ความเข้าใจเรื่องกรรม
ผู้ฟัง หนูต้องไปโรงพยาบาลเพื่อที่จะรักษาโรคของตัวเอง คือรู้เลยว่าเป็นกรรม เสร็จแล้วหนูก็มาพักที่บ้านน้องสาว คือเขาป่วยมากกว่าหนูอีก พอจะให้ความกระจ่างกับเขา คือความเข้าใจของน้องก็ยังน้อย
ท่านอาจารย์ ไม่ใช่บอกให้เชื่อ ต้องเข้าใจธรรมคือสิ่งที่มีจริง จะไปบอกว่านี่กรรม นั่นเหตุของกรรม ฟังไม่ออกหรอก มันชั่วคราวใช่ไหม
ที่บอกว่าเป็นโรคเกิดจากกรรม ถามว่าตอนไหน ต้องให้ชัดเจน เราจะไปเหมาได้หรือว่านี่เกิดจากกรรม หรือเกิดจากจิต หรือเกิดจากอุตุ หรือเกิดจากอาหาร ธรรมเป็นเรื่องตรงแล้วก็ชัด แสดงว่าความเข้าใจของคนพูดแค่ไหน ที่บอกว่าเป็นโรคของกรรมหมายความว่าอย่างไร
ต้องบอกให้ชัดเจนขณะเจ็บ ตรงเจ็บนั่นแหละ ถ้าไม่มีกรรมที่จะทำให้มีกายปสาทซึมซาบอยู่ทั่วตัว อย่างต้นไม้ใบหญ้าไม่มีกายปสาท ทำอย่างไรก็ไม่เจ็บ แต่สิ่งที่มีชีวิตทั้งหมด กรรมทำให้รูปหนึ่งเกิดขึ้นทั่วตัว เป็นรูปที่สามารถกระทบกับรูปเย็นร้อนอ่อนแข็งภายนอกได้ แตะหน้าผาก แตะนิ้วหรืออะไรก็ตามแต่ ตรงไหนที่สามารถที่จะสัมผัสกระทบ เกิดความรู้สึกสุขหรือทุกข์ นั่นคือได้กระทบกับกายปสาท
ถ้าที่ใดที่ไม่มีกายปสาท ใครไปทำให้เกิดได้ไหม เราต้องคิดแล้ว ใครไปทำให้เกิดได้ไหม หมอทำได้ไหม คนไม่มีตา และหมอไปทำให้เกิดตาได้ไหม ไปเอาอะไรมาทำให้เกิดตา ตานี้ไม่ใช่ตาขาวตาดำทั้งหมด เฉพาะส่วนที่สามารถกระทบกับสิ่งที่กระทบกันได้ คือที่กำลังปรากฏให้เห็น ใครไปทำได้ไหม ไม่ได้ใช่ไหม ทำรูปตาให้เกิดได้ เอาส่วนผสมอย่างไรมาทำก็ได้ แต่ให้มีจักขุปสาท รูปที่มองไม่เห็นเลยอยู่กลางตา ที่กำลังกระทบกับสิ่งที่กระทบกันได้ คือที่ปรากฏให้เห็นเท่านั้น กระทบเสียงไม่ได้ กระทบแข็งอะไรก็ไม่ได้ จึงมีการรู้สิ่งที่กำลังปรากฏที่กระทบตา เพราะฉะนั้น ตัวตาจริงๆ ใครไปทำให้เกิดไม่ได้เลย
รูปบางรูปเกิดจากกรรม เฉพาะกรรมเท่านั้นที่ทำให้เกิดรูปนั้น รูปบางรูปเกิดจากจิต กรรมก็ทำให้เกิดไม่ได้นอกจากจิต รูปบางรูปก็เกิดจากอุตุ ความเย็นความร้อน รูปบางรูปก็เกิดจากอาหารที่บริโภคเข้าไป
เราต้องศึกษาโดยละเอียดเพื่อรู้ว่าไม่มีใครไปทำอะไรได้เลย เป็นเรื่องของธรรมล้วนๆ ทั้งหมด ที่แสดงไว้ละเอียดยิ่ง ก่อนอื่นให้รู้ว่าไม่ใช่เรา เพราะอะไร เพราะเป็นธรรม เป็นรูปธรรมไม่รู้อะไรเลย กับเป็นนามธรรมซึ่งเป็นสภาพรู้ ต้องเข้าใจ ๒ อย่างนี้ชัดเจนก่อน ไม่เช่นนั้นเรื่องกรรมก็ฟังไปเรื่อยๆ