วิปากปัจจัย [ปัฏฐาน]
 
JANYAPINPARD
JANYAPINPARD
วันที่  22 ก.พ. 2553
หมายเลข  15571
อ่าน  1,311

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 84

      [๑๕]  วิปากปัจจัย  ธรรมที่ช่วยอุปการะโดยความเป็นวิบากคือถึงความสุก และหมดกำลังลง  กล่าวคือ  นามขันธ์ ๔   ที่เป็นวิบากเป็นปัจจัยซึ่งกันและกัน    ด้วยอำนาจของวิปากปัจจัย.

วรรณนานิทเทสแห่งวิปากปัจจัย
      ผู้ศึกษาพึงทราบวินิจฉัยใน วิปากปัจจัยนิทเทส  ต่อไป.  เพราะรูปแม้จะเกิดจากกรรม  ก็ไม่ชื่อว่าวิบาก ฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า  จึงตรัสว่า วิปากา  แล้วตรัสว่า  จตฺตาโร  ขนฺธา  ในพระบาลีว่าวิปากา  จตฺตาโร ขนฺธา. บาลีนี้มาด้วยอำนาจวิปากปัจจัยแห่งอรูปธรรมเท่านั้น ด้วยประการฉะนี้. ... ก็วิปากปัจจัยนี้  เพราะเป็นวิบากธรรม  ว่าโดยชาติมีเพียงชาติเดียว (คือวิปากชาติ)  โดยประเภทแห่งภูมิจำแนกได้ ๔ ภูมิ   ด้วยอำนาจกามาวจรภูมิเป็นต้น. ผู้ศึกษาพึงทราบวินิจฉัยโดยการจำแนกด้วยประการต่างๆในวิปากปัจจัยนี้  ดังกล่าวมาแล้วนี้.  ก็ในวิปากปัจจัยที่จำแนกได้ดังอธิบายมาแล้ว กามาวจรวิบากและรูปาวจรวิบาก  เป็นวิปากปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตกับตน  และเป็นวิปากปัจจัยแก่จิตตชรูปในปวัตติกาล  เป็นวิปากปัจจัยแก่กัมมชรูปในปฏิสนธิกาล.อรูปาวจรวิบาก  เป็นวิปากปัจจัยเฉพาะแก่ธรรมที่สัมปยุตเท่านั้น.  โลกุตตรวิบากเป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตและจิตตชรูป  ในปัญจโวการภพ. เป็นปัจจัยเฉพาะแก่ธรรมที่สัมปยุตเท่านั้น  ในจตุโวการภพ.  ผู้ศึกษาพึงทราบวินิจฉัยแม้โดยธรรมที่เป็นปัจจยุบบันในวิปากปัจจัยนี้ อย่างนี้แล.                           

วรรณนานิทเทสแห่งวิปากปัจจัย  จบ


เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ