ปฏิจจสมุปบาท … ปัญหาธรรมของอาจารย์ มศพ. 30/12/68

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ทำดีและศึกษาพระธรรม เป็นความสวัสดีจริงๆ

การที่จะรู้จักพระพุทธเจ้า ... ยาก ... แม้แต่สิ่งที่กำลังมีในขณะนี้ ถ้าไม่มีโอกาสได้ยินได้ฟังก็ไม่รู้เลยว่าพระองค์ทรงตรัสรู้สิ่งนี้และทรงแสดงความเป็นจริงอย่างนี้ ผู้ที่ไม่รู้แม้มีแต่ก็ไม่รู้จัก แต่พอได้ฟังก็เริ่มเข้าใจขึ้นความเข้าใจขึ้นคือปัญญา จึงค่อยๆ รู้ความเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

การมีโอกาสได้ศึกษาพระธรรมในเรื่องต่างๆ ก็เพียงรู้ในความหมาย ... การที่จะเข้าใจในความเป็นธรรมะจริงๆ คือการมีปัญญาที่จะรู้ความจริง

แสดงให้เห็นว่าเราข้ามอะไรไม่ได้เลย ... เราอาจจะคิดว่าเรารู้บ้าง แต่ว่าไม่พอเลย จึงต้องมีคำสอนโดยนัยประการต่างๆ เช่น โดยนัยของปฏิจจสมุปบาทเกิดโดยอาศัยเหตุปัจจัย ถ้าไม่มีเหตุปัจจัยก็เกิดไม่ได้ เพราะฉะนั้นทรงแสดงว่าอะไรเป็นปัจจัยของการเกิดขึ้นจนตาย

เดี๋ยวนี้เกิดแล้วไม่รู้ว่าดับแล้ว เพราะฉะนั้นความไม่รู้มีทำให้มีกุศลอกุศลต่างๆ เพราะไม่รู้ว่าความจริงคือไม่มีอะไรเหลือเลย ไม่มีเราไม่มีสิ่งหนึ่งสิ่งใด ต้องมั่นคงในอนัตตา ไม่ใช่สิ่งหนึ่งสิ่งใด เป็นสิ่งนั้นสิ่งเดียวที่เกิดขึ้นเพราะปัจจัยนั้นแล้วก็ดับ

เห็นเกิดขึ้นเพราะปัจจัยนั้น เพราะตา มีสิ่งที่กระทบตา แล้วก็ดับไม่กลับมาอีกเลย แต่ว่าพฤติกรรมของชาตินี้ทั้งหมด เห็นเป็นผลของกรรม ได้ยินเป็นผลของกรรม เป็นต้น แต่กิเลสมีใช่ไหม? จิตเป็นใหญ่เป็นประธานให้รู้แจ้ง ... ทุกอย่างอยู่ในอำนาจของจิตเพราะถ้าจิตไม่เกิดไม่รู้แจ้ง ซึ่งอย่างอื่นก็เกิดขณะเดียวกันแต่ไม่รู้แจ้ง แต่เพระจิตรู้แจ้ง ทำให้เกิดความติดข้องความพอใจ เพชรแท้เพชรเทียม ทุจริตต่างๆ เกิดขึ้นแล้วเพราะจิตรู้แจ้ง