ความจริงแห่งชีวิต 145 จิตตสังเขป - โสภณธรรม อโสภณธรรม
 
พุทธรักษา
วันที่  14 ก.ย. 2552
หมายเลข  13528
อ่าน  1,289

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ปรมัตถธรรมสังเขป จิตตสังเขป และ ภาคผนวก
โดย อาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์
จัดพิมพ์เผยแพร่ โดย คณะกรรมการ ศิลปะและวัฒนธรรม สภาผู้แทนราษฎร เนื่องในวโรกาสมหามงคล เฉลิมพระชนม์พรรษา ครบ ๗๕ พรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช วันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๔๕

จิตตสังเขป จำแนกจิต โดยนัยของ โสภณะ และ อโสภณะ

"โสภณธรรม" เป็นสภาพธรรมที่ดีงาม ซึ่ง ไม่ได้มีเพียงแต่ กุศลธรรม เท่านั้น. สภาพธรรมที่ดีงาม แต่ ไม่ใช่กุศลธรรมคือ กุศลวิบากจิต ซึ่งเป็น ผลของกุศลกรรมและ โสภณกิริยาจิต ซึ่งเป็น จิต และ เจตสิก "เฉพาะของพระอรหันต์"ผู้ซึ่งดับ กุศลธรรม และ อกุศลธรรม ได้แล้ว เป็นสมุจเฉท.

"อโสภณธรรม" เป็นสภาพธรรมที่ตรงกันข้ามกับ โสภณธรรม คือ ไม่ใช่สภาพธรรมที่ดีงาม ซึ่งไม่ใช่เพียงแต่เฉพาะ "อกุศลจิต" เท่านั้นแต่หมายความถึง จิต และ เจตสิกขณะที่ไม่มีโสภณเจตสิก เกิดร่วมด้วยจิต และ เจตสิก ขณะนั้น จึงเป็น อโสภณธรรม.

ฉะนั้น โดยนัยของ สัมปยุตตธรรมซึ่งจำแนกจิต ให้ต่างกัน เป็นจิตประเภทที่ดีงาม เป็น โสภณจิตและ จิตประเภทที่ไม่ดีงาม เป็น อโสภณจิต นั้นก็จำแนก โดย "เหตุ ๖" นั่นเอง.

เจตสิก ที่ดีงาม ได้แก่ อโลภเจตสิก อโทสเจตสิก ปัญญาเจตสิก ฯลฯ ซึ่งเป็น โสภณเจตสิก ที่ทำให้จิตดีงาม.

ฉะนั้น การจำแนกจิต โดยประเภทที่เป็น โสภณะ และ อโสภณะก็สืบต่อจากการจำแนกจิต โดย "เหตุ" นั่นเอง. จิตขณะใด ที่ประกอบด้วย เจตสิกที่เป็นโสภณเหตุจิตขณะนั้น เป็น โสภณจิตและ จิตขณะใด ไม่ประกอบด้วย เจตสิก-ที่เป็นโสภณ-เหตุจิตขณะนั้น เป็น อโสภณจิต.

การศึกษา ปรมัตถธรรม นั้น ต้องคิด ต้องพิจารณาเหตุผล ด้วยตนเองเมื่อเข้าใจเหตุผลที่ถูกต้อง ชัดเจน ก็จะไม่สับสน ไม่เข้าใจคลาดเคลื่อนแม้เรื่อง โสภณธรรม และ อโสภณธรรม.


ขออนุโมทนา

ขออุทิศกุศลแด่ คุณพ่อ คุณแม่ และ สรรพสัตว์.


  ความคิดเห็น 1  
 
chatchai.k
chatchai.k
วันที่ 18 ก.ค. 2563

ขออนุโมทนาครับ 

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาเข้าระบบ