ขณะอกุศลกรรมให้ผล จะมีการพิจารณาเพื่อบรรเทาได้อย่างไร

ถ. ทุกคนมีอกุศลจิตเกิด สะสมอกุศลกรรมไว้มาก ขณะอกุศลกรรมให้ผล จะมีการพิจารณาเพื่อบรรเทาได้อย่างไร
ต. ต้องขึ้นกับเหตุ ถ้าไม่มีปัญญาจะบรรเทาในลักษณะไหน เพราะฉะนั้นปัญญาเป็นที่พึ่ง เมื่อมี แต่ยังไม่มีก็อบรมให้เกิดขึ้น ไม่ว่าในสถานการณ์ใดๆ ปัญญาก็เกิดได้เมื่อมีปัจจัยที่ปัญญาจะเกิด แต่ไม่ใช่เป็นวิธีว่าให้ทำอย่างนี้ ให้คิดอย่างนี้ แต่ปัญญาเกิดช้า จึงเป็นทุกข์กันทั้งนั้น แล้วจะให้เกิดปัญญา เป็นไปไม่ได้ เมื่อได้กุศลวิบาก น่าพอใจ ไม่คิดให้ปัญญาเกิดขณะนั้น แต่คิดให้ปัญญาเกิดขณะได้รับอกุศลวิบาก

เมื่อมีกิเลสอกุศลเกิดมาก จะป้องกันอย่างไร มีทางเดียว คือ การเจริญขึ้นของกุศลธรรมทั้งหลาย คือ มีศรัทธา หิริ โอตตัปปะ มีการศึกษาพระธรรมให้ปัญญาเจริญขึ้น ขณะกุศลจิตเกิด ขณะนั้นป้องกันอกุศล

ถ้ายังมีกิเลส ก็ยังเป็นปัจจัยให้ทำกรรม และเมื่อทำกรรมแล้ว ก็ต้องรับผลของกรรม ดีบ้าง ไม่ดีบ้าง สำคัญที่ขณะทำกรรม ขณะนั้นรู้หรือเปล่าว่าเป็นสิ่งที่มีโทษ ทุกคนคงไม่ชอบอกุศลธรรม แต่เราลืมไปว่าเป็นธรรมนั่นเอง เพราะฉะนั้นความเข้าใจถูกเห็นถูกในธรรมะขณะนี้เป็นสิ่งที่ควรรู้ยิ่ง

บ้านธัมมะ ๑๑ ส.ค. ๕๓