เหตุทุกทัสสนติกะ (๑. เหตุทุกะ ๘. ทัสสนติกะ)

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 125

เหตุทุกทัสสนติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๘. ทัสสนติกะ)

ทัสสเนนปหาตัพพบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

เหตุปัจจัย

    [๓๖๓] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

    ๔. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

    ๗. ทัสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ และทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่ เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๖๔] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ใน อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

    [๓๖๕] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 126

๒. นอธิปติปัจจัย

    [๓๖๖] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสสนเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาร.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๓๖๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ใน นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

    [๓๖๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

    [๓๖๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ... ฯลฯ สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 127

ทัสสเนนปหาตัพพบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๗๐] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๓๗๑] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๗๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ใน อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ใน นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 128

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

    [๓๗๓] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของ อุปนิสสยปัจจัย.

    ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๗๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

    ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

    [๓๗๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

    [๓๗๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ... ฯลฯ อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลมนัยก็ดี แห่งปัญหาวาระในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 129

ภาวนายปหาตัพพบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๗๗] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

    ๔. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

    ๗. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ และภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๗๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๗๙] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 130

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๓๘๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

    [๓๘๑] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

    [๓๘๒] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ... ฯลฯ สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

ภาวนายปหาตัพพบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๘๓] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 131

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๓๘๔] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๘๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ใน นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

    [๓๘๖] ๑ ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของ อุปนิสสยปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๓๘๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

    ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 132

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

    [๓๘๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

    [๓๘๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสุลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๙๐] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพบทปฏิจจวาระ อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัย

    ๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

    ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 133

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๓๙๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

นเหตุปัจจัย

    [๓๙๒] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. นอารัมมณปัจจัย

    [๓๙๓] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

    ๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

    ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ และเนวทัสส-

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 134

เนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. นอธิปติปัจจัย

    [๓๙๔] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะ นอธิปติปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๓๙๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ใน นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

    [๓๙๖] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 135

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

    [๓๙๗] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ... ฯลฯ สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

    [๓๙๘] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วย อำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

    [๓๙๙] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วย อำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

    [๔๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ใน อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 136

๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ใน นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ใน กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิ- ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ใน อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

    [๔๐๑] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วย อำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

    [๔๐๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

    ฯลฯ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ - หน้า 137

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

    [๔๐๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

    [๔๐๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ... ฯลฯ อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลมนัยก็ดี แห่งปัญหาวาระในกุสสติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

    เหตุทุกทัสสนติกะ จบ