ปฐมทานสูตร .. ทาน ๘ ประการ
 
บ้านธัมมะ
วันที่  12 ก.ค. 2553
หมายเลข  16710
อ่าน  3,637

 ขอนอบน้อมแด่พระรัตนตรัย 

... สนทนาธรรมที่ ... 

 

  มูลนิธิศึกษาและเผยแพร่พระพุทธศาสนา 

พระสูตร  ที่นำมาสนทนาที่มูลนิธิฯ

วันเสาร์ ๑๗  ก.ค.  ๒๕๕๓   เวลา  ๐๙.๐๐ - ๑๒.๐๐ น.  คือ

 

 

ปฐมทานสูตร

 ว่าด้วยทาน  ๘ ประการ

จาก ... พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต  เล่ม ๔ - หน้าที่  ๔๗๒

,

ทุติยทานสูตร 

ว่าด้วยการให้ทานด้วยศรัทธา เป็นต้น

จาก ...  พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต เล่ม ๔ - หน้าที่ ๔๗๔

และ

ทานวัตถุสูตร

ว่าด้วยเหตุแห่งการให้ทาน

จาก ... พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต เล่ม ๔ - หน้าที่ ๔๗๕

 

 

... นำสนทนาโดย ...

ท่านอาจารย์สุจินต์  บริหารวนเขตต์  และคณะวิทยากร

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต  เล่ม ๔ - หน้าที่  ๔๗๒

ทานวรรคที่  ๔

๑.  ปฐมทานสูตร

(ว่าด้วยทาน  ๘ ประการ)


  [๑๒๑]  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทาน ๘  ประการนี้ ๘ ประการเป็นไฉน คือ บางคนเมื่อประสบ(ปฏิคาหก คือ ผู้รับ) จึงให้ทาน ๑   บางคนให้ทานเพราะกลัว ๑ บางคนให้ทานเพราะนึกว่า เขาให้แก่เราแล้ว  ๑   บางคนให้ทาน เพราะนึกว่า เขาจักให้ตอบแทน ๑บางคนให้ทานเพราะนึกว่าทานเป็นการดี ๑  บางคนให้ทานเพราะนึกว่า   เราหุงหากินชนเหล่านี้หุงหากินไม่ได้  เราหุงหากินได้   จะไม่ให้ทานแก่ชนเหล่านี้ผู้ไม่หุงหากินไม่สมควร ๑  บางคนให้ทานเพราะนึกว่า เมื่อเราให้ทาน  กิตติศัพท์อันงามย่อมฟุ้งไป ๑บางคนให้ทานเพื่อประดับปรุงแต่งจิต  ๑  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  ทาน ๘ ประการนี้แล.

จบ  ปฐมทานสูตรที่  ๑.

อรรถกถาปฐมทานสูตรที่  ๑

วรรคที่  ๔   ปฐมทานสูตรที่  ๑  มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้  .- บทว่า อาสชฺช  ทานํ  เทติ  ความว่า บุคคลบางคนให้ทานเพราะประจวบเข้า คือพอเห็นปฏิคาหก(ผู้รับ)มาถึง  นิมนต์ให้ท่านนั่งครู่หนึ่ง  กระทำสักการะแล้ว จึงให้ทานย่อมไม่ลำบากใจ ว่า  จักให้.   บทว่า  ภยา  ได้แก่  เพราะกลัวครหาว่าเป็นผู้ไม่ให้เป็นผู้ไม่ทำ  หรือ  เพราะกลัวอบายภูมิ.   บทว่า  อทาสิ  เม  ความว่า  ให้ด้วยคิดว่าผู้นี้ได้ให้สิ่งชื่อนี้แก่เราในกาลก่อน.  บทว่า  ทสฺสติ  เม  ความว่า  ให้ด้วยคิดว่า  ผู้นี้จักให้สิ่งชื่อนี้แก่เราในอนาคต.  บทว่า  สาหุ ทานํ ความว่า  ให้ด้วยคิดว่า  ขึ้นชื่อว่าทาน   ยัง-ประโยชน์ให้สำเร็จ  คือ ดี ได้แก่อันบัณฑิตมีพระพุทธเจ้าเป็นต้นสรรเสริญแล้ว.  บทว่าจิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถ  ทาน  เทติ  ความว่า  ให้เพื่อประดับและตกแต่งจิตในสมถะและวิปัสสนา.  เพราะว่า ทานย่อมทำจิตให้อ่อนโยน  บุคคลผู้ได้รับทาน  ย่อมมีจิตอ่อนโยนดีว่าเราได้แล้ว แม้บุคคลให้ทานนั้น ก็ย่อมมีจิตอ่อนโยนว่า เราให้ทานแล้ว.เพราะฉะนั้น ทานนั้น ชื่อว่า ย่อมทำจิตของบุคคลทั้ง  ๒ ฝ่ายให้อ่อนโยน เพราะเหตุนั้นนั่นแล  ท่านจึงตรัสว่า  อทนฺตทมนํ  การฝึกจิตที่ยังไม่ได้ฝึก ดังพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า  .-    อทนฺตทมน  ทาน อทาน  ทนฺตทูสก   อเนน  ปิยวาเจน   โอณมนฺติ  มนมฺติ  จ. การให้ทาน เป็นเครื่องฝึกจิตที่ยังไม่ได้ฝึก, การไม่ให้ทาน เป็นเครื่องประทุษร้ายจิตที่ฝึกแล้ว, ชนทั้งหลายมีจิตโอนอ่อน และน้อมลงด้วยปิยวาจานี้. ก็บรรดาการให้ทาน  ๘  ประการนี้  การให้เพื่อประดับจิตเท่านั้น เป็นสูงสุดแล.

    จบ  อรรถกถาปฐมทานสูตรที่  ๑.


 
 

  พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต เล่ม ๔ - หน้าที่ ๔๗๔

๒.  ทุติยทานสูตร 

(ว่าด้วยการให้ทานด้วยศรัทธา เป็นต้น)

 

   [๑๒๒]  ธรรม  ๓  ประการนี้  คือ  การให้ทานด้วย   ศรัทธา  ๑   การให้ทานด้วยหิริ  ๑   การให้ทานอันหา   โทษมิได้  ๑  เป็นธรรมที่สัปบุรุษดำเนินมาแล้ว    บัณฑิตทั้งหลายกล่าวธรรม  ๓ ประการนี้  ว่า   เป็นทาง   ไปสู่สวรรค์   ชนทั้งหลายย่อมไปสู่สรรค์ได้  ด้วยธรรม-   ๓ ประการนี้แล    จบ  ทานสูตรที่  ๒

 

 อรรถกถาทุติยทานสูตรที่  ๒

 

ทุติยทานสูตรที่  ๒  มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ .- บุคคลย่อมให้ทานด้วยศรัทธาใด   ศรัทธานั้น   ท่านประสงค์เอาว่าศรัทธา.บุคคลย่อมให้ทานด้วยหิริใด  หิรินั้นท่านประสงค์เอาว่า  หิริ.   บทว่า   กุสลญฺจ ทานํได้แก่ ทานที่หาโทษมิได้.  บทว่า  ทิวิย  ได้แก่  เป็นทางไปสู่สวรรค์.

จบ  อรรถกถาทุติยทานสูตรที่  ๒.



พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต เล่ม ๔ - หน้าที่ ๔๗๕

      ๓.  ทานวัตถุสูตร (ว่าด้วยเหตุแห่งการให้ทาน)



[๑๒๓]  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  ทานวัตถุ  ๘  ประการนี้  ๘ ประการเป็นไฉน  คือบางคนให้ทานเพราะชอบพอกัน  ๑ บางคนให้ทานเพราะโกรธ  ๑ บางคนให้ทานเพราะหลง  ๑  บางคนให้ทานเพราะกลัว  ๑  บางคนให้ทานเพราะนึกว่า บิดา มารดาปู่  ย่า ตา   ยาย  เคยให้มา  เคยทำมา  เราไม่ควรให้เสียวงค์ตระกูลดั้งเดิม  ๑บางคนให้ทานเพราะนึกว่า  เราให้ทานแล้ว  เมื่อตายไปจักเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์  ๑บางคนให้ทานเพราะนึกว่า  เมื่อเราให้ทานนี้  จิตใจย่อมเลื่อมใส  ความเบิกบานใจความดีใจ  ย่อมเกิด ตามลำดับ  ๑  บางคนให้ทานเพื่อประดับปรุงแต่งจิต  ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  ทานวัตถุ  ๘ ประการนี้แล.


จบ  ทานสูตรที่  ๓.

 

 

อรรถกถาทานวัตถุสูตรที่  ๓

ทานวัตถุสูตรที่  ๓  มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้. บทว่า  ทานวตฺถูนิ  ได้แก่  เหตุแห่งการให้ทาน.  บทว่า  ฉนฺทา  ทานํ  เทติความว่า  บุคคลไห้ทานเพราะความรัก.  บทว่า  โทสา   ความว่า   เป็นผู้โกรธแล้วสิ่งใดมีอยู่ก็รีบหยิบเอาสิ่งนั้นให้ไปเพราะโทสะ.บทว่า โมเหน  ความว่า เป็นผู้หลงให้ไปเพราะโมหะ.  บทว่า  ภยา  ความว่า   เพราะกลัวครหา  หรือ  เพราะกลัวอบายภูมิก็หรือว่า  เพราะกลัวครหาและอบายภูมินั้นนั่นแหละจึงให้ไป.  บทว่า  กุลวํสํ   ได้แก่เป็นประเพณีของตระกูล.

จบ  อรรถกถาทานวัตถุสูตรที่  ๓.

 

 


Tag  ทาน ๘ ประการ ทานวัตถุสูตร ทานสูตร ทุติยทานสูตร เหตุแห่งการให้ทาน ให้ทานด้วยศรัทธา
  ความคิดเห็น 1  
 
paew_int
paew_int
วันที่ 12 ก.ค. 2553

  ขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็น 2  
 
khampan.a
khampan.a
วันที่ 12 ก.ค. 2553

 ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

  ข้อความโดยสรุป

  ปฐมทานสูตร

(ว่าด้วยการให้ทาน ๘ ประการ)

   พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงแสดงลักษณะประการต่างๆ ของการให้ทาน  ๘  ประการดังนี้๑. เมื่อประสบกับผู้รับ  ก็ให้๒. ให้เพราะกลัวคนอื่นจะนินทา หรือ  กลัวอบายภูมิ๓. ให้เพราะคิดว่า เขาเคยให้เรามาก่อน๔. ให้ เพราะหวังว่าเขาจะให้ตอบ๕. ให้ เพราะคิดว่า การให้ทานเป็นสิ่งที่ดี  พระพุทธเจ้า เป็นต้นทรงสรรเสริญ๖. ให้  แก่ผู้ไม่ได้หุงหากิน  เพราะตนเองเป็นผู้หุงหากินได้๗. ให้  เพราะต้องการชื่อเสียง๘. ให้ เพื่อเกื้อกูลแก่การอบรมเจริญสมถะและวิปัสสนา.

 ------------------------------------------------

  ข้อความโดยสรุป

  ทุติยทานสูตร

  (ว่าด้วยการให้ทานด้วยศรัทธา เป็นต้น)
 พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงแสดงว่า   ชนทั้งหลายจะไปสู่สวรรค์ได้ ด้วยธรรม ๓ประการ คือ  ให้ทานด้วยศรัทธา, ให้ทานด้วยหิริ, ให้ทานอันไม่มีโทษ.  ------------------------------------------------  ข้อความโดยสรุป

  ทานวัตถุสูตร 

(ว่าด้วยเหตุแห่งการให้ทาน)

พระผู้มีพระภาคเจ้า  ทรงแสดงเหตุแห่งการให้ทาน  ๘ ประการ ดังนี้ คือ๑. ให้  เพราะรัก๒. ให้  เพราะโกรธ๓. ให้  เพราะหลง๔. ให้  เพราะกลัว๕. ให้  เพราะวงศ์ตระกูลเคยทำมา๖. ให้  เพราะจักได้ไปสู่สวรรค์๗. ให้ เพราะคิดว่า เมื่อให้ไปแล้วจะเกิดความเลื่อมใส เบิกบานใจ  ดีใจ๘. ให้ เพื่อเกื้อกูลแก่การอบรมเจริญสมถะและวิปัสสนา.  ขอเชิญคลิกอ่านข้อความเพิ่มเติมเพื่อความเข้าใจยิ่งขึ้นได้ที่นี่ ครับ

  ทาน ศีล ภาวนา ต้องการข้อมูลประกอบการเทศน์ครับ   ทานเป็นเครื่องปรุงแต่งจิต [ทานสูตร]    อภัยทาน ธรรมทาน ย่อมชนะทานทั้งปวง  ฯลฯ   ...ขออนุโมทนาในกุศลจิตของทุกๆ ท่านครับ...

 
  ความคิดเห็น 3  
 
opanayigo
วันที่ 13 ก.ค. 2553

ให้ทาน

เพื่อละความตระหนี่

ที่เกาะติดอยู่ในจิตใจ

........................

กราบอนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็น 4  
 
ups
วันที่ 13 ก.ค. 2553

สาธุ

แม้การให้ก็ยากยิ่งที่จะเข้าใจ

 
  ความคิดเห็น 5  
 
tanakase
วันที่ 13 ก.ค. 2553

ขออนุโมทนาค่ะุ

 
  ความคิดเห็น 6  
 
kinder
วันที่ 13 ก.ค. 2553

ขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็น 7  
 
Jans
Jans
วันที่ 14 ก.ค. 2553

ขอบคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็น 8  
 
orawan.c
orawan.c
วันที่ 14 ก.ค. 2553

ขออนุโมทนาอ.คำปั่นที่ค้นคว้ามาให้ศึกษา

เป็นประโยชน์อย่างยิ่งค่ะ

 
  ความคิดเห็น 9  
 
manid
วันที่ 14 ก.ค. 2553

ก่อนการให้ทานควรตั้งจิตไว้อย่างไรจึงถูกต้อง

 
  ความคิดเห็น 10  
 
patcharin
วันที่ 16 ก.ค. 2553

ขอบคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็น 11  
 
จิตและเจตสิก
จิตและเจตสิก
วันที่ 20 มี.ค. 2558

สาธุ  ขออนุโมทนา ฯ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ