนที่ 920)

~ วันหนึ่งๆ ทุกคนคิดมาก แต่ไม่รู้เลยว่าที่คิดนั้นเป็นความคิดที่ดี หรือไม่ดี แต่คิดแล้ว แต่ใครจะบอกให้รู้ว่าเมื่อมีปัญญา มีความเห็นถูกต้องแล้ว ความคิดก่อนๆ ซึ่งเคยคิดไปในทางไม่ดี ในทางเบียดเบียน ในทางติดข้อง ในทางเอาเปรียบ ในทางขาดเมตตา นานาประการในความคิดเหล่านั้นก็จะค่อยๆ เปลี่ยน ค่อยๆ คลาย ค่อยๆ ลด แล้วเพิ่มทางฝ่ายกุศลขึ้นได้
(ที่มา : พื้นฐานพระอภิธรรม ตอนที่ 604)

~ ไม่ควรที่จะหมกมุ่น เพลิดเพลิน มัวเมาในความเป็นหนุ่มสาว จนกระทั่งไม่คิดถึงสิ่งที่เป็นประโยชน์อันเป็นสาระในชีวิต เพราะเหตุว่าถ้าจะให้รอไปจนถึงแก่เฒ่าเสียก่อนแล้วจึงจะศึกษาพระธรรมหรือเจริญกุศล เวลาที่ผ่านไปในแต่ละวันๆ นั้น ก็จะเป็นการเพิ่มพูนกิเลสให้ยิ่งขึ้น ทำให้การละคลายขัดเกลากิเลสยิ่งยากขึ้น
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ครั้งที่ 494)

~ ธรรมที่เป็นฝ่ายกุศลที่สะสมมา ยังไม่มากพอที่จะเท่ากับทางฝ่ายอกุศล ถ้าเห็นอย่างนี้จริงๆ ก็ยิ่งต้องเพิ่มความเพียรทางฝ่ายกุศลขึ้น
ความเพียรขั้นต้นของการที่จะเจริญกุศล ก็คือว่าต้องเพียรฟังพระธรรมให้มีความเข้าใจเพิ่มขึ้น ไม่ใช่วันนี้วันเดียว แต่ว่าวันอื่นๆ ต่อไปด้วย
(ที่มา : ปกิณณกธรรม ตอนที่ 81)

~ ขณะใดที่อดกลั้น อดทน ไม่โกรธ ไม่ขุ่นเคือง ขณะนั้นให้ทราบว่า เพราะขันติ และถ้ามีบ่อยๆ ก็จะเป็นความไม่ยาก ไม่ลำบากต่อการที่จะกระทบกับสิ่งที่ไม่น่าพอใจหรือว่ากายวาจาที่ไม่ดีของคนอื่น
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ครั้งที่ 1918)

~ ขณะที่ฟังธรรม ต้องเข้าใจความหมายของคำว่า “ธรรม” ไม่ใช่สิ่งที่ไม่มีหรือเลื่อนลอย แต่ธรรมหมายความถึงสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่กำลังมีในขณะนี้ ทั้งหมดที่เกิดปรากฏเป็นธรรมทั้งนั้น เพราะฉะนั้น ก็สามารถเข้าใจเวลาที่พูดถึงธรรม พูดถึงสิ่งที่มีจริง เกิดแล้วก็ดับ ศึกษาธรรมก็ศึกษาให้เข้าใจสิ่งที่กำลังมีในขณะนี้ตามความเป็นจริงของสิ่งนั้น จึงจะเป็นการศึกษาธรรม และเข้าใจธรรม
(ที่มา : พื้นฐานพระอภิธรรม ตอนที่ 609)

~ ตามความเป็นจริงตลอดชีวิต ทุกชีวิตในสังสารวัฏฏ์ เป็นธรรมทั้งหมด ไม่มีขณะไหนที่ไม่ใช่ธรรมเลย เพราะฉะนั้น การรู้จักธรรม ไม่ใช่ต้องไปทำอะไรให้เกิดเลย เพียงแต่ว่าสิ่งที่กำลังมีในขณะนี้ ฟัง แล้วก็รู้ว่าปัญญาสามารถที่จะรู้ว่าสิ่งที่ได้ยินได้ฟังเป็นคำจริงทุกคำ แม้แต่เห็น เกิดขึ้นแล้ว เห็นแล้วด้วย
(ที่มา : พื้นฐานพระอภิธรรม ตอนที่ 434)

~ สภาพธรรมมีหลากหลายที่น่าพอใจก็มี ที่ไม่น่าพอใจก็มี อย่างเวลาที่โกรธเกิดขึ้น ลองคิดกลับกัน เกิดแล้วไม่ให้เป็นโกรธได้ไหม แค่นี้ก็เห็นแล้วใช่ไหม ความเป็นอนัตตา เพราะฉะนั้นคำว่า “อนัตตา” ไม่ใช่ต้องไปพยายามนึกแปลเป็นเรื่องนั้นเรื่องนี้ แต่สภาพธรรมทุกขณะแสดงความเป็นอนัตตา ไม่ได้อยากให้สภาพธรรมนั้นเกิดเลย แต่ก็เกิดแล้วตามเหตุตามปัจจัย
(ที่มา : พื้นฐานพระอภิธรรม ตอนที่ 434)

*** ~ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงธรรม ๔๕ พรรษาเรื่องของสภาพธรรมที่มีจริง ไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่บุคคล ไม่ใช่ตัวตน ตราบใดที่ยังยึดถือสภาพธรรมว่าเป็นเราหรือเป็นตัวตนที่จะพ้นทุกข์เป็นไปไม่ได้เลย แต่ถ้ารู้ตามความจริงว่า สภาพธรรมแต่ละอย่างไม่เที่ยง เกิดมาแล้วไม่มีสักขณะ จิตเดียวที่เที่ยง ถ้ารู้ความจริงและประจักษ์อย่างนี้จริงๆ ไม่มีการยึดมั่นว่าเป็นเรา ความทุกข์ก็จะลดน้อยลง***
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ครั้งที่ 1843)

~ การที่จะได้ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข เพราะอะไร ต้องมีเหตุ ไม่ใช่ว่าธรรมทั้งหลายจะเกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุ ต้องเป็นผลของกุศลที่ได้กระทำแล้ว ฉะนั้น ถ้าไม่ได้ทำกุศล และอยากได้ลาภ ได้ยศ ได้สรรเสริญ ได้สุข ก็ย่อมเป็นไปไม่ได้ และบางคนเมื่อได้แล้วก็กลับเป็นโทษได้
(ที่มา : แนวทางเจริญวิปัสสนา ครั้งที่ 1404)

ขอเชิญคลิกอ่านย้อนหลังครั้งที่ผ่านมาได้ที่นี่ครับ

ปันธรรม - ปัญญ์ธรรม ... ครั้งที่ ๗๙๔

... กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์
ที่เคารพยิ่ง
และยินดีในกุศลของทุกๆ ท่านครับ ...