สนิทัสสนทุกกุสลติกะ (๙. สนิทัสสนทุกะ ๑. กุสลติกะ)

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 354

สนิทัสสนทุกกุสลติกะ

(๙. สนิทัสสนทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๑๐๘๔] ๑. กุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม อาศัยกุศลธรรม ที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๑๐๘๕] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

    แม้ในสหชาตวาระ ฯลฯ ปัญหาวาระ ก็มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๑๐๘๖] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 355

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๑๐๘๗] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

    แม้ในสหชาตวาระ ฯลฯ ปัญหาวาระ ก็มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.

อัพยากตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๑๐๘๘] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๑๐๘๙] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๑๐๙๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๓ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 356

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

อัพยากตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๑๐๙๑] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๑๐๙๒] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

    ๒. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อธิปติปัจจัย

    [๑๐๙๓] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 357

    มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ

    ๒. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ.

    ๓. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็น อนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

    มีอย่างเดียว คือที่เป็น สหชาตาธิปติ

    การนับจำนวนวาระในอนุโลม (เหตุปัจจัย ฯลฯ นิสสยปัจจัย)

    [๑๐๙๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ.

๙. อุปนิสสยปัจจัย

    [๑๐๙๕] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    มีอย่างเดียว คือที่เป็น ปกตูปนิสสยะ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 358

    ๒. อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

    มี ๓ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ และปกตุปนิสสยะ ฯลฯ

    การนับจำนวนวาระในอนุโลม (อุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ อวิคตปัจจัย)

    [๑๐๙๖] ^(๑) ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในปัจฉชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๕วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

    สนิทัสสนทุกกุสลติกะ จบ

    อัปปัจจยะก็ดี อสังขตะก็ดี สนิทัสสนะก็ดี ย่อมไม่ได้.

    (๑) ข้อความในข้อนี้ ควรจะอยู่รวมกับข้อ (๑๐๙๔)