โลกวิทู
ผู้ฟัง ในคำสวดสรรเสริญพระพุทธคุณมีคำว่า โลกวิทู คือ ผู้รู้แจ้งโลก ขอเรียนถามคำว่าโลก
ท่านอาจารย์ โลกตามภูมิศาสตร์ก็อย่างหนึ่ง ที่ทุกคนรู้จักว่ามีสัตว์ มีมนุษย์ มีอะไรต่างๆ มีทะเล มีภูเขา แต่ว่าโลกในวินัยของพระอริยเจ้าเป็นโลกทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย ทางใจ เพราะว่าถ้าไม่มีโลกเห็น ไม่มีโลกได้ยิน ไม่มีโลกได้กลิ่น ไม่มีโลกลิ้มรส ไม่มีโลกรู้สิ่งที่กระทบสัมผัส ไม่มีโลกคิดนึก โลกอะไรๆ ก็ไม่มี
แท้จริงต้นตอของโลกที่จะปรากฏได้ เพราะเหตุว่ามีสภาพธรรมที่เป็นจิต เจตสิก รูป คือ ลืมไม่ได้เลยว่า เมื่อย่นย่อสภาพธรรมที่เราคิดว่าหลากหลาย เป็นวิชาการต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นโดยนัยภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ หรืออะไรก็ตามแต่ ทั้งหมดที่มีจริงๆ จะไม่พ้นจากสภาพธรรมที่เป็นจิต เจตสิก รูปและนิพพาน แต่นิพพานนั้นพ้นจากโลก เป็นปรมัตถธรรมที่ไม่ใช่โลก เพราะฉะนั้น ความหมายของโลกคือสภาพธรรมที่เกิดแล้วดับ ไม่มีอะไรเลยที่เกิดแล้วไม่ดับ
ดังนั้น อะไรเป็นทุกข์ ที่กล่าวว่าโลกเป็นทุกข์ เพราะว่าโลกเป็นสภาพที่เกิดขึ้นแล้วดับไป มีสภาพที่เป็นทุกข์จริงๆ คือสภาพที่มีปัจจัยเกิดแล้วดับนั่นเองที่เป็นทุกข์ ด้วยเหตุนี้ การที่จะรู้จักโลกในวินัยของพระอริยะจึงต่างกับโลกของผู้ที่ไม่รู้ ผู้ที่ไม่รู้ก็เป็นโลกที่เกิดมาแล้วมีญาติพี่น้อง เพื่อนฝูง แต่ว่าโลกจริงๆ ถ้าไม่มีตาเห็น ไม่มีหูได้ยิน ไม่มีจมูกได้กลิ่น ไม่มีลิ้นลิ้มรส ไม่มีกายรู้สิ่งที่กำลังกระทบสัมผัส ไม่มีการคิดนึก โลกก็ไม่มี