Print 
สมาบัติ ๓ -- ๓. นิโรธสมาบัติ
 
บ้านธัมมะ
วันที่  10 เม.ย. 2552
หมายเลข  11933
อ่าน  3,813

  

สมาบัติ ๓

     สำหรับพระอนาคามีบุคคลและพระอรหันต์  ผู้บรรลุถึงเนวสัญญานาสัญญายตนฌานนั้น สามารถเข้า นิโรธสมาบัติ คือดับจิตและเจตสิกไม่เกิดเลยตลอดเวลาไม่เกิน ๗ วัน  เพราะอาหารที่บริโภคแล้วนั้น  ค้ำจุนร่างกายได้ไม่เกิน ๗ วัน       

     การเข้า นิโรธสมาบัติ ซึ่งดับจิตและเจตสิกได้ชั่วคราวนั้น ต้องประ-กอบด้วยกำลัง ๒ ฝ่าย คือ ทั้งสมถะและวิปัสสนา คือ ถึงแม้ว่าเป็นพระอนาคามีบุคคลหรือพระอรหันต์ แต่ไม่บรรลุถึงเนวสัญญานาสัญญายนตฌาน ก็เข้านิโรธสมาบัติ ไม่ได้ พระโสดาบันบุคคลและพระสกทาคามีบุคคลที่บรรลุถึงเนวสัญญานาสัญญายตนฌานก็เข้านิโรธสมาบัติไม่ได้

     เมื่อจะเข้านิโรธสมาบัตินั้น  ต้องเข้าตั้งแต่ปฐมฌานเป็นลำดับไปโดยเมื่อออกจากปฐมฌานแล้วพิจารณาสังขารทั้งหลาย โดยเป็นสภาพไม่เที่ยงเป็นทุกข์ เป็นอนัตตา แล้วจึงเข้าทุติยฌาน ออกจากทุติยฌาน  แล้วพิจารณาสังขารทั้งหลายโดยสภาพไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา  แล้วจึงเข้าตติยฌานออกจากตติยฌานแล้วพิจารณาสังขารทั้งหลาย  โดยเป็นสภาพไม่เที่ยง  เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ฯลฯ  ตลอดไปจนถึงอากิญจัญญายตฌาน  เมื่อออกจากอากิญจัญญายตนฌานแล้วกระทำกิจเบื้องต้น ๔ อย่าง คือ

นานาพัทธอวิโกปนะ ๑

สังฆปฏิมานนะ ๑

สัตถุปักโกสนะ ๑

อัทธานปริจเฉทะ ๑

     นานาพัทธอวิโกปนะ คือ อธิษฐานให้บริวารของใช้อันเนื่องกับตน เช่น บาตร จีวร เตียง ที่อยู่อาศัย  ไม่ถูกทำลายเสียหายด้วยไฟ น้ำ ลม โจร เป็นต้น ภายใน ๗ วันที่เป็นนิโรธสมาบัติ   ส่วนสิ่งใดที่ใช้อยู่เนื่องกับตน เช่น ผ้านุ่งผ้าห่ม ที่นั่ง ไม่มีกิจที่จะอธิษฐานต่างหาก  เพราะสมาบัตินั่นแลย่อมคุ้มครองมิให้ถูกทำลายเสียหายได้

     สังฆปฏิมานนะ คือ อธิษฐานให้ออกจากนิโรธสมาบัติ  เมื่อต้องร่วมประชุมสงฆ์เพื่อทำสังฆกรรมอย่างหนึ่งอย่างใด

     สัตถุปักโกสนะ คือ อธิษฐานให้ออกจากนิโรธสมาบัติ   เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสเรียกหา

     อัทธานปริจเฉทะ คือ การพิจารณากำหนดกาลของชีวิต  ว่าจะมีอายุตลอดไป ๗ วันหรือไม่ เพราะระหว่างนิโรธสมาบัตินั้นจุตจิตเกิดไม่ได้ เมื่อมีอายุตลอดไป ๗ วันได้จึงเข้านิโรธสมาบัติ

     เมื่อทำบุพพกิจ ๔ นี้แล้ว  ก็เข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน  โดยจิตเกิดดับสืบต่อกันตามลำดับวาระของเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน  วิถีจิตโดยเนวสัญญานาสัญญายตนฌานจิตเกิด ๒ ขณะ แล้วจิตเจตสิกไม่เกิดเลยในระหว่างที่เป็นนิโรธสมาบัติตลอด ๗ วัน

     เมื่อถึงกำหนดออกจากนิโรธสมาบัติแล้ว ผลจิตเกิดขึ้น ๑ ขณะ แล้วภวังคจิตจึงเกิดต่อ  นิโรธสมาบัติมีเฉพาะในภูมิที่มีขันธ์ ๕ เท่านั้น  ในอรูปพรหมภูมิไม่มีนิโรธสมาบัติเพราะไม่มีรูปฌานจิต


๑ สัทธัมมปกาสินี อรรถกถาขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรคอรรถกถานิโรธสมาปัตติญาณนิทเทสข้อ ๒๑๗ -๒๒๕ 

ดาวน์โหลดหนังสือ   -->  กรรมคำตอบของชีวิต


  ความคิดเห็นที่ 1  
 
kullawat
วันที่ 24 ม.ค. 2560 08:25 น.

ขอบพระคุณ และขออนุโมทนาค่ะ 

 
เขียนความคิดเห็น กรุณาล็อกอินเข้าสู่ระบบ