Print 
มัคโค (มรรค) หมายถึงอะไร
 
นาวาเอกทองย้อย
นาวาเอกทองย้อย
วันที่  31 ธ.ค. 2554
หมายเลข  20265
อ่าน  5,904

     กระผมอ่านกระทู้ในหัวข้อ นิพพานอยู่ที่ไหน จะไปทางไหน (ตั้งกระทู้เมื่อ 24 ธ.ค. 2554) มีข้อความตอนหนึ่งว่า  กิเลเส มาเรนโต คัจฉะติ เอเตนาติ มัคโค ฯ  กิเลเส - กิเลส ๑๐ ประการ ซึ่งแยกออกเป็น ๑,๕๐๐  อย่างนั้น  มาเรนโต - กำจัดตัดฆ่าให้ขาดสะบั้นลงไป  คัจฉะติ -  ดำเนินไปอยู่  เอเตนาติ - เพราะเหตุที่กำจัดตัดฆ่ากิเลสให้ขาดสะบั้นลงไปแล้ว  ดำเนินไปอยู่อย่างนั้น มัคโค - จึงได้ชื่อว่า มรรค คือ การกำจัดมวลกิเลสแล้วดำเนินไปสู่พระนิพพาน เรียกว่า มรรค ดังนั้น การดำเนินไปสู่พระนิพพานก็ต้องดำเนินไป ตามมรรค ๔ ประการ (โสดาปัตติมรรค สกทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตตมรรค) นั่นเอง เพราะมรรคก็คือทางสายเอกสู่นิพพาน

      เกิดความสงสัยว่า มรรค ตามคำบาลีที่ยกมา (กิเลเส มาเรนโต คัจฉะติ เอเตนาติ มัคโค ฯ) หมายถึงอะไร ? มรรค 4 ตามข้อความในกระทู้ (โสดาปัตติมรรค สกทาคามิมรรค อนาคามิมรรค อรหัตตมรรค) ? หรือว่า มรรค 8 คือ สัมมาทิฏฐิ ฯลฯ สัมมาสมาธิ ?

      ขอพึ่งสติปัญญาของท่านผู้รู้ด้วยครับ ขอขอบพระคุณล่วงหน้ามา ณ ที่นี้


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
khampan.a
khampan.a
วันที่ 31 ธ.ค. 2554 18:17 น.

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น     

     ก่อนอื่นก็ต้องแปลคำว่า มรรค  ก่อน ว่ามรรค  หมายถึง หนทาง ซึ่งมีทั้งทางถูกกับทางผิด ถ้าเป็นหนทางที่ถูกต้องเป็นไปเพื่อการอบรมเจริญปัญญา  ขัดเกลากิเลส จนกว่าจะดับได้อย่างหมดสิ้น ก็เป็นหนทางที่ถูกต้อง(สัมมามรรค,อริยมรรค) เริ่มต้นด้วยความเข้าใจถูกเห็นถูก(สัมมาทิฏฐิ) เป็นต้น แต่ถ้าเป็นหนทางที่ผิด ที่ไม่ได้เป็นไปเพื่อความเจริญขึ้นของปัญญา  มีแต่จะทำให้อกุศลเพิ่มพูนมากยิ่งขึ้น ตรงกันข้ามกับหนทางที่ถูกต้องอย่างสิ้นเชิง นั่นเป็นมิจฉามรรค อันมีพื้นฐานมาจากความเห็นผิดและความไม่รู้      

     การที่จะรู้แจ้งอริยสัจจธรรม ดับกิเลสได้ตามลำดับขั้นนั้น ต้องดำเนินตามหนทางที่ถูกต้อง คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ เท่านั้น  ซึ่งก็ต้องเริ่มตั้งแต่ในขั้นของการอบรม ด้วยการฟังพระธรรมศึกษาพระธรรม สะสมความเข้าใจถูกเห็นถูกไปตามลำดับ ในขณะที่สติปัฏฐานเกิดระลึกรู้สภาพธรรมตามความเป็นจริง ขณะนั้นมรรคมีองค์ ๕ กล่าวคือ สัมมาทิฏฐิ  สัมมาสังกัปปะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ  เกิดขึ้นพร้อมกัน  เป็นการอบรมมรรค อันเป็นโลกิยมรรค  ยังไม่ถึงขั้นที่เป็นโลกุตตระ เพราะมรรคทั้ง ๘ องค์ จะประชุมพร้อมกันในขณะที่มรรคจิต ผลจิตเกิดขึ้นเท่านั้น      

     ดังนั้นจากประเด็นคำถามที่ท่านนาวาเอกทองย้อยได้ถามนั้น มรรค ๔ คือ โสตาปัตติมรรคจนถึงอรหัตตมรรคนั้น ก็ไม่พ้นไปจากอริยมรรคมีองค์ ๘ นั่นเอง ซึ่งเป็นองค์มรรคทั้ง ๘ ที่เกิดร่วมกับมรรคจิต ๔ คือ โสตาปัตติมรรคจิต  สกทาคามิมรรคจิต  อนาคามิมรรคจิต และอรหัตตมรรคจิต  ทำกิจประหารกิเลส  ตามสมควรแก่มรรคของตน ๆ ซึ่งถ้าไม่เดินทางตามที่ถูกต้อง ซึ่งเป็นอริยมรรคมีองค์ ๘ แล้ว ก็ย่อมไม่มีวันถึงขณะที่มรรคจิตและผลจิต จะเกิดได้เลย ครับ                 ขอเชิญคลิกอ่านข้อความเพิ่มเติมได้ที่นี่ครับ                                                    
กิจของอริยสัจจ์ ๔                                                         
อริยมรรค                                                        
มรรคมีองค์ ๘                                                         
มรรคสมังคี  
ขอเชิญคลิกฟังและอ่านคำบรรยายของท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ได้ที่นี่ครับ
ธรรมะที่เป็นหนทาง
...ขออนุโมทนาในกุศลจิตของทุก ๆ ท่านครับ...

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
paderm
paderm
วันที่ 31 ธ.ค. 2554 19:41 น.

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 249
ความหมายของมรรค
1. มรรค หรือ หนทางนี้นั้น  ชื่อว่าอริยะ  เพราะทำกิเลสให้อยู่ห่างไกลบ้าง  
2. มรรค คือ ความเป็นไปพร้อมเพื่อละข้าศึก (กิเลส)บ้าง
3. มรรค คือ หนทางที่พระอริยะแสดง
4. มรรค  คือ หนทางที่ได้ความเป็นพระอริยะ
5. (มรรค) ชื่อว่ามีองค์ ๘ เพราะประกอบด้วยองค์ ๘  และพ้นไปจากองค์หาได้ไม่ เปรียบเหมือนเครื่องดนตรีประกอบด้วยองค์ ๕ เป็นต้น ฉะนั้น  
6. ที่ชื่อว่ามรรค  เพราะหมายความว่า  ฆ่ากิเลสทั้งหลายไปบ้าง
7. ที่ชื่อว่า มรรค คือ ทาง ดำเนินไปสู่นิพพานบ้าง  
8.มรรค คือ อันบุคคลผู้ต้องการนิพพานแสวงหาบ้าง  
9.มรรค คือ อันบุคคลผู้ต้องการนิพพานเหล่านั้นดำเนินไป  คือปฏิบัติ ในหนทางนี้

     บทว่า  เสยฺยถีท  เป็นนิบาต.  นิบาตว่า  เสยฺยถีท  นั้น มีความหมายเท่ากับ  กตโม  โส  (แปลว่า  มรรคนั้นคืออะไรบ้าง) หรือมีความหมายเท่ากับ กตมานิ  ตานิ อฏฺงฺคานิ (แปลว่า องค์  ๘  นั้นคืออะไรบ้าง).

     ความจริงแล้ว  องค์แต่ละองค์ก็คือมรรคนั่นเอง. สมด้วยคำที่ท่านกล่าวไว้ว่า สัมมาทิฏฐิเป็นมรรคด้วย เป็นเหตุด้วย. แม้โบราณาจารย์ทั้งหลายก็กล่าวไว้ว่า  สัมมาทิฏฐิเป็นทางเป็นเหตุให้เห็น สัมมาสังกัปปะเป็นทางเป็นเหตุให้ฝังใจ (ในอารมณ์) ฯลฯ สัมมาสมาธิเป็นทางเป็นเหตุไม่ให้ฟุ้งซ่าน.
     จากข้อความที่กระผมได้ยกมาในพระไตรปิฎกที่อธิบาย มรรค นั้น มุ่งหมายถึงอริยมรรค มีองค์ 8 เป็นสำคัญ ว่าเป็นหนทาง ในการนำไปสู่การดับกิเลส ไปถึงพระนิพพาน และฆ่ากิเลสประการต่างๆ แต่ไม่ได้มุ่งหมายถึง มรรคจิต แต่ละขณะที่ เป็นโสดาปัตติมรรค สกทาคามิมรรคอนาคามิมรรค  อรหัตตมรรค เพราะในสูตร กำลังอธิบาย คือ หนทางดับกิเลส ที่เป็นทางเดียว คือ อริยมรรค มีองค์ 8 นั่นเองครับ                 

 
  ความคิดเห็นที่ 3  
 
paderm
paderm
วันที่ 31 ธ.ค. 2554 21:02 น.

ซึ่งจากข้อความที่ผู้ถาม ได้ยกมา มีดังนี้

     กิเลเส มาเรนโต คัจฉะติ เอเตนาติ มัคโค ฯ
     กิเลเส - กิเลส ๑๐ ประการ ซึ่งแยกออกเป็น ๑,๕๐๐  อย่างนั้น มาเรนโต - กำจัดตัดฆ่าให้ขาดสะบั้นลงไป คัจฉะติ -  ดำเนินไปอยู่ เอเตนาติ - เพราะเหตุที่กำจัดตัดฆ่ากิเลสให้ขาดสะบั้นลงไปแล้ว  ดำเนินไปอยู่อย่างนั้น มัคโค - จึงได้ชื่อว่า มรรค 

     ซึ่งผู้ถามได้ถามว่า มรรค ในที่นี้ มุ่งหมายถึงอะไร ซึ่ง มรรค ในที่นี้ กำลังแสดง ถึงหนทาง ที่ดำเนินไป คือ มรรค ดังนั้น จึงมุ่งหมายถึง อริยมรรค มีองค์ 8 ที่เป็นทางเดียวที่จะดับกิเลสทั้งปวงจนหมดสิ้น แต่ไม่ได้มุ่งหมายถึง มรรคจิต แต่ละมรรคจิต เพราะบางมรรคจิต มีโสดาปัตติ มรรคจิต ก็ไม่ได้ ฆ่ากิเลสจนหมดสิ้น มี กิเลสพันห้า หรือกิเลส 10 ประการจนหมดทีเดียวครับ (ดังข้อความที่ยกมา) ดังนั้น มรรค ในที่นี้จึงมุ่งหมายถึง อริยมรรค มีองค์ 8 ที่เป็นหนทางดับกิเลส เป็นสำคัญครับ อันแสดงว่าหนทาง คือ มรรค นี้ คือ อริยมรรคมีองค์ 8 เป็นหนทางดับกิเลสทั้งปวง และถึงพระนิพพานครับ ซึ่งแสดงโดยในสติปัฏฐานสูตร เป็นสำคัญครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 4  
 
เซจาน้อย
วันที่ 1 ม.ค. 2555 08:23 น.

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 5  
 
captpok
วันที่ 1 ม.ค. 2555 10:10 น.

ขอบคุณ และขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 6  
 
นาวาเอกทองย้อย
นาวาเอกทองย้อย
วันที่ 1 ม.ค. 2555 12:58 น.

สาธุ สาธุ สาธุ อนุโมทามิ

 
  ความคิดเห็นที่ 7  
 
JANYAPINPARD
JANYAPINPARD
วันที่ 24 ก.ค. 2556 12:15 น.

ขออนุโมทนาค่ะ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าสู่ระบบ