วีมังสาสมาธิปธานสังขาร [วิภังค์]
 
JANYAPINPARD
JANYAPINPARD
วันที่  18 ก.พ. 2553
หมายเลข  15526
อ่าน  1,380

  พระอภิธรรมปิฎก วิภังค์ เล่ม ๒ ภาค ๒ - หน้าที่ 204

           [๕๑๕]   ก็ภิกษุ    เจริญอิทธิบาท     อันประกอบด้วยวีมังสาสมาธิปธานสังขารเป็นอย่างไร ?           ถ้าภิกษุทำปัญญาให้เป็นอธิบดีแล้วจึงได้สมาธิ      ได้เอคัคคตาแห่งจิตสมาธินี้เรียกว่า  วีมังสาสมาธิ   ภิกษุนั้น     ทำฉันทะให้เกิด   พยายาม    ปรารภความเพียร  ประคองจิตไว้     ทำความเพียร     เพื่อป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นมิให้เกิดขึ้น ฯลฯ     เพื่อละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว  ฯลฯ     เพื่อสร้างกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้น     ทำฉันทะให้เกิด  พยายาม    ปรารภความเพียรประคองจิตไว้      ทำความเพียร    เพื่อความดำรงอยู่    ความไม่สาบสูญ  ความภิญโญยิ่ง    ความไพบูลย์    ความเจริญ  ความบริบูรณ์  แห่งกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว   สภาวธรรมเหล่านี้   เรียกว่า  ปธานสังขาร.           วีมังสาสมาธิและปธานสังขารดังกล่าวมานี้      ประมวลย่อ  ๒  อย่างนั้นเข้าเป็นอันเดียวกัน    ย่อมถึงซึ่งอันนับว่า     วีมังสาสมาธิปธานสังขาร      ด้วยประการฉะนี้.           [๕๑๖]  ในบทเหล่านั้น  วีมังสา  เป็นไฉน ?           ปัญญา   กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ    ความไม่หลง   ความวิจัยธรรม   สัมมาทิฏฐิอันใด  นี้เรียกว่า  วีมังสา.           สมาธิ   เป็นไฉน ?           ความตั้งอยู่แห่งจิต ฯลฯ  สัมมาสมาธิ   อันใด   นี้เรียกว่า  สมาธิ.           ปธานสังขาร  เป็นไฉน ?           การปรารภความเพียรทางใจ  ฯลฯ     สัมมาวายามะ      อันใด     นี้เรียกว่า  ปธานสังขาร.           ภิกษุ      เป็นผู้เข้าไปถึงแล้ว  ฯลฯ      ประกอบแล้วด้วยวีมังสา    สมาธิและปธานสังขาร  ดังกล่าวมานี้   ด้วยเหตุนั้น   จึงเรียกว่า  ประกอบด้วยวีมังสา.สมาธิปธานสังขาร  ด้วยประการฉะนี้.           [๕๑๗]   คำว่า   อิทธิ ได้แก่  ความสำเร็จ      ความสำเร็จด้วยดี     การสำเร็จ   การสำเร็จด้วยดี   ความได้อีก  ความถึง   ความถึงด้วยดี  ความถูกต้องความกระทำให้แจ้ง   ความเข้าถึง   ซึ่งธรรมเหล่านั้น.               คำว่า  อิทธิบาท   ได้แก่    เวทนาขันธ์       สัญญาขันธ์      สังขารขันธ์วิญญาณขันธ์  ของบุคคลผู้บรรลุธรรมเหล่านั้น.           คำว่า  เจริญอิทธิบาท  ได้แก่    ย่อมเสพ     เจริญ      ทำให้มาก      ซึ่งธรรมเหล่านั้น    ด้วยเหตุนั้น     จึงเรียกว่า  เจริญอิทธิบาท.                                     สุตตันตภาชนีย์  จบ [๕๒๙]  ในบทเหล่านั้น  วีมังสา  เป็นไฉน ?           ปัญญา     กิริยาที่รู้ชัด  ฯลฯ     ความไม่หลง     ความวิจัยธรรม   สัมมา-ทิฏฐิ    ธัมมวิจัยสัมโพชฌงค์    อันเป็นองค์แห่งมรรค   นับเนื่องในมรรค  อันใดนี้เรียกว่า  วีมังสา.



  ความคิดเห็นที่ 1  
 
Nongnuch
Nongnuch
วันที่ 7 ธ.ค. 2553

Anumotana ka.

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ