หิริ และ โอตตัปปะ [ธรรมสังคณีปกรณ์]
 
khampan.a
khampan.a
วันที่  22 เม.ย. 2554
หมายเลข  18246
อ่าน  2,244

พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๑- หน้าที่ ๓๓๙

ก็บัณฑิตพึงทราบเนื้อความในคำว่า หิริ อันตั้งขึ้นด้วยสภาวะ คือ ความละอาย และโอตตัปปะอันตั้งขึ้นด้วยสภาวะคือความกลัว ต่อไป คำว่าละอาย ได้แก่ อาการที่น่าละอาย

อธิบายว่า หิริตั้งอยู่โดยสภาวะที่น่าละอายนั้น. คำว่า กลัว ได้แก่ กลัวอบาย อธิบายว่า  โอตตัปปะตั้งอยู่โดยสภาวะที่กลัวนั้น. หิริและโอตตัปปะแม้ทั้ง ๒ นั้น ย่อมปรากฏในการเว้นจากความชั่ว.จริงอยู่ คนบางคนก้าวลงสู่ธรรม คือ ความละอายในภายใน ย่อมไม่ทำบาปเหมือนอย่างกุลบุตรบางคนผู้กระทำการถ่ายอุจจาระปัสสาวะ เป็นต้น เห็นบุคคลแม้คนเดียวที่ตนควรละอายก็พึงถึงอาการละอาย พึงแอบแล้วเป็นผู้ละอายแล้วไม่ทำการถ่ายอุจจาระปัสสาวะฉะนั้น. คนบางคนเป็นผู้กลัวต่อภัยในอบายแล้วก็ไม่ทำบาปกรรม.

ในหัวข้อแห่งหิริและโอตตัปปะ นั้น มีข้ออุปมาดังนี้เปรียบเหมือน ก้อนเหล็ก ๒ ก้อน ก้อนหนึ่งเย็นแต่เปื้อนคูถ ก้อนหนึ่งร้อนลุกโพลง บรรดาก้อนเหล็กทั้ง ๒ นั้น คนฉลาดรังเกียจก้อนเหล็กที่เย็นแต่เปื้อนคูถจึงไม่จับ รังเกียจก้อนเหล็กนอกนี้เพราะกลัวความร้อน ในการอุปมานั้น 

พึงทราบ การที่บุคคลก้าวลงสู่ธรรม คือความละอายภายในแล้วไม่ทำบาป เหมือนคนฉลาดไม่จับก้อนเหล็กเย็นที่เปื้อนคูถเพราะความรังเกียจ.   

พึงทราบ การไม่ทำบาปเพราะกลัวอบาย เหมือนบุคคลไม่จับก้อนเหล็กร้อนเพราะกลัวความร้อน ฉะนั้น.


  ความคิดเห็น 1  
 
คุณจิต
คุณจิต
วันที่ 27 ก.ค. 2554

ขออนุโมทนาบุญ

 
  ความคิดเห็น 2  
 
ใหญ่ราชบุรี
ใหญ่ราชบุรี
วันที่ 6 ส.ค. 2557

ขอบพระคุณและขออนุโมทนาค่ะ

ด้วยความเคารพ จาก ใหญ่ราชบุรี-ธิดารัตน์  เดื่อมขันมณี

 
  ความคิดเห็น 3  
 
ประสาน
วันที่ 16 ส.ค. 2560

การศึกษาพระธรรมต้องเป็นผู้ละเอียด ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาครับ 

 
  ความคิดเห็น 4  
 
อัฏฐพร
อัฏฐพร
วันที่ 20 ก.พ. 2563

หาข้อมูลจากกูเกิ้ลมาครับ

สงสัยในความต่างของหิริ/โอตตับปะ พอได้อ่าน (เหล็ก 2 ก้อน) ก็คลายความสงสัยเลยครับ

ขอบคุณมาก สาธุครับ ...

 
  ความคิดเห็น 5  
 
chatchai.k
chatchai.k
วันที่ 15 มิ.ย. 2563

ขออนุโมทนาครับ 

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ