กตัญญูกตเวที [มังคลัตถทีปนีแปล]
 
paderm
paderm
วันที่  11 ก.พ. 2553
หมายเลข  15447
อ่าน  2,339

                  มังคลัตถทีปนีแปล เล่ม ๔ - หน้าที่ 115

        [ ๓๖๓ ]   อรรถกถาบุคคลบัญญัติว่า  "บทว่า  ทุลฺลภา  คือมิใช่หาได้ง่าย บุคคลผู้ทำก่อนนั่นแล  ชื่อว่า  บุพพการี.  บทว่า กตเวทีความว่า  ประกาศอุปการะอันท่านทำแล้ว คือ ทำให้ผู้อื่นรู้  ได้แก่  ให้ปรากฏ.  บุคคล  ๒  พวกนั้น พึงแสดงด้วยคฤหัสถ์และบรรพชิต ก็ในพวกคฤหัสถ์  มารดาบิดา ชื่อว่า บุพพการี ส่วนบุตรธิดา ปฏิบัติมารดาบิดา  และกระทำสามีจิกรรมมีการกราบไหว้เป็นต้น  แก่มารดาบิดานั้นชื่อว่า กตเวที ในพวกบรรพชิต  อาจารย์และพระอุปัชฌายะ  ชื่อว่า บุพพการี.  อันเตวาสิกและสัทธิวิหาริก  ปฏิบัติในอาจารย์และพระอุปัชฌายะ และกระทำสามีจิกรรมมีกราบไหว้เป็นต้น   แก่อาจารย์และพระอุปัชฌายะนั้น ชื่อว่า กตเวที เพื่อประโยชน์แก่อันประกาศชนเหล่านั้นให้ปรากฏ ควรกล่าวเรื่องพระโสณเถระผู้เลี้ยงดูพระอุปัชฌายะเป็นต้น. อีกนัยหนึ่ง เมื่อบุคคลอื่นไม่ได้ทำอุปการะเลย  บุคคลผู้ไม่เพ่งถึงอุปการะอันผู้อื่นทำไว้ในตนแล้วกระทำ   ชื่อว่า บุพพการี เปรียบเหมือนมารดาบิดาจำพวก ๑  อาจารย์และพระอุปัชฌายะจำพวก  ๑ บุคคลนั้น ชื่อว่า หาได้ยาก เพราะสัตว์ทั้งหลาย ถูกตัณหาครอบงำ  บุคคลผู้รู้อยู่ ให้ผู้อื่นรู้อยู่  ซึ่งอุปการะอันผู้อื่นทำแล้วในตนโดยความเป็นอุปการะ ให้เป็นไปสมควรแก่อุปการะ  ที่ผู้อื่นกระทำแล้ว ชื่อว่ากตัญญูกตเวทีกตัญญูกตเวที เปรียบเหมือนผู้ปฏิบัติชอบ ในมารดาบิดาอาจารย์และพระอุปัชฌายะ   แม้บุคคลนั้น ก็ชื่อว่า หาได้ยาก เพราะสัตว์ทั้งหลายถูกอวิชชาครอบงำ อีกอย่างหนึ่ง  บุคคลผู้เผื่อแผ่โดยไม่มีเหตุ ชื่อว่าบุพพการี บุคคลผู้เผื่อแผ่โดยมีเหตุ ชื่อว่า กตัญญูกตเวที ผู้กระทำโดยไม่เพ่งถึงเหตุมีเป็นต้นอย่างนี้ว่า บุคคลนี้ จักทำ ( ตอบแทน )แก่เรา ชื่อว่า บุพพการี ผู้กระทำโดยเพ่งถึงเหตุมีเป็นต้นอย่างนี้ว่าบุคคลนี้ จักทำ ( ตอบแทน ) แก่เรา ชื่อว่า กตัญญูกตเวที.


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
jaturong
วันที่ 7 ธ.ค. 2554 11:15 น.

ขอบคุณ และขออนุโมทนาครับ

 
  ความคิดเห็นที่ 2  
 
pamali
วันที่ 7 ธ.ค. 2555 17:27 น.
ขอบพระคุณและขออนุโมทนาค่ะ
 
  ความคิดเห็นที่ 3  
 
ใหญ่ราชบุรี
ใหญ่ราชบุรี
วันที่ 3 พ.ย. 2556 18:54 น.

สาธุ สาธุ สาธุ อนุโมทามิ

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าระบบ