สิ่งที่กำลังเห็นไม่ใช่สิ่งที่ถูกเห็น
ผู้ฟัง ลักษณะของปรมัตถธรรมที่ปรากฏ เช่น เห็น หรือ สิ่งที่ปรากฏทางตา หรือสิ่งที่ปรากฏให้จิตเห็น ลักษณะปรมัตถธรรมเหล่านั้นจะเป็นอย่างหนึ่งเหมือนกัน หรือไม่ หมายถึงอย่างเดียว หมายถึงไม่เปลี่ยนเป็นอย่างอื่น ไม่ว่าลักษณะปรมัตถธรรมเหล่านั้นจะเกิดเมื่อไร
ท่านอาจารย์ สิ่งที่ปรากฏทางตาเปลี่ยนเป็นอย่างอื่นได้ หรือไม่
ผู้ฟัง เปลี่ยนไม่ได้ เพราะว่าคือรูปารมณ์
ท่านอาจารย์ เป็นชื่ออีก
ผู้ฟัง ใช่ แต่สิ่งที่ปรากฏทางตาจริงๆ ที่เรายังไม่เข้าถึงลักษณะของปรมัตถ์ จะมีสีที่แตกต่างกัน
ท่านอาจารย์ ไม่ต้องไปคิดถึงว่า แตกต่าง ขณะนี้อะไรปรากฏทางตา ยังไม่เคยรู้ความจริงของสิ่งที่กำลังปรากฏ แล้วจะกล่าวว่า นี้ทุกข์ไม่ได้ กำลังเห็น ยังไม่รู้ความจริงว่า ไม่ใช่สิ่งที่ปรากฏ แต่เห็น มีแน่นอน เป็นธาตุ หรือเป็นธรรมที่เกิดขึ้นแล้วรู้ว่า สิ่งที่กำลังปรากฏทางตาขณะนี้เป็นอย่างนี้ ไม่เป็นอย่างอื่น เพราะเห็นแจ้งในสิ่งที่กำลังปรากฏ เห็นที่เกิดขึ้นเพียงเห็น ไม่ได้ทำอะไรเลย ไม่ได้คิด จะไปทำบุญทำทานที่ไหนก็ไม่ได้ เพียงแต่เกิดแล้วเห็น สิ่งที่กำลังปรากฏแล้วก็ดับไป ถ้าเข้าใจอย่างนี้จึงจะรู้ว่า เห็นนี้เอง นี้ทุกข์ เพราะเกิดเห็นแล้วดับ ยังไม่ต้องไปถึงสมุทัย ยังไม่ถึงนิโรธ เพราะเหตุว่าจะต้องมีความรู้ความเข้าใจสิ่งที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริง สิ่งที่กำลังเห็นไม่ใช่สิ่งที่ถูกเห็น แล้วมีอะไรนอกจากนี้ในขณะที่เห็น
ผู้ฟัง สิ่งที่กำลังเห็นไม่ใช่สิ่งที่ถูกเห็น
ท่านอาจารย์ ถูกต้อง ไม่ใช่สิ่งที่กำลังปรากฏให้เห็น
ผู้ฟัง แต่ว่าแต่ละอย่างก็ต้องเป็นลักษณะเป็นธาตุอย่างหนึ่งเท่านั้น
ท่านอาจารย์ เห็นเป็นธาตุเห็น สิ่งที่กำลังปรากฏทางตาก็เป็นธาตุที่ปรากฏให้เห็นได้
ผู้ฟัง เกิดขึ้นแล้วก็หมดไป
ท่านอาจารย์ ทั้ง ๒ อย่าง ทั้งหมด
