ธรรมหลากหลายมาก
อะไรจริง สิ่งที่มีจริงเป็นธรรม ซึ่งแสดงให้เห็นว่าธรรมหลากหลายมาก แต่ไม่มีใครรู้ความจริงว่าเป็นธรรม เข้าใจเรื่องราวของสิ่งที่มีจริง ซึ่งเกิดดับเร็วมากจนไม่ประจักษ์การเกิดดับ เหมือนมายากล
ดังนั้น จึงอยู่ในโลกของความลวงจากการเกิดดับของสภาพธรรมโดยไม่รู้ตัวเลย จนกว่าจะมีการตรัสรู้ของพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าและเริ่มเข้าใจคำว่า ธรรม ว่าต้องหมายความถึงภาวะที่มีจริงๆ เราอาจจะคิดเรื่องอะไรก็ได้ แต่เมื่อเสียงปรากฏ ไม่ใช่คิด และสิ่งที่เราคิดมากเมื่อครู่นี้หายไปไหน หมดแล้วทันทีที่เสียงปรากฏ
แสดงให้เห็นว่าเสียงเป็นสิ่งหนึ่งซึ่งมีจริง ส่วนเรื่องที่คิดนั้นหมดไปพร้อมกับจิตที่คิด ถ้าจิตไม่คิด เรื่องนั้นๆ ก็ไม่มี เพราะฉะนั้น ความละเอียดของธรรมก็คือ แม้ว่าจะมีธรรมปรากฏ แต่อวิชชาความไม่รู้ ไม่สามารถที่จะเห็นความจริงว่า เป็นเพียงสิ่งซึ่งเกิดและดับไปอย่างรวดเร็ว
ผู้ที่ฟังธรรมอาจจะอยากประจักษ์การเกิดดับ ปฏิบัติคือการไปรู้ ไปเห็นความจริงของสภาพธรรม แต่เป็นเรา ถ้าไม่สามารถที่จะเข้าใจว่าขณะนี้เป็นธรรมอย่างไรก่อน มุ่งหน้าจะไปปฏิบัติเพื่อจะเห็น แต่ไม่ใช่เพื่อเข้าใจและคลายความไม่รู้จากสิ่งซึ่งปรากฏอยู่