โพธิปักขิยธรรม ๓๗

โพธิปักขิยธรรม ๓๗

สตฺตตึส (สามสิบเจ็ด) + โพธิ (การตรัสรู้) + ปกฺขิย (ฝักฝ่าย) + ธมฺม (ธรรม)

สภาพธรรมที่เป็นฝักฝ่ายแห่งการตรัสรู้ ๓๗ ประการ หมายถึง การอบรมวิปัสสนาภาวนา เริ่มตั้งแต่ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ มรรคมีองค์ ๘

ขณะที่เริ่มอบรมสติปัฏฐาน ก็เป็นการเจริญสัมมัปปธาน อิทธิบาท อินทรีย์ พละ โพชฌงค์ไปพร้อมๆ กัน แต่ยังไม่สมบูรณ์ ต้องอบรมปัญญาเป็นเวลายาวนานหลายภพชาติจนกว่าโพธิปักขิยธรรมทั้ง ๓๗ ประการจะบริบูรณ์ มัคคจิตจึงเกิดขึ้น พร้อมกับการประหาณกิเลสเป็นสมุจเฉทตามลำดับขั้น