เคารพในคุณความดี

[เล่มที่ 37] พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตก-อัฏฐก-นวกนิบาต เล่ม ๔ - หน้า 298

ปัณณาสก์

เมตตาวรรคที่ ๑

๒. ปัญญาสูตร

[๙๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุ ๘ ประการ ปัจจัย ๘ ประการนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อได้ปัญญาอันเป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ที่ยังไม่ได้ เพื่อความงอกงามไพบูลย์ เจริญ บริบูรณ์แห่งปัญญาที่ได้แล้ว ๘ ประการเป็นไฉน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรม วินัยนี้ อาศัยพระศาสดาหรือเพื่อนพรหมจรรย์รูปใดรูปหนึ่งผู้ตั้งอยู่ในฐานะครู ซึ่งเป็นที่เข้าไปตั้งความละอาย ความเกรงกลัว ความรัก และความเคารพไว้อย่างแรงกล้า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นเหตุเป็นปัจจัยข้อที่ ๑ ย่อมเป็นไปเพื่อได้ปัญญา ฯลฯ เพื่อความบริบูรณ์แห่งปัญญาได้แล้ว.

ท่านอาจารย์: คิดดูก็แล้วกัน!! น่าตกใจไหม? หรือเป็นสิ่งที่ประเสริฐที่สุดในชีวิตที่ได้รู้ความจริงซึ่งเปลี่ยนไม่ได้

ในความมืดจะมีอะไร? คิดดู?

อ.อรรณพ: มีธาตุรู้

ท่านอาจารย์: รู้หรือยังว่า จะรู้ธาตุรู้ในขณะที่มืด

เพราะฉะนั้น ฟังไว้ๆ ยังไม่ได้ปรากฏให้เห็น แต่ความจริงเป็นอย่างนั้นไม่ใช่หรือ? ก็ต้องตรงต่อความเป็นจริงว่า ตราบใดที่ยังไม่รู้อย่างนั้นก็ยังยึดถือสิ่งที่ปรากฏเป็นอัตตา สิ่งหนึ่งสิ่งใด จนกว่าจะไม่ปรากฏว่าเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดทั้งสิ้น เป็นแค่สิ่งที่กระทบตา จุดเล็กๆ สั้นมากหมดไปในความมืด เหมือนทุกทาง เสียงก็หมดไปในความมืด กลิ่นก็หมดไปในความมืด ทุกอย่างเกิดดับในความมืด

อ.อรรณพ: ฟังค่อยๆ เข้าใจ ก็ค่อยๆ คล้อยตามไป แต่ยากยิ่งที่จะประจักษ์ในการที่อยู่ในความมืดนะครับท่านอาจารย์ แต่ก็เกิดความมั่นคงครับว่า ถ้าเป็นผู้ที่อาศัยพระศาสดา หรือผู้ที่ตั้งอยู่ในฐานะครู คือพระสาวกทั้งหลายครับ แล้วเป็นผู้ไม่ประมาท แล้วท่านอาจารย์ก็ยกธรรมะในตัวคุณเจมาข้อหนึ่ง ก็คือความอ่อนน้อมในธรรมะ คือเราไม่ได้คิดถึงว่าคนนี้เขาจะเด็กกว่า หรือเขาจะมาทีหลังเรา หรืออะไร เพราะกำลังมีข้อธรรมะที่จะเป็นประโยชน์

เพราะฉะนั้น ความสนใจความใส่ใจด้วยดีในข้อธรรมะนั่นครับที่ว่า นอบน้อมอ่อนน้อมในพระธรรมจะค่อยๆ นำไป ซึ่งผมได้พิจารณาข้อความในปัญญาสูตร อัฏฐกนิบาต คือ ๘ ประการนี่ครับ ค่อยๆ เป็นไปอย่างนั้นได้จริงๆ ครับท่านอาจารย์ ถ้าอาศัยข้อแรกที่ว่า อาศัยพระศาสดา หรือผู้ที่ตั้งอยู่ในฐานะครู มีความเคารพยำเกรง มีความเคารพอย่างแรงกล้า ซึ่งเดี๋ยวผมก็ต้องถามธรรมะคุณ ถามเลยแล้วกัน ถามว่า มีความเคารพอย่างแรงกล้าในผู้ที่ตั้งอยู่ในฐานะครูในชาตินี้ คือท่านอาจารย์อย่างไร คุณถึงมีความตั้งใจมีความเคารพ เพราะอะไร? ดังข้อความว่า ตั้งความเคารพอย่างแรงกล้า ซึ่งอันนี้จะเป็นข้อแรกที่จะเจริญขึ้นทางปัญญา

โค้ชเจ: จริงๆ พระสูตรที่ อ.อรรณพอ่าน ผมไม่เคยได้ยินครับ

อ.อรรณพ: ไม่เคยได้ยิน แต่เป็นจริงในขณะนี้เลย

โค้ชเจ: ผมแค่จะบอก อ.อรรณพ ว่า ผมแค่รู้สึกว่าชาตินี้ผมไม่เสียชาติเกิด แล้วผมก็ไม่รู้ว่า ผมจะมีโอกาสได้มาฟังธรรมะอย่างนี้อีกเมื่อไหร่ไม่รู้ แค่ชาตินี้ได้มีโอกาสได้มาฟังท่านอาจารย์ และวันนี้ได้มีโอกาสมาสนทนากับ อ.อรรณพด้วยนะครับ ก็เป็นชาติที่ไม่เสียชาติเกิดแล้ว แล้วเมื่อกี้ อ.อรรณพ ถามว่า มีความเคารพท่านอาจารย์อย่างไร ผมสังเกตุคุณเจเป็นคนหนึ่งในหลายๆ ท่านที่มีความเคารพในท่านอาจารย์อย่างมากเท่าที่เราจะมี

โค้ชเจ: คือในฐานะที่ผมมีอาชีพเป็นโค้ชเป็นครูด้วยครับ ความเคารพที่ดีที่สุดนอกจากการแสดงออกทางกาย คือทำอะไรที่คิดว่าเป็นการตอบแทนท่านอาจารย์ได้อันนั้นเป็นส่วนหนึ่ง แต่ว่า ส่วนที่สำคัญที่สุดก็คือฟังคำที่ท่านอาจารย์สอน ทำความเข้าใจ และประพฤติปฏิบัติตาม นั่นต่างหากถึงเคารพท่านอาจารย์จริงๆ

ถ้าผมทำท่านอบน้อมแต่ข้างนอก แต่ผมฟังแล้วไม่เข้าใจไม่ประพฤติปฏิบัติตาม นั่นผมไม่ได้เคารพครับ ถ้าผมเคารพจริงๆ ผมต้องทำความเข้าใจในสิ่งที่ท่านอาจารย์สอน แล้วก็ประพฤติปฏิบัติตามได้ครับ นั่นคือความเคารพ

ผมก็เชื่อว่า ท่านอาจารย์ไม่ต้องการดอกไม้ หรือพวงมาลัยจากผม ไม่ต้องการคำอะไรจากผมเลย แค่ขอให้ผมได้เข้าใจพระธรรมแล้วก็ประพฤติปฏิบัติตาม นั่นคือสิ่งที่ท่านอาจารย์ทำมาตลอดระยะเวลาที่เผยแพร่พระพุทธศาสนา

ท่านอาจารย์: ก็ต้องพิจารณาไตร่ตรอง อยู่ดีๆ จะเคารพใครนี่มันประหลาดไหม? เที่ยวไปเคารพคนนั้นคนนี้ แต่เพราะอะไรจึงเคารพ?

เคารพพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพราะอะไร? ไม่ใช่อยู่ดีๆ ก็ทำไมไม่เคารพศาสดาอื่น และเคารพพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เพราะฉะนั้น ต้องเป็นคนตรง เคารพผู้ที่รู้ความจริงที่ทำให้คนอื่นแม้เราสามารถจะเข้าใจถูกต้องได้ ไม่ว่าเขาเป็นใคร

เพราะฉะนั้น ถ้าดิฉันไม่มีความเข้าใจธรรมะเลย พูดอะไรผิดๆ ถูกๆ จะเคารพไหม?

โค้ชเจ: ไม่ครับ

ท่านอาจารย์: ไม่เลยใช่ไหม แต่เมื่อได้ฟังแล้วได้รับประโยชน์ที่ได้กล่าวคำที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้แล้ว ให้ค่อยๆ ไตร่ตรองให้ละเอียดให้ตรงความจริง ก็เคารพในความเป็นผู้ที่ได้ช่วยให้มีการไตร่ตรองธรรมะที่ได้ฟังถูกต้องขึ้น

เพราะฉะนั้น เคารพในคุณความดีตามลำดับขั้นของความดีนั้นๆ

เพราะฉะนั้น ทุกคนเคารพสูงสุดในพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แม้เพียงคำว่า ธรรมะ ไม่มีโอกาสจะรู้เลยว่าธรรมะหมายความว่าอะไร

เพราะฉะนั้น ก่อนที่จะได้ฟัง ได้ยินคำว่า ธรรมะหลายคำ แต่ไม่ได้เข้าใจความจริงของสิ่งที่เป็นธรรมะ ยุติธรรม อยุติธรรม เป็นต้น อะไรไม่รู้ แต่ว่าพอได้ฟังคำที่กล่าวถึงธรรมะว่า คำนี้ไม่ใช่เพียงแต่คำหรือชื่อ แต่กล่าวถึงสิ่งที่มีจริงมีลักษณะที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้

เพราะฉะนั้น ในภาษาของเราแทนที่จะบอกว่า เห็นเป็นธรรมะ แข็งเป็นธรรมะ ก็บอกว่าเห็นมีจริง แข็งมีจริง แต่เห็นไม่ใช่แข็ง ค่อยๆ มั่นคงในความหมายของสิ่งที่มีจริงเปลี่ยนลักษณะไม่ได้ นั่นคือความหมายของธรรมะ คือสิ่งที่มีจริง

เพราะฉะนั้น ต้องไม่ใช่เพียงมั่นคงที่จะจำคำพูดตามไม่เปลี่ยน แต่ต้องเข้าใจความจริงที่เปลี่ยนไม่ได้

อ.อรรณพ: กราบเท้าท่านอาจารย์ครับ อันนี้ผมไม่ได้พูดเล่นนะครับ ท่านอาจารย์ได้ตอบสิ่งที่ผมจะถามท่านอาจารย์ แต่ผมไม่ได้ถาม แบบเดียวกับตะกี้นี้ครับ เพราะว่า ผมจะกราบเท้าถามท่านอาจารย์แต่ว่าท่านอาจารย์จะเพิ่มเติมอีกก็ได้ว่า ผมสังเกตุในท่านอาจารย์มีความเคารพอย่างแรงกล้าต่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรม และก็พระอริยสาวกทั้งหลายอย่างมาก

แต่ท่านอาจารย์ก็ได้ตอบมาแล้วว่า เคารพ ไม่ใช่อยู่ดีๆ บอกให้เราเหมือนเป็นเด็ก ตอนผมเป็นเด็กๆ ผมคิดผมโดนอะไรบ้าง ผู้ใหญ่บอกว่าต้องเคารพคนนี้นะ เขาเป็นผู้ใหญ่ต้องเคารพแต่เราไม่รู้จักเขาเลย แต่พ่อแม่บอกให้เราไหว้ให้เราเคารพ เราก็ไปเคารพเท่านั้นเอง ซึ่งก็อยู่ในใจผมว่าก็เคารพในฐานะท่านอายุมากกว่าเรา หรือว่าบางทีเป็นญาติๆ กัน แล้วก็มีอายุใกล้เคียงกันแต่เขามีศักดิ์เป็นพี่เรา ให้เราเคารพ เราก็ เอ๊ะ! ทำไมต้องเคารพอายุก็ใกล้ๆ กัน

เพราะฉะนั้น การที่จะให้เคารพที่ท่านอาจารย์มีอายุจะ ๑๐๐ ปี อีกไม่กี่เดือนนี้นะครับ ก็ยังไม่ใช่เหตุ แต่ก่อนผมกล่าวคำไม่ถูก คือผมคิดว่าเราเข้าใจพระธรรมเราก็คิดที่จะหา เรียกว่าอะไรที่จะสะกิดใจให้คนเขาได้สนใจพระธรรม เราก็บอกว่าท่านอาจารย์อายุเยอะแล้วนะเท่านี้เท่านั้น ตอนนั้น ๘๐ ๙๐ กว่าก็เยอะแล้ว แล้วเรามาคิดดูไม่ใช่เป็นเหตุที่จะให้เขาสนใจ ไม่ใช่เพียงแค่อายุมาก นานแล้วนะที่คิดอย่างนั้นที่ตอนนั้นก็ศึกษาธรรมะก็เห็นประโยชน์ แต่เราคิดว่า เรามักจะพูดอยู่เรื่อยๆ ว่าท่านอาจารย์มีอายุมากแล้วนะ สุขภาพท่านก็ดีนะ ผมมาคิดตอนนี้ถ้าคนที่ไม่สะสมมาท่านอาจารย์อายุสัก ๑๔๐ แล้วท่านอาจารย์ยังดูดีหมดทุกอย่าง ก็มิได้เป็นเหตุที่จะทำให้คนที่ไม่มีศรัทธาได้ศรัทธา

แต่ต้องเป็นจากการเข้าใจว่า ท่านอาจารย์ท่านได้ฝึกท่านได้แนะนำท่านได้สอนได้แสดงอะไรที่จะทำให้เราเกิดความเข้าใจขึ้นอย่างนี้ครับ คุณเจเห็นเป็นอย่างไรครับ?

โค้ชเจ: เห็นด้วยครับ แล้วก็วันนี้ผมก็ได้เรียนรู้จากท่านอาจารย์ว่า ถ้าดิฉันพูดอะไรไม่ตรงจะเคารพไหม จริงๆ แล้วผมเคารพท่านอาจารย์เพราะว่า ท่านอาจารย์ให้ผมเข้าใจความจริง ให้รู้ว่า ทุกอย่างเป็นธรรมะ แล้วก็เคารพในคุณความดีครับ แล้วก็ไม่ใช่แค่ท่านอาจารย์ แต่ทุกคนที่ทำคุณความดีครับ ก็เป็นคนที่น่าเคารพครับ

ท่านอาจารย์: ตอนที่ดิฉันไม่ดีเคารพไหม? เห็นไหม?

อ.อรรณพ: คือพวกเราไม่อาจที่จะไป.. คือเรามีความไม่ดีอยู่เยอะมาก เราไม่สามารถที่จะเห็นความไม่ดีเล็กๆ น้อยๆ ของท่านอาจารย์ ไม่สามารถจะแค่ว่า ทางวิทยาศาสัตร์คือไม่สามารถจะตรวจพบได้ วิทยาศาสัตร์มีความไวไม่เท่ากัน เครื่องมือที่มีความไวแค่นี้เขาจะไปตรวจสอบอะไรที่น้อยกว่านั้นไม่ได้ ฉันใดฉันนั้น

ท่านอาจารย์: ต้องตรง มิฉะนั้นแล้วเคารพอกุศล

อ.อรรณพ: ท่านอาจารย์พูดอย่างนี้ยิ่งเคารพท่านอาจารย์มากขึ้นครับ ต้องตรงมาก เป๊ะหมดทุกอย่าง

โค้ชเจ: ถึงแม้ว่าผมจะไม่มีโอกาสมาอยู่ใกล้ท่านอาจารย์เหมือน อ.อรรณพ ครับ แต่ตั้งแต่ผมได้ฟังคำท่านอาจารย์หรือมีโอกาสสนทนากับท่านอาจารย์ครับ ผมยังไม่เคยเห็นท่านอาจารย์ทำอะไรไม่ดีเลยครับ

ท่านอาจารย์: แล้วยังมีอกุศลไหม? ต้องตรง!!

อ.อรรณพ: เป็นอกุศลที่พวกเราตรวจไม่พบ

ท่านอาจารย์: ต้องตรง!!

อ.อรรณพ: เราเป็นเครื่องตรวจที่..

ท่านอาจารย์: ต้องตรงว่า อกุศลก็ไม่ใช่ดิฉัน กุศลก็ไม่ใช่ดิฉัน

อ.อรรณพ: นี่เป็นความตรงอย่างมากของท่านอาจารย์ซึ่งเป็นเหตุให้ตั้งความเคารพอย่างแรงกล้าเพิ่มขึ้นๆ ในท่านอาจารย์ผู้ตั้งอยู่ในฐานะครู เพราะว่าได้กล่าวคำจริง และคำตรง แม้อกุศลเล็กน้อยก็เป็นอกุศล จะเป็นกุศลไม่ได้

ท่านอาจารย์: ขณะใดที่อกุศลของดิฉันเกิด อย่าเอาอย่างนะ!!

อ.อรรณพ: ท่านอาจารย์ครับผมอาจจะเป็นคำพูดที่ไม่ถูก เมื่อไหร่มีอกุศลในระดับอย่างที่ท่านอาจารย์มีเท่านั้น จะเป็นลาภอันประเสริฐครับ

ท่านอาจารย์: อกุศลเป็นอกุศลค่ะ ไม่ใช่ของใคร

ขอเชิญอ่านได้ที่ ..

๒. ปัญญาสูตร

กราบเท้าบูชาคุณท่านอาจารย์สุจินต์ บริหารวนเขตต์ ด้วยความเคารพยิ่งค่ะ

และกราบยินดีในกุศลจิตของ อ.อรรณพ และโค้ชเจ (คุณสุรพงษ์) ด้วยค่ะ