ถีนมิทธะ [ธรรมสังคณี]
 
orawan.c
orawan.c
วันที่  20 พ.ค. 2553
หมายเลข  16242
อ่าน  3,756

พระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคณี เล่ม ๑ ภาค ๒ - หน้าที่ 441

     [๗๕๑] ถีนมิทธนีวรณ์  เป็นไฉน  ?          
     ถีนมิทธะนั้น  แยกเป็นถีนะอย่างหนึ่ง  มิทธะอย่างหนึ่ง. ใน  ๒  อย่างนั้น  ถีนะ เป็นไฉน ? ความไม่สมประกอบแห่งจิต     ความไม่ควรแก่การงานแห่งจิต   ความท้อแท้  ความถดถอย  ความหดหู่   อาการที่หดหู่  ภาวะที่หดหู่   ความซบเซาอาการที่ซบเซา  ภาวะที่ซบเซาแห่งจิต  อันใด  นี้เรียกว่า  ถีนะ.  มิทธะ  เป็นไฉน  ?  ความไม่สมประกอบแห่งนามกาย   ความไม่ควรแก่งานแห่งนามกายความปกคลุม  ความหุ้มห้อ  ความปิดบังไว้ภายใน  ความง่วงเหงา  ความหาวนอน  ความโงกง่วง  ความหาวนอน  อาการที่หาวนอน  ภาวะที่หาวนอน  อันใดนี้เรียกว่า  มิทธะ....  ถีนะและมิทธะดังว่านี้   รวมเรียกว่า   ถีนมิทธนิวรณ์.บทว่า   อิทํ   วุจฺจติ   ถีนมิทฺธนิวรณํ   ถีนะและมิทธะนี้เรียกว่าถีนมิทธนีวรณ์  คือ รวมถีนะและมิทธะนี้เข้าด้วยกัน  เรียกว่า   ถีนมิทธนิวรณ์ด้วยอรรถว่ากางกั้น.   ถีนมิทธนิวรณ์ใด  ย่อมเกิดขึ้นในเวลาก่อนหรือหลังความหลับแก่พระเสกขะและปุถุชนทั้งหลายโดยมาก ถีนมิทธนิวรณ์นั้น อรหัต มรรคตัดขาดแล้ว  แต่การก้าวลงสู่ภวังค์ของพระขีณาสพทั้งหลาย   ย่อมมีด้วยความทุรพลแห่งกรชกาย (กายเกิดแต่ธุลี)  เมื่อภวังค์นั้นไม่ระคนด้วยอารมณ์ อื่นเป็นไปอยู่  พระขีณาสพเหล่านั้นย่อมหลับ นั้นชื่อว่า   ความหลับย่อมมีแก่พระขีณาสพเหล่านั้น  ด้วยเหตุนั้น  พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า   ดูก่อนอัคคิเวสสนะ  ก็เราแลย่อมรู้เฉพาะ  ในท้ายเดือนฤดูร้อน   เรากลับจากบิณฑบาตภายในกาลภายหลังภัตปูผ้าสังฆาฏิ  ๔  ชั้น  แล้วเป็นผู้มีสติสัมปชัญญะก้าวลงสู่ความหลับโดยปรัศว์เบื้องขวา  ดังนี้.


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
คุณจิต
คุณจิต
วันที่ 27 ก.ค. 2554 16:10 น.

ขออนุโมทนาบุญ

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
ใหญ่ราชบุรี
ใหญ่ราชบุรี
วันที่ 4 ส.ค. 2558 22:43 น.

สาธุ อนุโมทนา  และขอบพระคุณเป็นอย่างยิ่งค่ะ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ