อรรถกถาบุคคลผู้ไปตามกระแสเป็นต้น [ปุคคลบัญญัติ]
 
khampan.a
khampan.a
วันที่  7 ธ.ค. 2557
หมายเลข  25877
อ่าน  980

พระอภิธรรมปิฎก ธาตุกถา-บุคคลบัญญัติ เล่ม ๓ - หน้าที่ ๔๒๑

อรรถกถาบุคคลผู้ไปตามกระแสเป็นต้น

    วินิจฉัย ในคำว่า "อนุโสตคามี" คือ ผู้ไปตามกระแส  เป็นต้น. บทว่า  "อนุโสตคามี"  พึงทราบได้แก่  ปุถุชนผู้ไปตามกระแส  คือ  วัฏฏะ ผู้จมลงในกระแสคือ  วัฏฏะ.  บทว่า "ปฏิโสตคามี"  คือ ผู้ไปทวนกระแส.

     คำว่า "ปฏิโสตคามี"  นี้เป็นชื่อของท่านผู้ไม่ไปตามกระแส  แต่ไปทวนกระแส. ข้อว่า  "ปาปญฺจ  กมฺม  น  กโรติ"  ได้แก่ ผู้ไม่ก้าวล่วงการกระทำบาป. ข้อว่า  "สหาปิ  ทุกฺเขน  สหาปิ  โทมนสฺเสน"  ความว่า  ครั้นเมื่อกิเลสอันเป็นปริยุฏฐานยังมีอยู่  ย่อมกระทำกรรมอันลามก  แม้กับด้วยทุกขโทมนัสที่เกิดขึ้น.  บทว่า  "ปริปุณฺณ"  ได้แก่  บรรดาสิกขาทั้ง  ๓  ไม่บกพร่องแม้สักอย่าง.  บทว่า  "ปริสุทฺธ"  ได้แก่  ไม่มีอุปกิเลส.  บทว่า  "พฺรหฺมจริย" แปลว่า  ประพฤติธรรมอันประเสริฐที่สุด.  พระโสดาบัน  และพระสกทาคามี พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ด้วยวาระนี้.

        ถามว่า  ก็บุคคลเหล่านี้  ร้องไห้อยู่ประพฤติพรหมจรรย์หรือ

        ตอบว่า  ถูกแล้ว  ท่านเหล่านี้  ชื่อว่าร้องไห้ประพฤติพรหมจรรย์  โดยการร้องไห้  ด้วยอำนาจของกิเลส.  แม้ภิกษุผู้ปุถุชนสมบูรณ์ด้วยศีล  พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงสงเคราะห์เข้าในบทว่า  "พฺรหฺมจริย"  นี้เหมือนกัน. 

       บทว่า  "ิตตฺโต"  ได้แก่  ผู้มีการดำรงตัวอยู่ได้เป็นสภาพ  ก็พระอนาคามี  ชื่อว่า  ดำรงตัวอยู่ได้เป็นสภาพ  เพราะท่านเป็นผู้มีจิตไม่หวั่นไหว  ด้วยกามราคะ  และพยาบาท  และเป็นผู้ไม่เวียนกลับมาจากโลกนั้นเป็นธรรมดา. 

      บทว่า  "ติณฺโณ" ได้แก่  ผู้ข้ามกระแสแห่งตัณหา.  บทว่า  "ปารคโต"  ได้แก่ ผู้ถึงฝั่งคือ  พระนิพพาน.  สองบทว่า  "ผเล  ติฏฺติ"  ได้แก่  ยืนอยู่บนบก  คือ อรหัตผลและสมาปัตติผล.  บทว่า  "เจโตวิมุตฺตึ"  ได้แก่  ผลสมาธิ.  บทว่า "ปญฺาวิมุตฺตึ" ได้แก่   ผลญาณ.  สองบทว่า  "อย  วุจฺจติ"  ความว่า  พระขีณาสพ  ผู้ข้ามกระแสตัณหาไปแล้ว  ถึงฝั่ง คือ พระนิพพานแล้ว  ยืนอยู่บนบก คือ อรหัตผลและสมาปัตติผล  ท่านเรียกว่าเป็น  "พราหมณ์".  ก็พระขีณาสพนี้ชื่อว่าเป็นพราหมณ์ เพราะท่านเป็นผู้มีบาปอันลอยเสียแล้ว.



  ความคิดเห็นที่ 1  
 
นายประถาษไวยวิรี
วันที่ 18 ก.ย. 2558

ขออนุโมทนาจ

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
ใหญ่ราชบุรี
ใหญ่ราชบุรี
วันที่ 15 เม.ย. 2559

ขออนุโมทนาค่ะ 

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ