สติและสติปัฏฐาน

ในขณะนี้ เป็นนามธรรม เป็นรูปธรรม ถ้าสติปัฏฐานไม่เกิดเราก็ฟังเรื่องของนามธรรม รูปธรรม มีความเข้าใจทีละเล็กทีละน้อยเรื่องของนามธรรม รูปธรรม แต่ขณะที่ฟังนี้เป็นสติขั้นฟัง กุศลใดๆ ทั้งหมดที่จะขาดสติเจตสิก ไม่มีเลย ไม่ว่าจะเป็นทาน ไม่ว่าจะเป็นศีล ไม่ว่าจะเป็นสมถภาวนา การช่วยเหลือผู้อื่น หรือว่าวาจาที่เป็นประโยชน์ทั้งหมด ขณะนั้นเพราะจิตเกิดร่วมกับสติเจตสิกที่ระลึกเป็นไปอย่างนั้นๆ การกระทำ และคำพูดนั้นๆ จึงได้เกิดขึ้น เพราะฉะนั้นสติเป็นประโยชน์ในที่ทั้งปวง หรือจะใช้คำที่แปลกันว่าจำปรารถนาในที่ทั้งปวง ซึ่งก็หมายความถึงว่าเป็นประโยชน์ในที่ทั้งปวงเพราะสติเกิด ระลึกได้

วันนี้มีใครระลึกที่จะให้ทานบ้างหรือไม่ ไม่มี หรือมี ก็ได้ แต่ว่าระลึกที่จะฟังธรรม ถ้าสติไม่เกิด ไปแล้ว ระลึกเรื่องอื่นทันที แม้แต่ขณะที่กำลังฟังนี้ เวลาฟังแล้วก็เข้าใจ พิจารณา นั่นคือหน้าที่ของสติที่ไม่ไปอื่น แต่ระลึกสภาพที่เรื่องราวที่กำลังได้ยินได้ฟัง และปัญญาก็สามารถที่จะเกิดค่อยๆ เข้าใจ เป็นสภาพธรรมทั้งหมด คือจิตเจตสิกทั้งหมด แต่ว่าให้ทราบว่า ต้องรู้ลักษณะของสติว่าเป็นธรรมฝ่ายดี และก็เกิดกับกุศลทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นขั้นทาน สติก็ระลึกเป็นไปในการให้ บางคนก็อาจจะมีเสื้อผ้าหลายๆ ตัว เกิดคิดบ้างหรือไม่ว่าตัวนี้จะให้ใคร เป็นประโยชน์กับใคร นั่นคือสติ ไม่ใช่เรา ทั้งๆ ไม่เคยเป็นเราทำกุศล แต่ความจริงคือสติเกิดขึ้น จึงเป็นไปในกุศล แล้วแต่ว่าระดับไหน ระดับทาน ระดับศีล ระดับสมถะ หรือว่าระดับสติปัฏฐาน

เพราะฉะนั้น สติปัฏฐานเป็นเรื่องใหญ่ เป็นเรื่องที่ถ้าไม่มีพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่มีใครอบรมเจริญสติปัฏฐาน เพราะว่าจากการตรัสรู้จึงสามารถที่จะรู้ว่า หนทางจริงๆ ที่จะทำให้รู้ลักษณะของสภาพธรรม ไม่ใช่เพียงระดับขั้นฟัง แต่ขั้นประจักษ์แจ้งในความเป็นนามธรรม และรูปธรรม ต้องเป็นเมื่อสติเกิด แล้วก็ระลึกลักษณะของสภาพธรรม เพราะฉะนั้นต้องมีความเข้าใจสภาพธรรมก่อน ถ้าไม่มีความเข้าใจสภาพธรรม สติปัฎฐานจะเกิดได้ไหม เรียกชื่อกันว่าสติปัฎฐาน แต่ตัวจริงไม่ใช่สติปัฎฐาน ของปลอมกับของจริงใช่ไหม ดอกไม้ปลอมกับดอกไม้จริง ถ้าไม่ใช่ของจริง ก็ต้องเป็นของปลอม ไม่ใช่สติก็ไปเรียกว่าสติ ทั้งๆ ที่ไม่ใช่สติ ตอนนี้ รู้จักตัวปลอมตัวจริงไหม ถ้าตัวจริงยังไม่เกิด ก็รู้ไม่ได้ว่าอะไรจริง จนกว่าสภาพที่เป็นจริงเกิด เมื่อนั้นก็จะรู้ว่าสภาพจริงๆ เป็นอย่างนี้