สิ่งที่เกิดเพราะปัจจัยปรุงแต่ง

🍃สงฺขตธมฺม สังขตธรรม หมายถึง
สิ่งที่เกิดเพราะปัจจัยปรุงแต่ง🍃

การเข้าใจธรรม ไม่ได้มุ่งหมายให้รู้เพียงแต่คำ เหมือนการท่องจำ แต่เพราะมีธรรมที่มีจริง จึงต้องมีการใช้คำให้เข้าใจ คำที่แสดงถึงความจริงของธรรม ซึ่ง ไม่ใช่สัตว์ บุคคล ตัวตน หรือ สิ่งหนึ่งสิ่งใด ธรรมข้อใดที่อาจจะมีผู้เข้าใจผิดได้ พระผู้มีพระภาคก็ทรงบัญญัติคำกำกับให้ชัดเจนยิ่งขึ้น พระองค์ทรงบัญญัติคำว่า "สังขตธรรม. กับคำว่า "สังขารธรรม" เพื่อให้รู้ว่าธรรมใดที่เกิดขึ้น ธรรมนั้นมีปัจจัยทำให้เกิดขึ้น เมื่อปัจจัยดับ ธรรมที่เกิดขึ้นเพราะปัจจัยนั้นก็ต้องดับไป และสังขตธรรม ก็คือธรรมที่เกิดขึ้นแล้วดับไป

ขณะนี้เป็นสภาพธรรมที่มีจริง ทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย และทางใจ เกิดขึ้นแต่ละขณะ แล้วก็ดับไป ทันทีเมื่อดับไป ก็หมดไป ไม่กลับมาอีกเลย ทั้งหมดของพระธรรมคำสอนที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ล้วนแล้วแต่เป็นไปเพื่อความเข้าใจถูกเห็นถูกโดยตลอด ว่าเป็นธรรมไม่ใช่เรา