เหตุที่ตรัสสติปัฏฐานไว้ ๔ อย่าง
 
บ้านธัมมะ
วันที่  16 พ.ย. 2551
หมายเลข  10397
อ่าน  1,011

พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 659

     เหตุที่ตรัสสติปัฏฐานไว้  ๔  อย่าง

  แต่เหตุไฉน  พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสสติปัฏฐานไว้  ๔  อย่างเท่านั้น  ไม่ยิ่งไปหย่อน  (ไปกว่านั้น) ? เพราะทรงเกื้อกูลแก่เวไนยสัตว์.   อธิบายว่า   บรรดาเวไนยสัตว์ทั้งหลาย    พวกตัณหาจริต    พวกทิฏฐิจริต  พวกสมถยานิกะ  และวิปัสสนายานิกะ   (แยก)  เป็นพวกละ  ๒  ตามอ่อนและแก่กล้า   ผู้มีตัณหาจริตอย่างอ่อน   มีกายานุปัสสนา-สติปัฏฐาน  มีอารมณ์หยาบเป็นทางแห่งความบริสุทธิ์.   แต่ผู้มีตัณหาจริตแก่กล้า  มีเวทนานุปัสสนาสติปัฏฐานที่ละเอียด  เป็นทางแห่งความบริสุทธิ์.แม้ผู้มีทิฏฐิจริตอย่างอ่อน   มีจิตตานุปัสสนาสติปักฐาน  ที่มีอารมณ์แยกออกไม่มากนักเป็นทางแห่งความบริสุทธิ์.   แต่ผู้มีทิฏฐิจริตแก่กล้า  มีธัมมา-นุปัสสนาสติปัฏฐาน   ที่มีอารมณ์แยกประเภทออกไปมาก    เป็นทางแห่งวิสุทธิ.    และสติปัฏฐานข้อแรกที่มีนิมิตจะที่พึงประสบได้ไม่ยาก    เป็นทางแห่งความบริสุทธิ์ของสมถยานิกบุคคลประเภทยังอ่อน.  ข้อที่ ๒ เป็นทางแห่งวิสุทธิสมถยานิกบุคคลประเภทแก่กล้า.    เพราะท่านดำรงอยู่ได้ไม่มั่นคงในอารมณ์ที่หยาบ.    ข้อที่  ๓  ที่มีอารมณ์แยกประเภทออกไปไม่มากนัก    เป็นทางแห่งความบริสุทธิ์แม้ของวิปัสสนายานิกบุคคลประเภทยังอ่อน.  ข้อที่   ๔  ที่มีอารมณ์แยกประเภทออกไปมาก  เป็นทางแห่งความบริสุทธิ์ของวิปัสสนายานิกบุคคลประเภทแก่กล้า.   สติปัฏฐานจึงตรัสไว้ ๔อย่างเท่านั้น  ไม่ยิ่งไม่หย่อน  ด้วยประการดังที่พรรณนามาน    ดังนี้. อีกอย่างหนึ่ง  (ที่ทรงแสดงไว้  ๔ อย่างเท่านั้น)    เพื่อละวิปลาสคือความงาม   ความสุข   ความเที่ยง   และความเป็นตน.   ความจริง   กายเป็นของไม่งาม  แต่สัตว์ทั้งหลายดำรงอยู่อย่างวิปริต   สำคัญผิดในกายนั้นว่างามสติปัฏฐานข้อที่  ๑  ตรัสไว้สำหรับสัตว์เหล่านั้น  เพื่อให้ละสุภวิปลาสนั้น    ด้วยการเห็นว่าไม่งามในกายนั้น.   และในเวทนาเป็นต้น    แม้ที่สัตว์ทั้งหลายยึดถือว่า  เป็นสุข  เที่ยง  เป็นอัตตา  (ก็มีนัยนี้คือ)  เวทนา   เป็นทุกข์  จิตไม่เที่ยง  ธรรมทั้งหลายเป็นอนัตตา  แต่สัตว์เหล่านั้นดำรงอยู่อย่างวิปริต  สำคัญผิดในเวทนา  จิต  และธรรมเหล่านั้นว่า  เป็นสุข  เที่ยงและเป็นอัตตา  ตรัส  ๓  อย่างที่เหลือไว้สำหรับสัตว์เหล่านั้น  เพื่อให้ละวิปลาสที่เหลือเหล่านั้น  ด้วยการเห็นเวทนาเป็นต้นเหล่านั้นว่า  เป็นทุกข์เป็นต้น  ดังนี้. เมื่อเป็นเช่นนี้  สติปัฏฐาน  ก็ควรเข้าใจไว้ว่า  พระองค์ตรัสไว้๔  อย่างเท่านั้น  ไม่ยิ่งไม่หย่อน  (ไปกว่านี้)  ก็เพื่อให้ละสุภวิปลาสสุขวิปลาส  นิจจวิปลาส  และอัตตวิปลาส.  และไม่ใช่เพียงตรัสไว้เพื่อให้ละวิปลาสอย่างเดียวเท่านั้น  แต่ควรเข้าใจไว้ว่า  ตรัสไว้  ๔  อย่างเท่านั้นก็เพื่อให้ละโอฆะ  ๔  โยคะ  ๔  อาสวะ  ๔  คันถะ  ๔  และอุปทานทั้ง  ๔  และอคติ  ๔  ด้วย   เพื่อให้กำหนดรู้อาหารทั้ง  ๔  ด้วย.  นี้เป็นนัยตามปกรณ์ก่อน.


Tag  เหตุที่ตรัสสติปัฏฐานไว้ ๔
  ความคิดเห็นที่ 1  
 
เมตตา
เมตตา
วันที่ 16 พ.ย. 2551

ขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
คุณ
วันที่ 26 ก.ย. 2552

ขออนุโมทนาค่ะ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ