บุคคลผู้ถือรูปเป็นประมาณ เป็นต้น [ปุคคลบัญญัติ]
 
khampan.a
khampan.a
วันที่  19 พ.ย. 2562
หมายเลข  31307
อ่าน  63

พระอภิธรรมปิฎก ธาตุกถา-บุคคลบัญญัติ เล่ม ๓   หน้าที่ ๓๗๕

[๑๓๓]  ๑.  รูปัปปมาโณรูปัปปสันนบุคคล   บุคคลผู้ถือรูปเป็นประมาณ  เลื่อมใสในรูป  เป็นไฉน?

บุคคลบางคนในโลกนี้   เห็นรูปที่สูง  รูปที่ไม่อ้วนไม่ผอม  รูปที่มีอวัยวะสมส่วน  หรือรูปที่งามพร้อมไม่มีที่ติ   ถือเอาเป็นประมาณในรูปนั้น     แล้วจึงยังความเลื่อมใสให้เกิด   บุคคลนี้เรียกว่า   ผู้ถือรูปเป็นประมาณ   เลื่อมใสในรูป.

 ๒.  โฆสัปปมาโณโฆสัปปสันนบุคคล    บุคคลผู้ถือเสียงเป็นประมาณ  เลื่อมใสในเสียง  เป็นไฉน?

บุคคลบางคนในโลกนี้   ถือเอาประมาณในเสียงนั้น   โดยการสรรเสริญคุณที่คนอื่นพูดในที่ลับหลัง   โดยการชมเชยที่คนอื่นนิพนธ์ขึ้น  โดยการยกย่องที่คนอื่นพูดต่อหน้า  โดยการสรรเสริญที่ผู้อื่นนำไปพรรณนา ต่าง ๆ กันไป  แล้วจึงยังความเลื่อมใสให้เกิด   บุคคลนี้เรียกว่า  ผู้ถือเสียงเป็นประมาณ  เลื่อมใสในเสียง.

 ๓.  ลูขัปปมาโณลูขัปปสันนบุคคล  บุคคลผู้ถือความเศร้าหมองเป็นประมาณ   เลื่อมใสในความเศร้าหมอง  เป็นไฉน?

บุคคลบางคนในโลกนี้   เห็นความเศร้าหมองแห่งจีวร  เห็นความเศร้าหมองแห่งบาตร  เห็นความเศร้าหมองแห่งเสนาสนะ   หรือเห็นการทำทุกรกิริยามีอย่างต่าง ๆ ถือเอาประมาณในความเศร้าหมองนั้นแล้ว      จึงยังความเลื่อมใสให้เกิดขึ้น   นี้เรียกว่า   บุคคลผู้ถือความเศร้าหมองเป็นประมาณ    เลื่อมใสในความเศร้าหมอง.

๔.  ธัมมัปปมาโณธัมมัปปสันนบุคคล    บุคคลผู้ถือธรรมเป็นประมาณ    เลื่อมใสในธรรม  เป็นไฉน  ?

บุคคลบางคนในโลกนี้  เห็นศีล เห็นสมาธิ เห็นปัญญา ถือเอาธรรมนั้นเป็นประมาณแล้ว   ยังความเลื่อมใสให้เกิดขึ้น    บุคคลนี้เรียกว่า  ผู้ถือธรรมเป็นประมาณ  เลื่อมใสในธรรม.


พระอภิธรรมปิฎก ธาตุกถา-บุคคลบัญญัติ เล่ม ๓ - หน้าที่ ๓๗๘
(ข้อความบางตอนจากอรรถถา)

ก็สัตว์โลกทั้งหมดแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน    ที่ถือรูปเป็นประมาณมี  ๒ ส่วน    ที่ไม่ถือมี ๑ ส่วน.   สัตว์โลกทั้งหมดแบ่งออกเป็น ๕ ส่วน   ที่ถือเสียงเป็นประมาณมี  ๔ ส่วน   ที่ไม่ถือมี ๑ ส่วน.   สัตวโลกทั้งหมดแบ่งออกเป็น ๑๐ส่วน   ที่ถือความเศร้าหมองเป็นประมาณมี  ๙  ส่วน   ที่ไม่ถือมี ๑ ส่วน.   สัตว์โลกทั้งหมดแบ่งออกเป็นแสนส่วน    ส่วนเดียวเท่านั้น     ถือธรรมเป็นประมาณ  ส่วนที่เหลือไม่ถือธรรมเป็นประมาณ       โลกสันนิวาสนี้ถือประมาณ  ๔  อย่างอย่างนี้   ด้วยประการฉะนี้.

ในโลกสันนิวาสมีประมาณ  ๔  อย่างนี้   ผู้ที่ไม่เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าทั้งหลาย มีประมาณน้อย   ที่เลื่อมใสมีมาก  เพราะว่าบุคคลผู้ถือรูปเป็นประมาณ  ชื่อว่า  รูปอันนำมาซึ่งความเลื่อมใส   ยิ่งกว่ารูปของพระพุทธเจ้า    ย่อมไม่มี.

ผู้ที่ถือเสียงเป็นประมาณ  ชื่อว่า  เสียงอันนำมาซึ่งความเลื่อมใสยิ่งกว่าเสียงประกาศเกียรติคุณของพระพุทธเจ้า   ย่อมไม่มี.

ผู้ที่ถือความเศร้าหมองเป็นประมาณ  ชื่อว่า  ความเศร้าหมองอื่นอันนำความเลื่อมใสมา  ที่ยิ่งกว่าความเศร้าหมองของพระผู้มีพระภาคเจ้า   ผู้เป็นพระพุทธเจ้า  ผู้ละผ้าทั้งหลายที่เขาทอในแคว้นกาสี     ละภาชนะทองคำอันมีค่ามากและละปราสาทอันประกอบด้วยสมบัติทั้งปวงอันสมควรแก่ฤดูกาลทั้ง ๓     แล้วเสพผ้าบังสุกุลจีวร    บาตรอันสำเร็จด้วยศิลา    และเสนาสนะมีโคนไม้เป็นต้น  ย่อมไม่มี.

ผู้ที่ถือธรรมเป็นประมาณ  ชื่อว่า  คุณมี  ศีลเป็นต้นอื่น    อันนำมาซึ่งความเลื่อมใส   อันยิ่งกว่าคุณมีศีลเป็นต้น  ของพระตถาคต  ผู้มีศีลาทิคุณอันไม่ทั่วไปในโลกนี้ตลอดเทวโลก  ย่อมไม่มี 

ด้วยเหตุนี้  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงดำรงอยู่   เป็นเสมือนหนึ่งถือเอาโลกสันนิวาสมีประมาณ  ๔ นี้   ด้วยกำมือฉะนี้แล.



เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ