จิตตานุปัสสนา

จิตตานุปัสสนา

จิตฺต (จิต) + อนุ (ตาม บ่อยๆ เนืองๆ) + ปสฺสนา (การเห็น การพิจารณา)

การพิจารณาเห็นจิต บ่อยๆ เนืองๆ หมายถึง สติปัฏฐานขณะที่มีจิตเป็นอารมณ์ เป็นการระลึกศึกษาที่ลักษณะของจิตตามปกติ คือไม่มีการจดจ้องหรือเพ่งเล็งที่จะต้องการรู้สภาพของจิตมาก่อน แต่เพราะการสะสมความเข้าใจจากการฟัง การพิจารณาเป็นสังขารขันธ์ปรุงแต่งให้สติพร้อมสัมปชัญญะเกิดขึ้น รู้ในสภาพที่เป็นใหญ่ในการรู้อารมณ์เป็นเพียงสภาพรู้ อาการรู้ เป็นธาตุรู้เท่านั้น ปราศจากความเป็นตัวตน สัตว์ บุคคล ปราศจากความเป็นเรา หรือเป็นจิตของเรา เป็นการละวิปลาสที่ยึดถือว่าเที่ยงในสิ่งที่ไม่เที่ยง เพราะโดยสภาพของจิตนั้นไม่เที่ยง แต่เพราะจิตเกิดดับอย่างรวดเร็ว ผู้ที่ไม่ได้อบรมปัญญาจึงยึดถือว่า จิตเที่ยง