ทางสายกลาง เป็นทางของปัญญาเท่านั้น

"ธรรมคือสิ่งที่มีจริงเดี๋ยวนี้" เป็นคำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ย่อมแตกต่างจากคำของบุคคลอื่น ถ้าไม่ได้ฟังจะไม่รู้เลยว่า สิ่งที่มีจริงเดี๋ยวนี้เป็นธรรมะ ต้องค่อยๆ ฟัง ค่อยๆ เข้าใจทีละเล็กทีละน้อย จนกว่าจะมั่นคง

ดวงตาเห็นธรรม คือรู้ว่าธรรมคืออะไร เข้าใจว่าสิ่งที่มีจริงเดี๋ยวนี้เป็นธรรมแต่ละหนึ่งที่กำลังเกิดแล้วดับ ไม่ใช่เรา ไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใคร แต่เกิดเพราะเหตุปัจจัย เข้าใจถูกในความเป็นธรรม เป็นปัญญาที่ได้อบรมแล้ว เป็นปัญญาระดับโลกุตตระ

เวลาที่มีประโยชน์ที่สุดในโลกนี้คือ ขณะที่ได้รู้ความจริง อาจหาญ ร่าเริง เข้าใจสิ่งที่ปรากฏว่าเป็นธรรมไม่ใช่เรา

ทางสายกลาง เป็นทางของปัญญาเท่านั้น ที่เข้าใจถูกในสภาพธรรมที่มีจริงขณะนี้

ถ้าไม่ศึกษาพระธรรม ไม่ฟังพระธรรม จะรู้ได้อย่างไรว่าความติดข้องพอใจเป็นสภาพธรรมที่ไม่ดี ชีวิตประจำวันแท้ๆ แสวงหาและติดข้อง ถ้าไม่ติดข้องเลยจะดีกว่าไหม กว่าสัตว์โลกจะรู้ว่าทุกข์ทั้งปวงมาจากความติดข้อง ต้องฟังมากๆ กว่าจะเข้าใจ ทั้งวันติดข้องแค่ไหน แค่เห็นก็ติดข้องแล้วโดยไม่รู้ตัวเลย เพราะฉะนั้น ต้องไม่ขาดการฟัง

ฟังธรรม เพื่อให้เกิดความคุ้นเคยว่าเป็นธรรม ไม่ใช่เรา

เริ่มต้นความดีงาม คือ เข้าใจธรรมถูกต้องตามความเป็นจริง ซึ่งจะนำไปสู่ความดีงามยิ่งขึ้น จนกระทั่งดับกิเลสได้หมด

สนทนาธรรมที่รร.สายลม หัวหิน
บ่าย ๘ ก.ย. ๕๘