มานะ
 
บ้านธัมมะ
วันที่  11 ต.ค. 2550
หมายเลข  5078
อ่าน  913

การอบรมเจริญเมตตานั้นจะเป็นไปได้เมื่อรู้ลักษณะของเมตตา คือไมตรี ความรู้สึกเป็นมิตร ความสนิทสนม ความเกื้อกูล ความนำประโยชน์สุขให้ ขณะใดที่เมตตาเกิด ขณะนั้นจิตอ่อนโยนปราศจากมานะ ซึ่งเป็นสภาพธรรมที่ยกตนสำคัญตนและข่มบุคคลอื่น

การอบรมเจริญเมตตาจริงๆ นั้นจะขัดเกลาอกุศลธรรมหลายอย่างปกติ อาจจะไม่รู้สึกตัวว่ามีมานะ อิสสา มัจฉริยะ โทสะ และอกุศลธรรมอื่นๆ มากน้อยแค่ไหน เมื่ออบรมเจริญเมตตาขึ้นอกุศลธรรมเหล่านั้นก็จะละคลายลดน้อยไปด้วย ผู้ที่ใคร่จะขัดเกลามานะ และเจริญเมตตาเพิ่มขึ้น ควรรู้ลักษณะของมานะ

ซึ่งข้อความในอัฏฐสาลินี นิกเขปกัณฑ์ อธิบายนิทเทสมานสังโญชนฺ์ (๑๑๒๑) มีว่าที่ชื่อ "ความถือตัว"เนื่องด้วยกระทำมานะ คำว่า"กิริยาถือตัวความถือตัว" แสดงขยายถึงอาการ และภาวะ ที่ชื่อว่า"การยกตน"เกี่ยวกับการเชิดชูตน การยกตนเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ย่อมยังบุคคลนั้นให้เทิดขึ้น คือสถาปนาตนยกขึ้นไว้เหตุนั้นจึงชื่อว่า"ความเทิดตน"ที่ชื่อว่า"การเชิดชูตนดุจธง"โดยความหมายว่าทำตัวให้เด่นขึ้น(ทำให้เด่นหรือสำคัญขึ้น)ที่ชื่อว่า"การยกจิตขึ้น"ด้วยอรรถว่า ประคองจิตไว้โดยความหมายว่ายกขึ้นไว้บรรดาธงหลายคัน ธงที่ยกขึ้นสูงกว่าเขาชื่อว่า "เกตุ" หมายความว่า ธงเด่น มานะเกิดขึ้นบ่อยๆ ก็เปรียบได้กับธงเด่น โดยเทียบกับมานะต่อๆ มา เหตุฉะนั้นจึงชื่อว่า "เกตุ"แปลว่าดุจธงเด่น ธรรมชาติที่ชื่อว่า"เกตุกมฺย"ด้วยอรรถว่าปรารถนาเป็นดุจธง ภาวะแห่งธรรมชาติที่ต้องการดุจธง ชื่อว่า เกตุกมฺยตา แปลว่าความต้องการเป็นดุจธง และความต้องการเป็นดุจธงนั้นเป็นของจิตไม่ใช่ของตน ด้วยเหตุนั้นจึงตรัสว่า"ความที่จิตต้องการเป็นดุจธง"จริงอยู่ จิตที่สัมปยุตต์ด้วยมานะ ย่อมปรารถนาเป็นดุจธงและภาวะแห่งจิตนั้น ชื่อว่าความต้องการเป็นดุจธงได้แก่"มานะ"ที่นับว่าเป็น ดุจธง ที่กล่าวถึงลักษณะของมานะก็เพื่อเปรียบเทียบให้เห็นลักษณะของอกุศลธรรมซึ่ไมใชลัษณะ อาการที่อ่อนโยนสนิทสนม เป็นไมตรีกับผู้อื่นผู้ที่อบรมเจริญเมตตานั้น เมื่อสติสัมปชัญญะเกิด จึงจะรู้ได้ว่าขณะนั้นเป็นกุศลหรืออกุศล ขณะใดมีมานะขณะนั้นไม่ใชเมตตา   

 ..จากหนังสือ "เมตตา" เปิดอ่าน  --> คลิกที่นี่


  ความคิดเห็น 1  
 
ตุลา
วันที่ 11 ต.ค. 2550

ขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็น 2  
 
JANYAPINPARD
JANYAPINPARD
วันที่ 11 ต.ค. 2550

   อนุโมทนาคะ

 
  ความคิดเห็น 3  
 
Komsan
วันที่ 12 ต.ค. 2550

   ขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็น 4  
 
chatchai.k
chatchai.k
วันที่ 28 มิ.ย. 2563

ขออนุโมทนาครับ 

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ