มิจฉัตตติกเหตุทุกะ (๑๕. มิจฉัตตติกะ ๑. เหตุทุกะ)

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 831

มิจฉัตตติกเหตุทุกะ

(๑๕. มิจฉัตตติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๒๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น อนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๒๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๓๒๕] ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 832

ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปาก ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ.

    สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

เหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๒๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๓๒๗] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 833

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๔. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อธิปติปัจจัย

    [๓๒๘] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. อนันตรปัจจัย

    [๓๒๙] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๔. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ

    ๕. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 834

๗. อุปนิสสยปัจจัย

    [๓๓๐] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    ๔. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    ๕. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    ๖. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    ๗. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๓๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 835

ปัจจนียนัย

    [๓๓๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

    [๓๓๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

    [๓๓๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ... ฯลฯ

    แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

นเหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๓๕] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม อาศัยนเหตุ- ธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๒. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรม ที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑ - ๒ - ๓)

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 836

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม อาศัยนเหตุ- ธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรม ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๖. นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม และนเหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๗. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรม ที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๘. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรม ที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๙. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรม ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 837

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

    [๓๓๗] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรม ที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

ปัจจนียนัย

    [๓๓๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

    [๓๓๙] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาร ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

    [๓๔๐] เพราะเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ... ฯลฯ

    สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

นเหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. อารัมมณปัจจัย

    [๓๔๑] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 838

    ๒. นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๓. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. อธิปติปัจจัย

    [๓๔๒] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ

    ๖. นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    ๗. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 839

    ๘. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๓. อนันตรปัจจัย

    [๓๔๓] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๒. นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๓. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ- ธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๔๔] ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๘ วาระ ในอนันตรปัจจย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 840

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๓๔๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๑๓ วาระ ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

    [๓๔๖] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

    [๓๔๗] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ... ฯลฯ

    แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

    มิจฉัตตติกเหตุทุกะ จบ