พระผู้มีพระภาคทรงจำแนกธรรม พอ.4225

วิ.     สำหรับธรรมที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงก็จำแนกจิตโดยชาติต่าง ๆ หรือแม้ธรรมที่เกิดร่วมด้วยก็โดยชาติต่าง ๆ  ถ้าเราพิจารณาว่ากลุ่มธรรมที่เกิดร่วมกันกับจิตหรือว่าเจตสิกก็จะมีกลุ่มของเขาอยู่ซึ่งโดยตามความเป็นจริงก็คือเป็นอย่างนั้น อย่างเช่นบางประเภทก็เป็นได้ทั้ง ๔ ชาติ หรือบางประเภทก็เป็นได้แค่ชาติเดียว หรือบางประเภทก็เป็นได้ ๓ ชาติ อย่างเช่นถ้าเราพิจารณาถึงจิต ยกตัวอย่างสัพพจิตตสาธารณเจตสิกหรือว่าเจตสิกที่ประกอบกับจิตทุกประเภท คือไม่ว่าจิตประเภทไหนเมื่อเกิดขึ้นก็ต้องมีเจตสิกอย่างน้อย ๗ ประเภทที่เกิดร่วมด้วยทุกครั้ง อย่างเช่นผัสสะโดยสภาพก็คือกระทบอารมณ์ เมื่อจิตเกิดก็ต้องมีผัสสะที่กระทบอารมณ์ และโดยกิจก็คือประสานจิตกับอารมณ์ ฉะนั้นไม่ว่าจิตเกิดขึ้นเป็นชาติใดก็ตาม ก็ต้องมีผัสสะที่เกิดขึ้นกระทบอารมณ์นั้น เพราะเหตุว่าถ้าไม่มีผัสสะ จิตหรือเจตสิกประเภทต่าง ๆ ก็ไม่สามารถเกิดขึ้นได้เลย เพราะเหตุว่าไม่มีผัสสเจตสิกที่เกิดขึ้นกระทบอารมณ์ที่กำลังรู้ในขณะนั้น ฉะนั้นเมื่อผัสสะเกิดก็สามารถเกิดกับจิตทุกประเภท ก็คือเกิดได้ทั้ง ๔ ชาติคือเป็นทั้ง ๔ ชาติ ส่วนจิต เจตสิกบางประเภทอย่างเช่นอกุศลเจตสิกคือมีชาติเดียว เกิดขึ้นก็ต้องเป็นชาติอกุศลประเภทเดียวเท่านั้น อย่างเช่นโมหะ อหิริกะ อโนตตัปปะ อุทธัจจะ ซึ่งสภาพเหล่านี้จะเกิดเป็นวิบากก็ไม่ได้ จะเกิดเป็นกิริยาหรือกุศลใด ๆ ก็ไม่ได้ทั้งสิ้น ต้องเป็นชาติเดียวคืออกุศล ส่วนเจตสิกบางประเภท เช่น สติเจตสิกเป็นสภาพที่ระลึกได้

 

 

           

 

 


หัวข้อหมายเลข  11133
ปรับปรุง  30 ม.ค. 2561