มหาวิบากจิต

มหาวิบากจิต

มหา (ใหญ่ มาก) + วิบาก (ความสุกวิเศษ ผล) + จิตฺต (จิต)

วิบากจิตซึ่งเป็นผลของมหากุศลจิต หมายถึง จิตที่เป็นผลของมหากุศลจิต เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า กามโสภณวิบากจิต หรือ กามาวจรสเหตุกวิบากจิต ก็ได้เป็นทวิเหตุกะ (เหตุ ๒) และติเหตุกะ (เหตุ ๓) อย่างละ ๔ ดวง เหมือนมหากุศลจิตและมหากิริยาจิตที่ชื่อว่า มหาวิบาก มิได้เป็นไปในอาการมากมายเหมือนมหากุศล และมหากิริยา แต่เพราะเป็นผลของมหากุศลจิต จึงมีชื่อตามมหากุศล เพราะมหาวิบากจิตทำกิจปฏิสนธิ ภวังค์ จุติ และตทาลัมพณกิจ ไม่สามารถเป็นไปในบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ ไม่มีอธิบดี ๔ ไม่ทำให้เกิดวิญญัติรูป ไม่มีกรุณาและมุทิตาเจตสิกเกิดร่วมด้วยทั้งวิรตี ๓ ก็ไม่เกิดกับมหาวิบาก

มหาวิบาก ๘ ดวง มีความต่างกัน ๓ อย่าง คือ

เวทนา (เป็นโสมนัส ๔ ดวงและอุเบกขา๔ ดวง)

สัมปยุตต์ (เป็นญาณสัมปยุตต์ ๔ ดวงและญาณวิปปยุตต์ ๔ ดวง)

สังขาร (เป็นอสังขาริก ๔ ดวง และสสังขาริก ๔ ดวง)

และมีชื่อบาลีเหมือนมหากุศลจิตทุกประการ