เรื่องพระบรมสารีริกธาตุ
ผู้ฟัง เรื่องของพระธาตุ ซึ่งผมเคยไปมูลนิธิฯ ที่นั่นก็มีพระธาตุ ข้อสงสัยคือว่า พระธาตุในปัจจุบันนี้กับพระธาตุที่ปรากฏในหลักฐานคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา ต่างกันหรือเหมือนกันอย่างไร
ท่านอาจารย์ ในที่นี้ไม่มีพระบรมสารีริกธาตุ ไม่มีแม้พระพุทธรูป แต่ก็ยังสามารถที่จะระลึกถึงพระธรรมได้ เพราะฉะนั้นถ้าเพียงแต่มีพระพุทธรูปหรือพระบรมสารีริกธาตุ เเล้วกราบไหว้โดยไม่ได้ระลึกถึงพระธรรม ประโยชน์ก็จะน้อยมาก เพราะเหตุว่าการที่จะมีพระบรมสารีริกธาตุ และมีพระพุทธรูปเป็นเครื่องเตือนให้ระลึก แต่ว่าถ้าไม่ศึกษาพระธรรมขณะนั้นไม่เกิดกุศลจิตที่จะรู้ว่า พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงสิ่งที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งให้พุทธศาสนิกชนได้เข้าใจ เพราะเหตุว่าจริงๆ แล้วเวลาที่พูดคำภาษาบาลีเช่นคำว่า ปัญญา ความหมายจริงๆ คือเข้าใจ
ขณะที่เห็นพระพุทธรูปหรือพระบรมสารีริกธาตุแล้วเข้าใจว่าอย่างไร เข้าใจว่าเป็นส่วนของพระกาย หรือเข้าใจว่าเป็นสิ่งที่เตือนให้ระลึกถึงพระคุณ แต่สำหรับผู้ที่ไม่รู้จักพระคุณจะไม่มีการระลึกเลยเพราะว่าไม่ได้เข้าใจพระคุณ อย่างมากที่กระทำกันคือเพียงกราบไหว้นมัสการ ซึ่งไม่พอ ความเคารพจริงๆ คือเคารพในความเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยที่ผู้ที่เป็นสาวกนั้นศึกษาคำสอน จนกระทั่งไม่เข้าใจผิดในคำสอน ไม่ทำให้พระศาสนาคลาดเคลื่อน เป็นผู้ที่ตรงและจริงใจ เคารพบูชาสูงสุดด้วยการที่ไม่ศึกษาโดยประมาทแล้วประพฤติปฏิบัติตาม ตามสมควรกับที่เข้าใจถูก และเป็นผู้ที่ไม่ประมาทที่จะหลงเข้าใจผิดในพระธรรมซึ่งลึกซึ้ง นี่คือการเคารพบูชาอย่างสูงสุด
ดังนั้น การจะมีพระบรมสารีริกธาตุ หรือมีพระพุทธรูปที่ไหนอย่างไรนั้น ประโยชน์จริงๆ คือเพื่อให้ได้เข้าถึงการเคารพอย่างสูงสุดในพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะเพียงเเต่การกล่าวว่าเคารพพระรัตนตรัยสูงที่สุดนั้นไม่พอ เคารพจริงคือ ศึกษา เข้าใจถูกต้องและประพฤติปฏิบัติตามด้วย