วิปปยุตตธรรม

วิ (ไม่) + ป (ทั่ว) + ยุตฺต (ประกอบ) + ธมฺม (ธรรม)

ธรรมที่ไม่ประกอบทั่ว หมายถึง นามธรรมกับรูปธรรมซึ่งไม่สามารถเข้ากันได้อย่างสนิทเหมือนนามกับนาม แม้จะเกิดที่เดียวกัน เช่น ปสาทรูป ๕ เป็นวิปปยุตต์กับทวิปัญวิญญาณ หทยวัตถุเป็นวิปปยุตต์กับจิตที่เป็นมโนธาตุ และมโนวิญญาณธาตุ หรือแม้จิตที่เป็นปัจจัยให้เกิดจิตตชรูปก็เป็นวิปปยุตต์ต่อกัน