๑. สุทธกสูตร ว่าด้วยอินทรีย์ ๕

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค เล่ม ๕ ภาค ๒ - หน้า 44

สุขินทริยวรรคที่ ๔

๑. สุทธกสูตร

ว่าด้วยอินทรีย์ ๕

    [๙๑๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ประการนี้ ๕ ประการเป็นไฉน คือ สุขินทรีย์ ๑ ทุกขินทรีย์ ๑ โสมนัสสินทรีย์ ๑ โทมนัสสินทรีย์ ๑ อุเบกขินทรีย์ ๑ อินทรีย์ ๕ ประการนี้แล.

    จบสุทธกสูตรที่ ๑

สุขินทริยวรรควรรณนาที่ ๔

อรรถกถาสุทธกสูตร

    สุขินทริยวรรคที่ ๔ สุทธกสูตรที่ ๑.

    ความเป็นสุขและเป็นอินทรีย์เพราะอรรถว่าใหญ่ กล่าวคือ เป็นอธิบดีแห่งธรรมทั้งหลายที่เกิดร่วมกันนั้น เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่า สุขินทรีย์.

    แม้ในทุกขินทรีย์เป็นต้นก็นัยนี้แหละ.

    และในอินทรีย์เหล่านั้น สุขินทรีย์ ทุกขินทรีย์ และโทมนัสสินทรีย์เป็นกามาวจรอย่างเดียว อรูปาวจร ^(๑) รูปาวจร เว้นโสมนัสสินทรีย์ที่เหลือ เป็นไปในสามภูมิ.

    อุเปกขินทรีย์เป็นไปในสี่ภูมิ.

    จบอรรถกถาสุทธกสูตรที่ ๑

    (๑) อรูปาวจรฌานและรูปาวจรฌาน (เฉพาะจตุตถฌาน) ไม่ประกอบด้วย โสมนัสสินทรีย์. รูปาวจรฌานที่เหลือ ประกอบด้วยโสมนัสสินทรีย์.