จักขุวิญญาณอาศัยปัจจัย ๔ เกิดขึ้น
 
JANYAPINPARD
JANYAPINPARD
วันที่  15 ก.ย. 2553
หมายเลข  17198
อ่าน  2,784

พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๒ - หน้าที่ 96

จักขุวิญญาณอาศัยปัจจัย ๔ เกิดขึ้น

ในข้อว่า โดยมีอุปนิสสยปัจจัยและโดยเป็นประโยชน์นั้น จักขุวิญญาณย่อมเกิดขึ้นพร้อมกับสัมปยุตธรรมทั้งหลายได้เพราะอาศัยปัจจัย ๔ คือ

อสมฺภินฺนตฺตา จกฺขุสฺส เพราะจักขุประสาทยังไม่แตกดับ  

อาปาถคตฺตา รูปานํ เพราะรูปมาสู่คลอง  

อาโลกสนฺนิสฺสิตํ อาศัยแสงสว่างมนสิการ

เหตุกํ อาศัยมนสิการเป็นเหตุ

บรรดาปัจจัย ๔ เหล่านั้น จักษุแม้ของคนตายย่อมเป็นของแตกดับไปสิ้น จักษุของคนมีชีวิตดับไปก็ดี หรือถูกน้ำดีหรือเสมหะหรือโลหิตขัดขวางแล้วก็ดี ไม่อาจเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ชื่อว่าแตกดับไปแล้ว เมื่อสามารถเป็นปัจจัยได้ ชื่อว่า ไม่แตกดับ

ก็เมื่อจักขุประสาทแม้ยังไม่แตกดับ แต่รูปารมณ์ภายนอกยังไม่มาสู่คลองจักษุประสาท จักขุวิญญาณก็เกิดไม่ได้ เมื่อรูปนั้นมาสู่คลองแล้ว แต่ปัจจัยที่อาศัย คือ แสงสว่างไม่มี จักขุวิญญาณก็เกิดไม่ได้

เมื่อแสงสว่างซึ่งเป็นปัจจัยนั้นมีอยู่ แต่กิริยามโนธาตุไม่ยังภวังค์ให้เปลี่ยนไป จักขุวิญญาณก็เกิดไม่ได้

เมื่อกิริยามโนธาตุทำภวังค์ให้เปลี่ยนไปได้ จักขุวิญญาณจึงเกิดขึ้น (จึงเกิดการเห็นได้)  จักขุวิญญาณเมื่อเกิดขึ้นด้วยอาการอย่างนี้ ย่อมเกิดขึ้นพร้อมกับสัมปยุตธรรมทั้งหลายโดยแท้ เพราะฉะนั้น จึงกล่าวว่า จักขุวิญญาณย่อมเกิดขึ้น เพราะได้ปัจจัย ๔ เหล่านี้ทีเดียว 


Tag  จักขุวิญญาณ
  ความคิดเห็นที่ 1  
 
pamali
วันที่ 18 พ.ย. 2553

ขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
Nongnuch
Nongnuch
วันที่ 29 พ.ย. 2553

Anumotana ka.

 
  ความคิดเห็นที่ 3  
 
คุณจิต
คุณจิต
วันที่ 27 ก.ค. 2554

ขออนุโมทนา

 
  ความคิดเห็นที่ 4  
 
boonpoj
วันที่ 3 เม.ย. 2556

ขอบคุณ และขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 5  
 
ใหญ่ราชบุรี
ใหญ่ราชบุรี
วันที่ 15 เม.ย. 2559

ขออนุโมทนาค่ะ 

 
  ความคิดเห็นที่ 6  
 
Kornhatai
Kornhatai
วันที่ 8 พ.ย. 2559

อนุโมทนาสาธุค่ะ

 
  ความคิดเห็นที่ 7  
 
วิริยะ
วันที่ 17 เม.ย. 2561

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาค่ะ 

 
  ความคิดเห็นที่ 8  
 
orawan.c
orawan.c
วันที่ 6 เม.ย. 2563

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาค่ะ 

 
  ความคิดเห็นที่ 9  
 
chatchai.k
วันที่ 17 พ.ค. 2563

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาครับ 

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ