ความลบหลู่ การตีเสมอ ความโอ้อวด [อรรถกถาวัตถูปมสูตร]
 
paderm
paderm
วันที่  29 เม.ย. 2553
หมายเลข  15998
อ่าน  1,258

พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 446

ข้อความบางตอนจาก ...

อรรถกถาวัตถูปมสูตร

ความลบหลู่ อันการทำสิ่งที่เขาทำดีแล้วให้พินาศไป ไม่ว่าของคฤหัสถ์หรือ ของบรรพชิต (มีลักษณะเหมือนกัน) อธิบายว่า ฝ่ายคฤหัสถ์ (เดิมที) เป็นคนขัดสน (ครั้นแล้ว) ผู้มีกรุณาลางคนได้ยก (เขา) ไว้ในฐานะ ที่สูงส่ง ต่อมา (เขากลับกล่าวว่า) ท่านทำอะไรให้ข้าพเจ้า  ชื่อว่า ทำลายความดีที่คนผู้กรุณานั้นทำไว้แล้วให้พินาศไป ฝ่ายบรรพชิตแล จำเดิมแต่สมัยเป็นสามเณรน้อย อันอาจารย์หรืออุปัชฌาย์ท่านใดท่านหนึ่ง อนุเคราะห์ด้วยปัจจัย ๔   และด้วยอุทเทศและปริปุจฉา ให้สำเหนียกความ เป็นผู้ฉลาด ในปกรณ์เป็นต้น ด้วยธรรมกถา สมัยต่อมา อันพระราชาและ  ราชมหาอำมาตย์ เป็นต้น สักการะเคารพแล้ว (เธอ) กลับขาดความยำเกรงในอาจารย์และอุปัชฌาย์เที่ยวไป อัน อาจารย์เป็นต้นกล่าวว่า ผู้นี้ สมัยเขาเป็นเด็ก  เราทั้งหลายช่วยอนุเคราะห์และส่งเสริม ให้ก้าวหน้าอย่างนี้ ก็แต่ว่าบัดนี้ เขาไม่น่ารักเสียแล้ว ก็กล่าว (ตอบ) ว่า พวกท่านทำ อะไรให้ผม ดังนี้ ชื่อว่า ทำลายความดีที่อุปัชฌาย์และอาจารย์เหล่านั้น ทำแล้วให้ พินาศไป ความลบหลู่ที่ทำความดีที่ท่านทำไว้แล้วให้พินาศไปของบรรพชิตนั้นย่อม เกิดขึ้นทำร้ายจิต คือไม่ให้จิตผ่องใส เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า เป็น ธรรมเครื่องเศร้าหมองแห่งจิต ดังนี้. เหมือนอย่างว่า ความลบหลู่นี้เป็นฉันใด   

การตี เสมอ (ซึ่งได้แก่) การถือเป็นคู่แข่ง ก็ฉันนั้น เกิดขึ้นลามไปอ้างถึงบุคคลแม้เป็นพหูสูต โดยนัยเป็นต้นว่า ท่านผู้เป็นพหูสูตเช่นนี้ ยังมีคติไม่แน่นอน (แล้ว) ท่านกับผมจะมี อะไรวิเศษเล่า ความโอ้อวด เกิดขึ้นโดย (ทำให้) เป็นคนคุยโต จริงอยู่ คนคุยโตย่อม เป็นเหมือนปลาอานนท์.เล่ากันว่า ปลาอานนท์(ชอบ). เอาหางอวดปลา (พวกอื่นและ) เอาศีรษะอวดงู ให้ (ปลาและงูเหล่านั้น) รู้ว่าเราเป็นเช่นกับพวกท่าน บุคคลผู้คุยโต ก็ เช่นนั้นเหมือนกัน   เข้าไปหานักพระสูตร หรือนักพระอภิธรรมใดๆ ย่อมกล่าวกะท่านนั้น ๆ อย่างนี้ว่า ผมประพฤติประโยชน์เพื่อ ท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลายต้องอนุเคราะห์ผม ผมจะไม่ทิ้งพวกท่านหรอก ดังนี้ เมื่อเป็นอย่างนี้แลนักพระสูตรและนักอภิธรรมเหล่านั้น ก็จักสำคัญ (เธอ) ว่า ผู้นี้มีความเคารพยำเกรงในเจ้าทั้งหลาย ความโอ้อวดนี้ แล

อนึ่ง ความ แข็งดีนี้เป็นฉันใดความถือตัวก็ฉันนั้น เป็นไปด้วย อำนาจความพองตัว แห่งจิต เพราะอาศัยชาติ (กำเนิด) เป็นต้น มานะที่เป็นไปด้วย อำนาจ ความพองตัวยิ่งแห่งจิต ชื่อว่า อติมานะ


  ความคิดเห็น 2  
 
chatchai.k
chatchai.k
วันที่ 16 ม.ค. 2564

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ