ปัญญาไม่ให้โทษเลย โกรธเขา โง่หรือฉลาด? [เก็บไว้ในหทัย]

หทเย นิเธตพฺพยุตฺตกํ
ข้อความที่ควรเก็บไว้ในหทัย
[๑๑๔๔]

ปัญญาไม่ให้โทษเลย โกรธเขา โง่หรือฉลาด?

อาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ สนทนาธรรมที่พุทธเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๙

ทุกอย่างที่มากมายมโหฬาร สงคราม การเบียดเบียน ทุจริตต่างๆ มาจากความไม่ดีทีละเล็กทีละน้อย และประมาทมาก คิดว่านิดๆ หน่อยๆ แต่นิดๆ หน่อยๆ เห็นผลแล้วจากการกระทำทุจริต มาได้อย่างไร ต้องมาจากความไม่รู้และความติดข้องและความต้องการ ไม่มีความละอายต่อสิ่งที่เป็นโทษที่ไม่ดี เพราะฉะนั้น ธรรมเป็นเรื่องที่เข้าใจ แล้วธรรมประพฤติขัดเกลากิเลส ละเอียดแนบเนียนมาก ไม่รู้เลยว่าเดี๋ยวนี้ขณะนี้ที่เข้าใจธรรม เขาละอะไรบ้าง ไม่ใช่เราพยายามจะไปละให้เยอะๆ ให้มากๆ แต่ความเข้าใจทำหน้าที่ เพราะฉะนั้น ธรรมทุกอย่าง มีกิจมีหน้าที่ของธรรมนั้นๆ ปัญญาไม่ให้โทษเลย มีกิจรู้ความจริง ถ้ารู้ว่าความโกรธ ไม่ใช่ความเมตตาความเป็นเพื่อนอะไรดีกว่ากัน (ความเมตตาความเป็นเพื่อน) เพียงเข้าใจให้ถูก แม้ว่าบังคับไม่ได้ แต่พอความโกรธเกิด ก็รู้แล้ว นี่เป็นธรรมที่เป็นโทษที่สะสมมา เพราะฉะนั้น พี่น้องเพื่อนฝูงบางคนก็โกรธง่าย โกรธหมด หงุดหงิดหมดเดือดร้อนอยู่ตลอดวัน แต่คนอื่นเขาก็เราจะใช้คำว่าใจเย็น ไม่โกรธ เป็นมิตร อภัย ช่วยเหลือ เป็นอัธยาศัย เพราะฉะนั้น อย่างไหนดีกว่า ก็ค่อยๆ เห็นความจริง เพราะฉะนั้น สภาพธรรมที่รู้จริงเข้าใจจริงชื่อว่าปัญญา ความเห็นที่ถูกต้อง ต้องตรงทีละเล็กทีละน้อย อีกนานแสนนาน เพราะว่าถ้าจะเป็นผู้ตรงต่อการฟังธรรม ต้องรู้ว่าฟังทำไม ฟังเพื่อถึงความเป็นพระอรหันต์ ไม่ใช่รีบร้อนรีบด่วนเลย แต่เพราะเห็นโทษแม้เพียงเล็กน้อย ก็จะทำให้มั่นคงต่อการที่จะรู้ประโยชน์

ขณะที่โกรธ ใครไม่สบาย? ไม่ใช่คนอื่นใช่ไหม? เขาสนุกสนานหัวเราะ รื่นเริง แล้วเรามานั่งเป็นทุกข์ เป็นอย่างไร เอาไหม? คนอื่นกำลังสบายหมดแล้วเรามานั่งทุกข์อยู่ได้ โง่หรือฉลาด?

กราบเท้าบูชาคุณ ท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ที่เคารพยิ่ง

อ่านหัวข้ออื่นๆ คลิกที่นี่ ... เก็บไว้ในหทัย