นรชนผู้มีปัญญา
 
pornpaon
วันที่  29 เม.ย. 2552
หมายเลข  12114
อ่าน  880

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 130

   นรชนผู้มีปัญญา  ตั้งมั่นแล้วในศีล อบรมจิตและปัญญาให้เจริญอยู่  เป็นผู้มี ความเพียร  มีปัญญารักษาตนรอด  ภิกษุ นั้นพึงถางชัฏ  (ตัณหา)  นี้ได้.  บทว่า สปญฺโญ ได้แก่ ผู้มีปัญญา  โดยปฏิสนธิมาด้วยปัญญาอันเป็นไตรเหตุอันเกิดแต่กรรม.  บทว่า  จิตฺตํ  ปญฺญญฺจ  ภาวยํ  ได้แก่  ยังสมาธิและปัญญาให้เจริญอยู่.  จริงอยู่ ข้อนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส  สมาบัติ  ๘ ไว้ด้วยหัวข้อแห่งจิต  ตรัสวิปัสสนาไว้โดยชื่อว่า  ปัญญา.  บทว่า  อาตาปี  แปลว่า  มีความเพียร.  จริงอยู่  ความเพียร ตรัสเรียกว่า  อาตาปะ  เพราะอรรถว่าเป็นเครื่องเผากิเลสทั้งหลายให้เร่าร้อน. ความเพียรเป็นเครื่องเผากิเลสของนระนั้นมีอยู่เหตุนั้น นระผู้มีความเพียรนั้นจึงชื่อว่า อาตาปี  แปลว่า ผู้มีความเพียรเป็นเครื่องเผากิเลสให้เร่าร้อน. ในบทว่า นิปโก นี้  ตรัสเรียกปัญญาว่า เนปกะ.  อธิบายว่านระผู้ประกอบด้วยปัญญา  ชื่อว่า  เนปกะนั้น.  ทรงแสดงปาริหาริยปัญญา   ด้วยบทว่า  นิปโก  นี้.  อธิบายว่า  ปัญญาอันเป็นเหตุที่บุคคลพึงบริหารให้สำเร็จกิจทั้งปวง  โดยนัยว่า  นี้เป็นกาลสมควรเพื่อเรียน  (อุเทศ)  นี้เป็น กาลสมควรเพื่อสอบถาม  (ปริปุจฉา)  เป็นต้น  ชื่อว่า  ปาริหาริยปัญญา.  ในปัญหาพยากรณ์นี้  ปัญญามา ๓ วาระ.  ในปัญญาเหล่านั้น  ปัญญาที่หนึ่ง ชื่อว่า สชาติปัญญา  (ปัญญามีมาพร้อมกับการเกิด) ปัญญาที่สอง  ชื่อว่าวิปัสสนาปัญญา. ปัญญาที่สาม  ชื่อว่า ปาริหาริยปัญญา  อันเป็นเครื่องนำไปในกิจทั้งปวง.


เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ