๕๕. วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตร

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค เล่ม ๓ - หน้า 597ก

๕๕. วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตร

    [๕๘๕] กรุงสาวัตถี. ดูก่อนวัจฉะ เพราะกรรมคือการไม่เห็นประจักษ์ในวิญญาณ ในเหตุเกิดแห่งวิญญาณ ในความดับแห่งวิญญาณ ในปฏิปทาที่จะให้ถึงความดับแห่งวิญญาณ จึงเกิดทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้ขึ้นในโลกอย่างนี้ว่า โลกเที่ยงบ้าง ฯลฯ สัตว์หลังจากตายแล้วย่อมเกิดอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เกิดอีกก็หามิได้บ้าง ดูก่อนวัจฉะ ข้อนี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้เกิดขึ้นในโลกว่า โลกเที่ยงบ้าง โลกไม่เที่ยงบ้าง โลกมีที่สุดบ้าง โลกไม่มีที่สุดบ้าง ชีพก็อันนั้น สรีระก็อันนั้นบ้าง ชีพเป็นอย่างอื่น สรีระก็เป็นอย่างอื่นบ้าง สัตว์หลังจากตายแล้วย่อมเกิดอีกบ้าง สัตว์หลังจากตายแล้วย่อมไม่เกิดอีกบ้าง สัตว์หลังจากตายแล้วย่อมเกิดอีกก็มี ย่อมไม่เกิดอีกก็บ้าง สัตว์หลังจากตายแล้วย่อมเกิดอีกก็หามิได้ ย่อมไม่เกิดอีกก็หามิได้บ้าง.

    จบ วัจฉโคตตสังยุต

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค เล่ม ๓ - หน้า 598

อรรถกถาวัจฉโคตตสังยุต

    พึงทราบวินิจฉัยในวัจฉโคตตสังยุต ดังต่อไปนี้ :-

    บทว่า อญฺาเต แปลว่า เพราะไม่รู้.

    พึงทราบความหมายในทุกบทด้วยอำนาจเป็นตติยาวิภัตติเหมือนกับดังพรรณนามาฉะนี้. ก็บทเหล่านี้ทุกบทเป็นไวพจน์ของกันและกันนั่นเองแล.

    ก็แลในสังยุตนี้พึงทราบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสูตรไว้ ๑๑ สูตร ตรัสไวยากรณะไว้ ๕๕ ไวยากรณะ.

    จบ อรรถกถาวัจฉโคตตสังยุต

รวมพระสูตรในสังยุตนี้ คือ

    ๑. อัญญาณสูตร ๕ สูตร ๖ - ๑๐. อทัสสนสูตร ๕ สูตร

    ๑๑- ๑๕. อนภิสมยสูตร ๕ สูตร ๑๖ - ๒๐. อนนุโพธสูตร ๕ สูตร

    ๒๑ - ๒๕. อัปปฏิเวธสูตร ๕ สูตร ๒๖ - ๓๐. อสัลลักขณสูตร ๕ สูตร

    ๓๑ - ๓๕. อนุปลักขณสูตร ๕ สูตร ๓๖ - ๔๐. อสมเปกขณสูตร ๕ สูตร

    ๔๑ - ๔๕. อัปปัจจเวกขณสูตร ๕ สูตร ๔๖ - ๕๐. อัปปัจจุปลักขณสูตร ๕ สูตร

    ๕๑ - ๕๔. อัปปัจจักขกัมมสูตร ๔ สูตร ๕๕. วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตร.