กรุณาอธิบายจิตและขันธ์ ๕
 
บ้านธัมมะ
วันที่  22 ธ.ค. 2550
หมายเลข  6631
อ่าน  4,076

     ขันธ์ ๕  คือ สภาพธรรมทั้งหลายที่เกิดแล้วดับ  จึงจำแนกเป็น อดีต ปัจจุบัน และอนาคต  สภาพธรรมใดเกิดแล้วแต่ยังไม่ดับ ขณะที่ยังไม่ดับก็เป็นปัจจุบัน  เมื่อดับแล้วก็เป็นอดีต  สภาพธรรมใด ที่ยังไม่เกิดแต่จะเกิดขึ้นก็ เป็นอนาคต  ในขณะที่กำลังนั่งอยู่นี้เป็นขันธ์ ๕  ทั้งนั้น จิตเห็น จิตได้ยิน ก็เป็นขันธ์  เสียงที่เกิดขึ้นแล้วดับไปก็เป็นขันธ์  

     ขันธ์ ๕  คือ  รูปขันธ์ ๑  นามขันธ์ ๔  สภาพธรรมที่มีจริงนั้น  ภาษาบาลีใช้  คำว่า  “ปรมัตถธรรม”  เป็นสภาพธรรมที่แม้จะไม่เรียกชื่อใด ๆ เลย  สภาพธรรมนั้น ก็เป็นอย่างนั้น เช่น เสียง ภาษาไทยเรียกอย่างหนึ่ง ภาษาอังกฤษเรียกอย่างหนึ่ง  ภาษาจีนเรียกอย่างหนึ่ง เสียงเป็นสิ่งที่มีจริง เสียงเป็นสภาพธรรมชนิดหนึ่ง จึงเป็นปรมัตถธรรม ปรมัตถธรรมมี ๔ คือ จิต เจตสิก รูป นิพพาน
      ขันธ์ ๕ ได้แก่ สภาพปรมัตถธรรมที่เกิดดับ  ฉะนั้น ขันธ์ ๕  จึงได้แก่ จิต เจตสิก  รูป สภาพธรรมใดซึ่งมีจริงและเกิดดับ  แต่ไม่ใช่สภาพรู้  สภาพธรรมนั้น ๆ เป็น รูป  ทั้งหมด รูปทุกรูปเป็นรูปขันธ์เพราะไม่เที่ยง เกิดขึ้นแล้วดับไป จิต และเจตสิก เป็นนามธรรมที่เกิดขึ้นและดับไป จึงเป็นนามขันธ์ รวมปรมัตถธรรม ๓  คือ จิต เจตสิก และ รูป จึงเป็นขันธ์ ๕   เมื่อสภาพธรรมใดเกิดขึ้นปรากฏ ก็รู้ได้ว่าเป็นรูปขันธ์หรือนามขันธ์ เช่น กลิ่น ไม่ใช่สภาพรู้  ไม่ใช่จิต ไม่ใช่เจตสิก กลิ่นเป็นรูป กลิ่นจึงเป็นรูปขันธ์ รสไม่ใช่สภาพรู้ ไม่ใช่จิต ไม่ใช่เจตสิก รสจึงเป็นรูปขันธ์  

     ขันธ์ ๕  คือ  รูปขันธ์ ๑  เวทนาขันธ์ ๑  สัญญาขันธ์ ๑  สังขารขันธ์ ๑ วิญญาณขันธ์ ๑   

     - รูปขันธ์ ได้แก่ รูปทุกรูป  รูปทุกชนิด ทุกประเภท

     - เวทนาขันธ์ ได้แก่ เวทนาเจตสิก (ความรู้สึก สุข ทุกข์ ดีใจ เสียใจ เฉย ๆ) ๑ ดวง  

     - สัญญาขันธ์ ได้แก่ สัญญาเจตสิก (ความจำหมายรู้อารมณ์) ๑ ดวง

     - สังขารขันธ์ ได้แก่ เจตสิก ๕๐ ดวง (เว้นเวทนาเจตสิก และ สัญญาเจตสิก)

     - วิญญาณขันธ์ ได้แก่ จิตทุกดวง


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
pamali
วันที่ 23 พ.ย. 2553 15:33 น.

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
เซจาน้อย
วันที่ 1 พ.ค. 2555 09:03 น.

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ขอบคุณ และขออนุโมทนาครับ

 

 
  ความคิดเห็นที่ 3  
 
isme404
isme404
วันที่ 18 พ.ค. 2555 18:39 น.

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
ขอบคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็นที่ 4  
 
isme404
isme404
วันที่ 27 พ.ค. 2555 11:19 น.

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นัน 
ขออนุโมทนาด้วยค่ะ

 
  ความคิดเห็นที่ 5  
 
lada
lada
วันที่ 20 ธ.ค. 2559 11:21 น.

อนุโมทนาค่ะ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ