โทจตุกกะ
 
papon
papon
วันที่  23 ก.พ. 2558
หมายเลข  26213
อ่าน  1,304

เรียนอาจารย์ทั้งสองท่าน

"โทจตุกกะ" ในวิปัสสนาตอนที่ 1385 ขอความอนุเคราะห์อาจารย์ช่วยกรุณาให้คำอธิบายในเกี่ยวกับคำนี้ด้วยครับ ขอบพระคุณและขออนุโมทนาครับ


  ความคิดเห็น 1  
 
khampan.a
khampan.a
วันที่ 23 ก.พ. 2558

    ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

   โทจตุกกะ คือ หมวด ๔ ของสภาพธรรมที่เป็นอกุศลเจตสิก มี โทสะ เป็นต้น  ได้แก่ สภาพธรรมที่เป็นอกุศลเจตสิกเหล่านี้ คือ  โทสะ (ความโกรธ ความขุ่นเคืองใจ) อิสสา (ความริษยา)   มัจฉริยะ  (ความตระหนี่)   และ กุกกุกกะ  (ความเดือดร้อนรำคาญใจ)

 คำบรรยายของท่านอาจารย์สุจินต์  บริหารวนเขตต์ มีดังนี้ 

   โทสเจตสิก  เป็นเจตสิกที่หยาบกระด้าง  เป็นสภาพธรรมที่ประทุษร้าย  เดือดร้อน  ขุ่นเคือง เกิดร่วมกับโทสมูลจิต ๒  ดวง  โทสเจตสิกดับเป็นสมุจเฉทเมื่อรู้แจ้งอริยสัจจธรรมขั้นพระอนาคามีบุคคล   ฉะนั้น  พระโสดาบันบุคคลจึงยังมีความเศร้าโศกเสียใจ  เพราะยังมีโทสมูลจิตทั้ง  ๒  ดวง

   อิสสาเจตสิก  เป็นเจตสิกที่ริษยาสมบัติของผู้อื่น ทั้งรูปสมบัติ  ทรัพย์สมบัติ  คุณสมบัติ  อิสสาเจตสิกเกิดร่วมกับโทสมูลจิต  โทสมูลจิต  ๒  ดวงนั้น บางวาระก็มีอิสสาเจตสิกเกิดร่วมด้วย   บางวาระก็ไม่มีอิสสาเจตสิกเกิดร่วมด้วย   อิสสาเจตสิกดับเป็นสมุจเฉทเมื่อโสตาปัตติมัคคจิตเกิดขึ้น  รู้แจ้งอริยสัจจธรรม   ฉะนั้น พระอริยบุคคลจึงไม่มีอิสสาเจตสิกอีกเลย

  มัจฉริยเจตสิก เป็นเจตสิกที่ตระหนี่สมบัติของตน   ไม่ต้องการให้บุคคลอื่นมีส่วนร่วมใช้สอยได้รับประโยชน์ใดๆ จากสมบัติของตน  มัจฉริยเจตสิกเกิดได้กับโทสมูลจิต ๒ ดวง  แต่ไม่เกิดกับโลภมูลจิตเลย    เพราะขณะใดที่มัจฉริยเจตสิกเกิด  ขณะนั้นจิตเดือดร้อนไม่สบายใจ   มัจฉริยเจตสิกจึงเกิดร่วมกับโลภมูลจิตไม่ได้   เพราะโลภมูลจิตเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนาและโสมนัสเวทนาเท่านั้น   แต่มัจฉริยเจตสิกต้องเกิดร่วมกับโทมนัสเวทนาทุกครั้ง    โทสมูลจิต ๒ ดวงนั้น บางวาระก็มีมัจฉริยเจตสิกเกิดร่วมด้วย  บางวาระก็ไม่มีมัจฉริยเจตสิกเกิดร่วมด้วย  มัจฉริยเจตสิกดับเป็นสมุจเฉทเมื่อโสตาปัตติมัคคจิตเกิดขึ้นรู้แจ้งอริยสัจจธรรม   ผู้ที่เป็นพระอริยบุคคลไม่มีมัจฉริยเจตสิกเกิดอีกเลย   แต่ที่พระเสกขบุคคล (ผู้ยังต้องศึกษาและปฏิบัติเพื่อดับกิเลส ได้แก่ พระอริยบุคคลที่ไม่ใช่พระอรหันต์)  ผู้เป็นคฤหัสถ์ยังไม่สละสมบัติทั้งหลายก็เพราะยังมีโลภเจตสิก  แต่เมื่อเป็นไปในทางที่ชอบที่ควรแล้ว พระเสกขบุคคลคฤหัสถ์ผู้ปราศจากมัจฉริยะแล้ว  ย่อมสละวัตถุนั้นเป็นทานได้  เพราะโสตาปัตติมัคคจิตดับมัจฉริยะเป็นสมุจเฉท

   กุกกุจจเจตสิก   เป็นเจตสิกที่เดือดร้อนรำคาญใจในอกุศลที่ได้กระทำแล้วและในกุศลที่ไม่ได้กระทำ กุกกุจจเจตสิกเกิดได้กับโทสมูลจิต ๒ ดวง  บางวาระโทสมูลจิตก็มีกุกกุจจเจตสิกเกิดร่วมด้วย   บางวาระโทสมูลจิตก็ไม่มีกุกกุจจเจตสิกเกิดร่วมด้วย  กุกกุจจเจตสิกดับเป็นสมุจเฉทด้วย อนาคามิมัคคจิต

...กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ที่เคารพยิ่ง

ขออนุโมทนาในกุศลจิตของทุกๆ ท่านครับ...

 
  ความคิดเห็น 2  
 
papon
papon
วันที่ 23 ก.พ. 2558

เรียนอาจารย์ทั้งสองท่าน

   โทจตุกกะ เกิดพร้อมกับ โมจตุกกะได้ด้วยหรือไม่อย่างไรครับ? ขอบพระคุณและขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็น 3  
 
paderm
paderm
วันที่ 23 ก.พ. 2558

   โทจตุกกะ เกิดพร้อมกับ โมจตุกกะ ได้ด้วย ครับ เพราะ โมจตุกกะ เกิดร่วมกับอกุศลจิตทุกๆ ประเภท ครับ

 
  ความคิดเห็น 4  
 
khampan.a
khampan.a
วันที่ 23 ก.พ. 2558

   อกุศลเจตสิกที่ทั่วไปแก่อกุศลจิตทุกประเภท  มี ๔ เจตสิก  ที่เรียกว่า  โมจตุกกะ  (หมวด ๔ แห่งสภาพธรรมที่เป็นอกุศลเจตสิก มี โมหะ เป็นต้น)    คือ   โมหะ ความไม่รู้,  อหิริกะ  ความไม่ละอายต่ออกุศล,   อโนตตัปปะ  ความไม่เกรงกลัวต่ออกุศล    และ อุทธัจจะ   ความฟุ้งซ่าน  ไม่สงบ  

   ดังนั้น  เมื่ออกุศลจิตประเภทใดๆ ก็ตามเกิดขึ้น  ไม่ว่าจะเป็นจิตที่มีโลภะเป็นมูล  จิตที่มีโทสะเป็นมูล  หรือ จิตที่มีโมหะเป็นมูล    ย่อมไม่ปราศจากอกุศลเจตสิก ๔ ดวงนี้เลยครับ 

 
  ความคิดเห็น 5  
 
papon
papon
วันที่ 23 ก.พ. 2558

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็น 6  
 
peem
วันที่ 24 ก.พ. 2558

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาค่ะ

 
  ความคิดเห็น 7  
 
Tedd
Tedd
วันที่ 25 ส.ค. 2560

อนุโมทนา สาธุ

ขอบพระคุณที่ให้ความรู้ครับ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ