กัปปิยะและอกัปปิยะ [มหาปเทส ๔]
 
panasda
วันที่  17 ธ.ค. 2552
หมายเลข  14755
อ่าน  1,835

 

พระวินัยปิฎก มหาวรรค เล่ม ๕ ภาค ๒ หน้าที่ ๑๙๐

มหาปเทส ๔ เพื่อประโยชน์ที่ภิกษุทั้งหลายจะได้ถือไว้เป็นแบบ  พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสมหาปเทส (คือ หลักสำหรับอ้างใหญ่) ๔ ข้อเหล่านั้น ว่า ยํ  ภิกฺขเวมยา อิทํ น กปฺปติ เป็นต้น พระธรรมสังคาหกเถระทั้งหลาย เมื่อถือเอาสูตรสอบสวนดูในมหาปเทส นั้น ได้เห็นความข้อนี้ว่า ด้วยพระบาลีว่า  ฐเปตฺวา ธญฺญผลรสํ นี้ ธัญญชาติ ๗ ชนิดเป็นอันห้ามแล้วว่า ไม่ควรในปัจฉาภัต  มหาผล ๙ อย่างคือ ผลตาล ผลมะพร้าว ผลขนุน ผลสาเก น้ำเต้าฟักเขียว แตงไท  แตงโม ฟักทอง เป็นอันทรงห้าม  และอปรัณณชาติทุกชนิด  มีคติอย่างธัญญชาติเหมือนกัน มหาผล และอปรัณณชาตินั้น ไม่ได้ทรงห้ามไว้ก็จริง  ถึงกระนั้น ย่อมเข้ากับสิ่งที่เป็นอกัปปิยะ

เพราะเหตุนั้น จึงไม่ควรในปัจฉาภัต น้ำปานะ ๘ อย่าง ทรงอนุญาตไว้ น้ำปานะแห่งผลไม้เล็กมี หวายมะชาม  มะงั่ว  มะขวิด  สะคร้อและเล็บเหยี่ยว เป็นต้น มีคติอย่างอฏัฐบานแท้ น้ำปานะแห่งผลไม้เหล่านั้น ไม่ได้ทรงอนุญาตไว้ก็จริง.  ถึงกระนั้น ย่อมเข้ากับสิ่งที่เป็นกัปปิยะ   

เพราะฉะนั้น จึงควรในกุรุนทีแก้ว่า จริงอยู่ เว้นรสแห่งเมล็ดข้าวกับทั้งสิ่งที่อนุโลมเสียแล้ว ขึ้นชื่อว่าน้ำผลไม้อื่น ที่ไม่ควร ย่อมไม่มี น้ำผลไม้ทุกชนิดเป็นยามกาลิกแท้  จีวรพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตไว้ ๖ ชนิด จีวรอื่นอีก ๖ ชนิดที่ อนุโลมจีวรเหล่านั้นคือ ผ้าทุกุละ ผ้าแคว้นปัตตุนนะ ผ้าเมืองจีน ผ้าเมืองแขก ผ้าสำเร็จด้วยฤทธิ์ ผ้าเทวดาให้ พระธรรมสังคาหกเถระทั้งหลายอนุญาตแล้ว

 


  ความคิดเห็น 1  
 
เมตตา
เมตตา
วันที่ 5 ก.ย. 2553

บรรดาผ้าเหล่านั้น  ผ้าปัตตุนนะนั้น ได้แก่ ผ้าที่เกิดด้วยไหมในปัตตุนประเทศ. ผ้า ๒ ชนิด เรียกตามชื่อของประเทศนั่นเอง. ผ้า ๓ ชนิดนั้น อนุโลมผ้าไหม ผ้าทุกุละ อนุโลมผ้าป่าน นอกจากนี้ ๒ ชนิด  อนุโลมผ้าฝ้าย หรือผ้าทุกอย่าง

บาตรพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้าม  ๑๑ อย่าง อนุญาต ๒ อย่าง คือบาตร-เหล็ก บาตรดิน. 

ภาชนะ ๓ อย่างคือ ภาชนะเหล็ก  ภาชนะดิน  ภาชนะทองแดงอนุโลมแก่บาตรนั้นแล.

กระติกน้ำ  พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตไว้ ๓ อย่างคือ กระติกโลหะกระติกไม้ กระติกผลไม้. 

ภาชนะน้ำ ๓ อย่างคือ คนโทน้ำ ขันทองห้าว หม้อตักน้ำ  อนุโลมกระติกน้ำ  ๓  อย่างนั้นแล.   

แต่ในกุรุนทีแก้ว่า สังข์สำหรับใส่น้ำฉันและขันน้ำ  อนุโลมแก่กระติกเหล่านั้น.

ประคดเอวทรงอนุญาตไว้ ๒ ชนิดคือ  ประคดทอเป็นแผ่น ประคดไส้สุกรประคดเอวที่ทำด้วยผืนผ้า  และด้วยเชือกอนุโลมประคด ๒ ชนิดนั้น

ร่มทรงอนุญาตไว้ ๓ ชนิดคือ ร่มขาว  ร่มรำแพน ร่มใบไม้ ร่มใบไม้ใบเดียว อนุโลมตามร่ม  ๓  ชนิดนั้นเอง   

แม้ของอื่นๆ ที่เข้ากับสิ่งที่ ควรและไม่ควร ผู้ปฏิบัติพึงพิจารณาดูบาลีและอรรถกถาแล้วทราบตามนัยนี้เถิด.

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ