บัญญัติอารมณ์

บัญญัติอารมณ์

ปญฺญตฺติ (ให้รู้โดยประการต่างๆ , การแต่งตั้ง) + อารมฺมณ (สภาพที่ยึดหน่วงจิต, สิ่งที่ถูกจิตรู้)

อารมณ์ที่จิตแต่งตั้งขึ้น หมายถึง ธัมมารมณ์อย่างหนึ่งซึ่งไม่ใช่สิ่งที่มีจริงโดยปรมัตถ์ แต่เป็นสิ่งที่ปรากฏแก่จิต เพราะจิตคิดนึกขึ้นจากสิ่งที่มีจริง เพราะฉะนั้น บัญญัติอารมณ์จึงเป็นสัณฐานเรื่องราวของจิต เจตสิก รูป จึงกล่าวได้ว่า บัญญัติเป็นเงาของอรรถ คือ ส่วนเปรียบของปรมัตถ์