ทรงมีภาคธรรม [ขุททกนิกาย อิติวุตตก]
 
วันชัย๒๕๐๔
วันชัย๒๕๐๔
วันที่  2 ธ.ค. 2552
หมายเลข  14421
อ่าน  722

   พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตก เล่ม ๑ ภาค ๔ - หน้าที่ 12

  ๑. ทรงมีภาคธรรม  พระพุทธเจ้า   ทรงพระนามว่า   ภควา  เพราะหมายความว่า    ทรงมีภาคธรรม  เป็นอย่างไร ?  คือ  กองธรรม  ได้แก่ ส่วนแห่งคุณมีศีลเป็นต้นที่วิเศษยิ่ง   ไม่สาธารณแก่บุคคลอื่นมีอยู่  คือ หาได้เฉพาะแก่พระตถาคตเจ้า จริงอย่างนั้น   พระตถาคตเจ้านั้น  ทรงมี  คือ ทรงได้ภาคแห่งคุณ ได้แก่ส่วนแห่งคุณ  อันเป็นนิรัติสัย  (ไม่มีส่วนแห่งคุณอื่นที่ยิ่งกว่า)  ไม่จำกัดประเภทไม่มีที่สุด  ไม่สาธารณ์แก่บุคคลอื่น  มีอาทิอย่างนี้    คือ  ศีล   สมาธิปัญญา  วิมุตติ  วิมุตติญาณทัสสนะ  หิริ    โอตตัปปะ  ศรัทธา  วิริยะ   สติ สัมปชัญญะ  สีลวิสุทธิ  จิตวิสุทธิ   ทิฏฐิวิสุทธิ  สมถะ  วิปัสสนา  กุศลมูล  ๓สุจริต   ๓   สัมมาวิตก   ๓    อนวัชชสัญญา   ๓    ธาตุ  ๓   สติปัฎฐาน  ๔สัมมัปปธาน  ๔  อิทธิบาท   ๘   อริยมรรค    อริยผล   ๔   ปฎิสัมภิทา  ๔ญาณกำหนดรู้กำเนิด  ๔  อริยวงศ์  ๔   เวสารัชชญาณ  ๔  องค์ของภิกษุผู้บำเพ็ญเพียร  ๕  สัมมาสมาธิมีองค์  ๕   สัมมาสมาธิมีญาณ  ๕  อินทรีย์  ๕ พละ ๕ นิสสารณียธาตุ ๕ วิมุตตายตนญาณ (ญาณเป็นบ่อเกิดแห่งวิมุตติ)  ๕ วิมุตติปริปาจนียปัญญา   (ปัญญาเป็นเครื่องบ่มวิมุตติ)   ๕  อนุสติฐาน(ที่ตั้งแห่งอนุสติ) ๖  คารวะ  ๖   นิสสารณียธาตุ  ๖    สัตตวิหารธรรม  ๖อนุตริยะ   ๖    นิพเพธภาคิยสัญญา    ๖  อภิญญา   ๖   อสาธารณญาณ   ๖
 
อปริหานิยธรรม   ๗    อริยทรัพย์   ๗   โพชฌงค์    ๗  สัปปุริสธรรม   ๗นิชชรวัตถุ ๗  สัญญา ๗ เทศนาว่าด้วยทักขิไณยบุคคล   ๗  เทศนาว่าด้วย
 
พลธรรมของพระขีณาสพ  ๗  เทศนาว่าด้วยหตุให้ได้ปัญญา  ๘  สัมมัตต-ธรรม  ๘  การล่วงพ้นโลกธรรม  ๘ อารัมภวัตถุ  ๘  อักขณเทศนา  (เทศนา-ว่าด้วยขณะที่ไม่สามารถประพฤติพรมจรรย์ได้)  ๘  มหาบุรุษวิตก  ๘  เทศนาว่าด้วยอภิภายตนะ  ๘  วิโมกข์  ๘  ธรรมที่มีโยนิโสมนสิการเป็นมูล  ๙  องค์ของภิกษุผู้บำเพ็ญเพียรเพื่อความบริสุทธิ์๙เทศนาว่าด้วยสัตตาวาส ๙ อุบายกำจัดอาฆาตวัตถุ  สัญญา  ๙  นานัตตธรรม  ๙   อนุปุพพวิหารธรรม   ๙นาถกรณธรรม  ๑๐  กสิณายตนะ    (บ่อเกิดกสิณ)  ๑๐  กุศลกรรมบถ   ๑๐สัมมัตตธรรม  ๑๐  อริยวาสธรรม  ๑๐  อเสกขธรรม  ๑๐   ตถาคตพละ   ๑๐อานิสงส์เมตตา ๑๑  อาการธรรมจักร  ๑๒  ธุดงค์คุณ  ๑๓    พุทธญาณ  ๑๐ วิมุตติปริปาจนียธรรม  ๑๕    อานาปานสติ  ๑๖    อตปนียธรรม  ๑๖  พุทธ-
 
ธรรม  ๑๘  ปัจจเวกขณญาณ   ๑๙  ญาณวัตถุ  ๔๔  อุทัยพพยญาณ  ๕๐กุศลธรรมมากกว่า  ๕๐ ญาณวัตถุ ๗๗  สมาบัติสองล้านสี่แสนโกฎิ   มหาวชิร-ญาณ ๕ ทศนานัยว่าด้วยการพิจารณาปัจจัยในอนันตนยสมันตปัฏฐานปกรณ์และญาณแสดงถึงอาสยะเป็นต้นของสัตว์ทั้งหลายไม่มีที่สุดในโลกธาตุอันไม่มีที่สุด.  เพราะเหตุนั้น    เมื่อควรจะขนานพระนามว่า   ภาควา   เพราะเหตุที่ทรงมีภาคแห่งคุณ    ตามที่ได้กล่าวจำแนกไว้แล้ว  ท่านก็ขนานพระนามว่า   ภควาโดยรัสสะ  อา   อักษรเป็น  อะ    อักษร.  พระพุทธเจ้า   ทรงพระนามว่าภควา  เพราะหมายความว่า  ทรงมีภาคธรรม  ดังพรรณนามานี้ก่อน.


Tag  กองธรรม ภควา ภาคธรรม
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ