อาจยคามิติกเหตุทุกะ (๑๐. อาจยคามิติกะ ๑. เหตุทุกะ)

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 788

อาจยคามิติกเหตุทุกะ

(๑๐. อาจยคามิติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๒๑๑] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอาจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม อาศัยเหตุธรรม ที่เป็นอปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๒๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ใน อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๒๑๓] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 789

อนุโลมปัจจนียนัย

    [๒๑๔] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

    [๒๑๕] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ

    สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

    ฯลฯ

เหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๒๑๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็น ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจ ของเหตุปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 790

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๒๑๗] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอาจคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๔. เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๕. เหตุธรรมที่เป็นเนวจยคามินาปจยคามิธรรม เป็น ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคานิธรรม ด้วยอำนาจ ของอารัมมณปัจจัย

    ๖. เหตุธรรมเป็นเนวาจคามินาปจยคามิธรรม เป็น ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อธิปติปัจจัย

    [๒๑๘] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 791

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือที่เป็น สหชาตาธิปติ

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอปจคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    ๔. เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติ- ปัจจัย

    มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ

    ๕. เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็น ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจ ของอธิปติปัจจัย

    ๖. เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็น ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. อนันตรปัจจัย

    [๒๑๙] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ- ธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๓. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจคามิธรรมด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 792

    ๔. เหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรมด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๕. เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็น ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจ ของอนันตรปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๒๒๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ใน นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๒๒๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

    [๒๒๒] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 793

ปัจจนียานุโลมนัย

    [๒๒๓] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ... ฯลฯ

    แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

นเหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๒๒๔] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม อาศัยนเหตุ- ธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๒. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๓. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม และนเหตุธรรม ที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรที่เป็นอาจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุ- ธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 794

    ๖. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม และนเหตุ- ธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็น อปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๗. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๘. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๙. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวาจายคมินาปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๒๒๕] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม อาศัยนเหตุ- ธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ๒. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุ- ธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

    ๓. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะ อารัมมณปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 795

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๒๒๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

    [๒๒๗] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๒๒๘] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๒๒๙] ๑. ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

    [๒๓๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ... ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 796

ปัจจนียานุโลมนัย

    [๒๓๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ... ฯลฯ

    สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

นเหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. อารัมมณปัจจัย

    [๒๓๒] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๒. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของ อารัมมณปัจจัย

    ๓. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของ อารัมมณปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 797

    ๖. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของ อารัมมณปัจจัย

    ๗. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๕ - ๖ - ๗)

๒. อธิปติปัจจัย

    [๒๓๓] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ (วาระที่ ๔ - ๕ - ๖ - ๗)

    ๖. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติ ปัจจัย

    ๗. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 798

    ๘. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๘ - ๙ - ๑๐)

๓. อนันตรปัจจัย

    [๒๓๔] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๒. เหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๓. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของ อนันตรปัจจัย

    ๔. นเหตุธรรมที่เป็นอปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของ อนันตรปัจจัย

    ๕. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

    ๖. นเหตุธรรมที่เป็นเนวาจยคามินาปจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของ อนันตรปัจจัย

    ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 799

๘. อุปนิสสยปัจจัย

    [๒๓๕] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม เป็นปัจจัยแก่ นเหตุธรรมที่เป็นอาจยคามิธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๒๓๖] ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ใน อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๒๓๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัยมี ๑๕ วาระ ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

    [๒๓๘] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

    [๒๓๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ... ฯลฯ

    แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

    อาจยคามิติกเหตุทุกะ จบ