กว่าจะมีความเข้าใจที่มั่นคงจริงๆ
ถ้าไม่มีการฟังจนกระทั่งเข้าใจ จะมีขณะที่กำลังกระทบ แล้วรู้ว่าเป็นธรรมได้หรือ ก็เพียงแค่จำและตอบได้ แต่ขณะที่กำลังกระทบจริงๆ ไม่ได้รู้ว่าเป็นธรรม จนกว่าจะมีความเข้าใจที่มั่นคงจริงๆ ธรรมก็ปรากฏเหมือนเดิม แข็งก็เป็นแข็ง วันนี้มีแข็งกี่ครั้งก็ต้องเป็นเช่นเดิม แต่ว่าเริ่มมีความเข้าใจในแข็งซึ่งเป็นธรรมอย่างหนึ่ง เป็นหนึ่งขณะในสังสารวัฏฏ์
สังสารวัฏฏ์ คือการเกิดดับสืบต่อของธรรม ไม่มีที่สิ้นสุด ตั้งแต่เกิดจนตาย แล้วเกิดอีก แล้วก็ตายอีก คือ การปรากฏของธรรม เพราะเป็นสิ่งที่จิตซึ่งเป็นธาตุรู้ เกิดขึ้นรู้ ขณะใดก็ตาม ตามปกติเช่นนี้และวันไหน ขณะใดเข้าใจว่ามีแต่แข็ง ขณะนั้นเพราะแข็งเท่านั้นที่ปรากฏ นั่นคือเริ่มรู้แข็ง หมดความสงสัยหรือยัง
ไม่หมดเพราะว่ามากมาย นี่เพียงนิดเดียวที่เพิ่งเริ่มจะเกิด เพราะว่ามีความเข้าใจ และกว่าจะเป็นธาตุรู้ที่กำลังรู้แข็ง ถ้าเป็นธาตุรู้ที่รู้แข็ง ก็เหมือนธาตุรู้ที่กำลังเห็นสิ่งที่ปรากฏทางตา ไม่ได้ต่างกันเลย เพียงแต่ว่าลักษณะที่ถูกรู้นั้น ต่างกัน คือสิ่งที่ถูกรู้อย่างหนึ่งเป็นแข็ง อีกอย่างหนึ่งเป็นสิ่งที่ปรากฏให้เห็น อีกอย่างหนึ่งเป็นเสียง อีกอย่างหนึ่งเป็นกลิ่น
เห็นความเสมอกันของธาตุรู้ คือ ธาตุรู้สิ่งหนึ่งสิ่งใดที่ปรากฏ จะเห็นขณะนี้ ก็รู้ลักษณะของสิ่งที่กำลังปรากฏว่าเป็นเช่นนี้ จะได้ยินเสียง ขณะนี้เสียงปรากฏ ธาตุรู้คือรู้เสียงที่กำลังปรากฏ เมื่อครู่นี้เสียงก็ปรากฏ แล้วผ่านไป แล้วก็ดับไป แล้วขณะไหนที่กำลังเริ่มเข้าใจว่า ขณะนั้นเป็นแต่เพียงเสียง ไม่มีอย่างอื่นเลยทั้งสิ้น หรือว่าจะรู้ลักษณะของสภาพรู้ที่กำลังได้ยินเสียง
